Ниигэм 17 may 2021 758

​Буряад-монгол зурхай майн 17-һоо 23 болотор

© фото: pixabay.com

Майн 17, гарагай 2, буряад-монгол литээр шэнын 5.

Гарагай уһан махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «аршаан» - наһа утадхаха, эм найруулха, эмнэлгэ эхилхэ, ном бэшэг, урлалай арга шудалха, угаалга хүүлэхэ, хурим түрэ наадаха, аралжаа наймаа ябуулха, айраг, тараг эһээхэ, наһа барагшые хүдөөлхэ, элбэгжэхэ, арьбажуулха хэрэгүүдые үйлэдэхэдэ һайн. Гэрэй һуури табихагүй, гэр бараа заһахагүй, зөөлгэхэгүй, модоор ура дарха хэхэгүй.

Энэ үдэр “У-лаг - хооһон гар” тудана: найр наада, түрэ хурим үнгэргэхэгүй, мүнгэ урьһалхагүй, шорой шулуугаар ажал хэхэгүй, нэрэ үгэхэгүй, пеэшэн табихагүй, үрэһэ таряа тарихагүй. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай гараг; хонин жэлтэнэй буянай үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – эд бараан элбэгжэхэ.

Майн 18, гарагай 3, буряад-монгол литээр шэнын 6.

Наһа утадхахада, баялигай хэшэг даллага абхуулхада, хулгана, луу, бишэн жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн. Хажуу тээшэнь мал, эд бараа гаргахагүй, шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэгүй. Энэ үдэр “Янкон” тудана: бүхы муу юумэн эдэбхижэнэ, ехэл һэргэг байха хэрэгтэй. Муу муухайгаа, хэрэггүйгөө хаяхада һайн.

Шухала хэрэгүүдэй гараа һаа: ОМ АКАНИ НИ[1]КАНИ АДЖИЛА МАНДАЛЕМАЕ СУХА гэжэ тарни уншаарайт. Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, гахай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг. Тахяа, бишэн жэлтэндэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – шарайн үнгэ муудаха.

Майн 19, гарагай 4, буряад-монгол литээр шэнын 7.

Тэрсүүд үдэр санваар хүртэхэ, ном шагнаха ба бурханай тахилга хэхэ, даллага абаха, харгыда гараха, нүүхэ ба бэриин үйлэ, хүдөө гаргаха гэхэ мэтые тэбшэхэ. Эхилһэн бүхы хэрэгүүдтэ муу, эмнэлгэ эхилхэгүй, наһа барагшын хэрэг үйлэдэхэгүй, айлшадые урихагүй, хурим түрэ наадахагүй. Шэнын 7-ой үдэр газар уһа ажаллахада, үтэгжүүлхэдэ һайн. Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй. Шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, мориной хэшэг даллага абахада һайн.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн гараг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ.

Майн 20, гарагай 5, буряад-монгол литээр шэнын 8.

Гарагай уһан махабад одоной хии махабадтай ушарна: «хубааралга» - эбээ таһарха гү, али багшатаяа, нүхэртэеэ хахасаха ушар дайралдахадаа болохо. Ямаршье хэрэг эхилхэгүй, шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, хүдөөлхэдэ, газар хахалхада, үрэһэ тарихада, хубсаһа эсхэхэдэ муу.

Шэнын 8-да хүүгэдэй хэшэг даллага абахада, тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн. Энэ үдэр “морин үхэхэ, эмээл хухарха” ушарһаа харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу муу.

Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн. Үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – наһан ута болохо.

Майн 21, гарагай 6, буряад-монгол литээр шэнын 9 (10 таһарна).

Дашаниматай (Үлзытэ) үдэр - амгалан жаргалантай, абишиг (Ваан) хайрлаха, һайтар байгуулха (рамнай үргэхэ), бурханай тахилга хэхэдэ һайн. Гарагай газар махабад одоной гал махабадтай ушарна: «шатаалга» - эмнэлгэ болон шухала хэрэг эхилхэгүй, адуу мал худалдахагүй.

Шэнын 9-дэ аралжаа наймаанда, хониной хэшэг даллага абахада һайн үдэр. Харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр. Бар, туулай жэлтэнэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – үбшэн хүрэжэ магад.

Майн 22, гарагай 7, буряад-монгол литээр 11.

Дашаниматай (Үлзытэ) үдэр - амгалан жаргалантай, абишиг (Ваан) хайрлаха, һайтар байгуулха (рамнай үргэхэ), бурханай тахилга хэхэдэ һайн. Эмнэлгэ болон шухала хэрэг эхилхэгүй, айлшадые урихагүй. Шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ, таряанай даллага абахада, бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдтэ хии мориёо хиидхэхэдэ һайн. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха.

Үһэеэ абхуулхада – ухаан хурсадаха, мэдэрэл һайжарха.

Майн 23, гарагай 1, буряад-монгол литээр 12.

Гарагай гал махабад одоной хии махабадтай ушарна: «хүсэн» - һуралсалай хэрэгүүдтэ, эхилһэн хэрэгүүдээ дүүргэхэдэ һайн. Олзын хэрэг эхилхэгүй. 12-ой үдэр шэнэ тушаал эзэлхэдэ, айраг, тараг эһээхэдэ, эдеэнэй, баялигай, малай хэшэг даллага абахада һайн үдэр. Адуу мал худалдахагүй.

 Энэ үдэр “морин үхэхэ, эмээл хухарха” ушарһаа харгыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу муу. Луу жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – урагшагүйдэхэ, гай ушарха.

Жаргал лама ДУГДАНОВ бэлдэбэ

Фото: pixabay.com