Главная / Новости /Общество / "Түрүүшын дуранһаа" эхи татаад...

"Түрүүшын дуранһаа" эхи татаад...

14-09-2016

Буряад түрэл хэлэеэ үргэжэ, үндэhэн соёлоо хүгжөөжэ ябаhан хүнүүдэй нэгэн, мэдээжэ уран шүлэгшэ, суута хүгжэмшэн, продюсер Цырен Шойжонимаев болоно. Хэбэд номхон Хэжэнгэhээ гарбалтай, Үлзытэ тоонто нютагтай, хори буряад угсаатанай эрхим хүбүүдэй нэгэн гээшэ.

Бүри бага наhанhаа хүдөө нютагайнгаа дайдаар ая гангын хангалтама үнэрөөр амилжа, эхэ эсэгынгээ, үбгэд хүгшэдэй урданай саг тухай хөөрөөнүүдые шагнажа, буряад хэлэ зааhан багшанарайнгаа хэшээлнүүдые, түрэл арадайнгаа дуушадай уянгата дуунуудые шагнажа ябахадаа, үндэhэн арадайнгаа hайхан заншалыень сэдьхэлдээ шэнгээжэ абаhан байха юм.

Хоца Намсараевай нэрэмжэтэ Хэжэнгын дунда hургуули 1982 ондо дүүргэһэнэй һүүлээр Зүүн Сибириин соёлой дээдэ hургуулида хоёр жэлдэ hураад, нютагаа бусажа (гэр бүлын ушар шалтагаанаар), гурбан жэлдэ совхоздо машинистээр ажаллаhан байна. БГПИ-гэй буряад хэлэ бэшэгэй факультет 1992 ондо дүүргээ. 1989 онhоо БГТРК-да журналистаар хүдэлөө. Цырен Шойжонимаев түрүүтэй бүлэг эдэбхитэд Буряадай Уран зохёолшодой холбооной дэргэдэ «Зүүн зүгэй hэбшээн» гэhэн залуу уран бэлигтэнэй нэгэдэл байгуулаад, шүлэг дуунай үдэшэнүүдые үнгэргэдэг, залуу уран зураашадай үзэсхэлэн эмхидхэдэг байгаа.

1995 онhоо«Хараасгай» журналда буряад таhагай редактораар, филармонидо, Улаан-Үдын соёлой захиргаанда хүдэлөө. Филармонидо хүдэлжэ байха үедөө, Виктор Малдаев ба Булат Гомбоевтой хамта «Грант» гэhэн продюсерска туб байгуулжа, буряад дуу дуулаха дуратай залуу үетэниие хабаадуулжа, мүнөө үеын буряад эстрада хүгжөөхын тула ехэ ажал ябуулжа эхилээ.

1997 ондо Улаан-Yдын “Наран” хэблэлдэ Цыренэй 31 дууниинь нотонуудтаяа, 11 шүлэгүүдынь хэблэгдэн гараа. Уран зохёолшодой 15-дахи хуралдаанда энэ согсолбори зүбшэн хэлсүүлжэ, Буряад арадай конгрессэй шанда хүртэhэн байна.

Тэрэ гэhэнhээ хойшо ехэхэн хүдэлмэри Цырен Шойжонимаев ябуулна. Шэнэдхэн хубилалгын үеын эхин жэлнүүдhээ сагай эрилтэдэ таарама зохёохы хүнгэн бэшэшье hаа, hонирхолтой харгы замаар дабшажа ябана. Оюутан байха үедөө бэшэhэн «Түрүүшын дуран» гэhэн дууниинь арад зоной сэдьхэл гансата буляаhан байна. Юрын үгэнүүдээр бэшэгдэhэн, сэдьхэлэй хүбшэргэй дайраха ульhатай энэ дууень Сүхэ-Баатарай гудамжада оршодог хүрин үнгэтэй табан дабхар хамтынгаа байрада оюутан нүхэдэйнгөө дулаахан дүхэриг соо дууладаг байhаниин мүнөөшье хүрэтэрөө нюдэндэм харагдана, шэхэндэмни дуулдана. Залуу наhандаа халуун дуранай ульhанда абтажа, наhанайнгаа нүхэр болоhон Даримадаа энэ дуу зорюулhан юм.

Энэ дууниинь уласай залуу композиторнуудай “Эрхим дуун-1994” гэhэн конкурсдо нэгэдэхи шатын дипломдо хүртөө. 1999 ондо үргэн дэлисэтэйгээр энэ дуунайнгаа 10 жэлэй ойн баярта дашарамдуулан, Буряадай гүрэнэй оперо болон баледэй театр соо зохёохы хэмжээ ябуулга үнгэргэhэн юм. 2001 оной эхиндэ «Түрүүшын дуран» гэhэн дуун “хоридохи зуун жэлэй эрхим эстрадна мүнөө үеын дуун” гээд тэмдэглэгдэhэн байна.

Цыренэй бэшэhэн дуунуудынь бултанда мэдээжэ гэхэдэ, алдуу болохогүй. Хэд поэдэй шүлэгүүд дээрэ дуунуудые бэшээб, хэд дуушад дуунуудыень дуулаhан бэ гэжэ бултыень нэрлэхэ болоо hаа, ном бэшэжэ гаргахаар.

Уласайнгаа аймагуудаар, Росси гүрэнэйнгөө хото городуудаар олон тоото зохёохы үдэшэнүүдые үнгэргөө. “Мүнгэн хун шубуун” гэжэ хит-парадуудые 1999, 2001 ондо эмхидхэжэ, 7 номинацида шалгарhан эрхим дуушадые ба хүгжэмшэдые шагнал барюулалгын хэрэгтэ ехэхэн хубитаяа оруулаа һэн. Энэ хит-парадаа hэргээжэ, регионууд хоорондын эстрадна дуунай конкурс болгонхой, 2-3 жэлэй нэгэ удаа үнгэргэдэг заншалтай. Бүхы гурбан конкурсынь ДВД дээрэ буулгагданхай.

«Зүүн зүгэй hэбшээн» гэhэн продюсерска түбтэ Инна Шагнаева, Вера Шобосоева болон бусад нүхэдтэй хамта хүдэлжэ, олон тоото аудиоальбомуудые, СД ба ДВД дискнүүдые хэблэhэн байна.

Энэ зундаа Санкт-Петербург хотодо “Хотогор баян Хориин аймаг” гэhэн компакт диск гаргагдаа. МР3 түхэлэй энэ дискдэ Хориин аймагта ажаhуугшадай, тэндэhээ гараhан зоной, аман зохёолой бүлгэмүүдэй дуунууд буулгагданхай.

Уласай засаг зургаан зохёохы ажалыень үндэрөөр сэгнэн, Цырен Шойжонимаевта 2003 ондо «Буряад Республикын соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ» гэhэн нэрэ зэргэ олгоhон байна. Буряадайнгаа соёлой хүгжэлтэдэ ехэ хубитаяа оруулһанай түлөө ВАРК-ын медаляар 50 наһанайнгаа ойн баярай концертын үедэ, 2016 оной апрелиин 22-то Буряад драмын театрай тайзан дээрэ шагнагдаа.

Энэ нүхэрнай ургажа ябаhан олон залуу үетэниие буряад дуунуудай хүсөөр түрэл хэлэндэнь дурлуулжа, бэлигтэй хүбүүд басагадай зохёохы замай эхиндэнь түшэг тулгуури боложо, саашанхи харгыдань далижуулhан байха.

Мүнөө үедэ зохёохы ажалайнгаа жолоо hуладхангүй буянта хэрэгээ үргэлжэлүүлжэ ябана. Хэдышье хүндэ жэлнүүд байбашье, урма зоригоо хухарангүй, нүхэдтэеэ мүнгэ танганай хомор сагта аргыень оложо, өөрынгөө проектнүүдые саашадаа бэелүүлжэ ябахань дамжаггүй .

Оюна ЦЫДЕНОВА

Теги: Улаан-Үдэ Буряад Улас Хэжэнгын аймагай Үлзытэ һуурин



17:59

Ошоһон жэлнүүдтээ баясан 

16:23

На дороги и мосты в Бурятии потратят 2,9 млрд рублей 

16:17

Под угрозой ареста автомобиля черный лесоруб возместил ущерб природе Бурятии 

16:03

Банзарай Доржын нэрэ бусаагдаха гү?.. 

15:57

В прошлом году за помощью в социальной адаптации обратились свыше 400 бомжей Бурятии 

15:43

Пострадавшая в ДТП жительница Бурятии взыскала с виновного 115 тысяч рублей 

15:38

Шэбэртэдэ шэнэ һургуули бариха хэрэгтэй 

15:03

Улан-удэнку обвиняют в расправе над семьей соседей 

14:57

В Бурятии сократят отчетность учителей 

14:56

Эрдэмтэ багшын энэрхы сэдьхэл 

14:30

Хүгжэмэй һургуулиин амжалта 

14:27

Улан-удэнцы могут отследить движение всего городского транспорта 

14:20

Баян түүхын хуудаһа иран... 

14:10

Для пишущих на бурятском языке юных поэтов может появиться премия им. Николая Дамдинова 

14:02

Зүжэгүүд - ажабайдалай зүнтэйхэн толинууд 

13:55

Реализация «энергосервисного контракта» при модернизации освещения в Улан-Удэ - отличный пример – Вячеслав Наговицын 

13:12

Ёһо заншалаа һэргээхэ үндэһэнэй һур харбаан 

12:56

Буряад хэлээрээ эрхимүүд 

12:19

Первый электронный аукцион на капитальный ремонт дома провели в Бурятии 

11:43

В Бурятии построят девять фельдшерско-акушерских пунктов в 2017 году 

11:25

Четверых уроженцев Забайкальского края задержали с 26 кг марихуаны в Бурятии 

10:59

Байгал шадарай байгаали хайратай 

10:47

Льготы на авиабилеты Улан-Удэ – Москва сохранят в 2017 году 

10:17

В Кабанском районе Бурятии прошли выборы в Совет депутатов МО «Клюевское» 

09:32

Житель Улан-Удэ погиб при пожаре из-за неосторожности при курении 

09:13

Улан-удэнку осудили за работу оператором игорного клуба 

08:30

Сегодня в Бурятии: анонс событий на 19 января 2017 года, четверг 

08:25

Зурхай на ​19 января, 21 лунный день 

08:00

В Бурятии ожидается ветреная погода, температура ночью до -45 градусов 

16:53

Табитай болобол даа, "Үльгэрнай"! 

15:00

Республиканские и городские власти разработают положение об оказании помощи малообеспеченным жителям Бурятии 

14:10

День в истории Бурятии: 18 января 1924 года родился один из самых ярких министров МВД республики Николай Бутуханов 

14:07

Дети раскручивают бренды Бурятии 

13:30

Бурятские водолазы готовят проруби для крещенских купаний  

11:55

Дарья Сафронова из Улан-Удэ стала лауреатом межрегионального конкурса «Юный композитор» 

11:46

"Боярышник" мэтэ спиртын зүйлнүүд үгы хэгдэнэ 

11:44

Художественная гимнастика Бурятии: красиво, но проблемно? 

11:25

Старейшей жительнице Улан-Удэ исполнилось 106 лет  

11:15

Бурятские спортсмены готовятся к Сурдлимпийским играм 

11:05

Путь в Индию бурятских паломников 

10:50

Как на 60-летие республики «Мать-Бурятия» приехала 

10:40

Богослужение на сцене Бурятской филармонии 

10:30

Очередной триумф бурятской примы Ольги Жигмитовой 

10:29

Количество зарегистрированных преступлений в Бурятии сократилось на 15,5% 

10:20

Харгыда һаатабал, яахаб? 

10:20

Иволга «завоевала» Буряад FM 

10:10

«Тайны Селенгинского острога» откроет Бурятия 

10:01

Пенсионный возраст госслужащих в Бурятии начал постепенно увеличиваться 

09:50

Афганский дневник бурятского солдата 

09:41

Абаргануудай амжалта алтан, хүрэл шагналтай 

09:33

Улан-Удэнский авиазавод предложил правительству Бурятии создать региональный стандарт кадрового обеспечения 

08:30

​Сегодня в Бурятии: анонс событий на 18 января 2017 года, среду 

08:15

Бурят-монгольский зурхай с 18 по 24 января 

08:00

В Бурятии местами пройдёт умеренный снег, днём до -31 градуса 

Наши издания