Ниигэм 3 may 2021 385

​Буряад-монгол зурхай майн 3-һаа 9 болотор

© фото: Анна ОГОРОДНИК

Майн 3, гарагай 2, буряад-монгол литээр 22.

Гарагай уһан махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «аршаан» - наһа утадхаха, эм найруулха, эмнэлгэ эхилхэ, ном бэшэг, урлалай арга шудалха, угаал[1]га хүүлэхэ, хурим түрэ наадаха, аралжаа наймаа ябуулха, айраг, тараг эһээхэ, наһа барагшые хүдөөлхэ, малгайн, гуталай, хубсаһанай хэшэг даллага абаха, гахай, хонин, туулай жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэ, угаалга болон элбэгжэхэ, арьбажуулха хэрэгүүдые үйлэдэхэдэ һайн. Шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, олзын хэрэг эрхилхэдэ муу. Энэ үдэр харгыда гарахада муу, илангаяа баруун зүг руу.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай гараг; хонин жэлтэнэй буянай үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэн дэлгэрхэ, гэбэшье эдеэ хоол элбэгжэхэ.

Майн 4, гарагай 3, буряад-монгол литээр 23.

Гарагай газар махабад одоной гал махабадтай ушарна: «шатаалга» - эмнэлгэ болон шухала хэрэг эхилхэгүй, нарай хүүгэдэй хэрэг эрхилхэгүй, гэрһээ холо ябуулхагүй.

Шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, баялигай хэшэг даллага абахада һайн. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, гахай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг. Тахяа, бишэн жэлтэндэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – баяжаха.

Майн 5, гарагай 4, буряад-монгол литээр 24.

Гарагай газар махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «эдир» - шэнэ хубсаһа үмдэхэ, шэмэг зүүдхэл зүүхэ, хатар наада, найр эмхидхэхэ, хурим түрэ наадаха, шэнэ тушаал эзэлхэ, гэр бүлэ дахин байгуулха хэрэгүүдтэ һайн.

Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн гараг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэн хүрэхэ.

Майн 6, гарагай 5, буряад-монгол литээр 25.

Гарагай уһан махабад одоной хии махабадтай ушарна: «хубааралга» - эбээ таһарха гү, али багшатаяа, нүхэртэеэ хахасаха ушар дайралдахадаа болохо. Аха дүүнэрээрээ найрлахагүй.

Шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, үрэһэ тарихада, наһа барагшые хүдөөлхэдэ, худалдаа наймаанда, хүүгэдэй хэшэг даллага абахада, тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн.

Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн. Үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – нюдэнэй даралта хөөрэхэ.

Майн 7, гарагай 6, буряад-монгол литээр 26.

Гарагай газар махабад одоной газар махабадтай ушарна: «Сиддхи» - һанаһанаа бүтээхэдэ, гэр барихада, газар абахада, хэһэнээ эблүүлхэдэ, газар хахалхада, айраг тараг бэрихэдэ, хониной хэшэг даллага абахада һайн. Гэрэй һуури табихагүй, гэр бараа заһахагүй, зөөлгэхэгүй, шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэгүй.

Энэ үдэр харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу.

Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр. Бар, туулай жэлтэнэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – баяр баясхалан ушарха.

Майн 8, гарагай 7, буряад-монгол литээр 27.

Дашиниматай (Үлзытэ) үдэр - амгалан жаргалтай, абишиг (Ваан) хайрлаха, һайтар байгуулха (рамнай үргэхэ), бурханай тахилга хэхэдэ һайн.

Гарагай газар махабад одоной гал махабадтай ушарна: «шатаалга» - эмнэлгэ болон шухала хэрэг эхилхэгүй, бэриин хэрэг үйлэдэхэгүй. Таряанай даллага абахада, бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн. Харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха.

Үһэеэ абхуулхада – үлзытэй.

Майн 9, гарагай 1, буряад-монгол литээр 28.

Гарагай газар махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «үхэл» - эхилһэн бүхы хэрэгүүдтэ муу, эмнэлгэ эхилхэгүй, наһа барагшын, бэриин хэрэг үйлэдэхэгүй.

 Эдеэнэй, баялигай, малай хэшэг даллага абахада һайн. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй. Луу жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ.

Жаргал лама Дугданов бэлдэбэ

Фото: Анна ОГОРОДНИК