Зурхай 8 mar 2021 256

​Буряад-монгол зурхай мартын 8-һаа 14 болотор

© фото: Анна ОГОРОДНИК

Мартын 8, гарагай 2, буряад-мон­гол литээр 25.

Гарагай уһан махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «аршаан» - наһа утадхаха, эм найруулха, эм­нэлгэ эхилхэ, угаалга хэхэ, аралжаа наймаа ябуулха, шэнэ гэр бариха ба шорой шулуугаар барилга хэхэ, малгайн, гуталай, хубсаһанай хэшэг даллага абаха болон арьбажуулхада һайн. Гахай, хонин, туулай жэлтэй хүнүүдэй хии мориёо хиидхэхэдэ урагшатай. Түрэл гаралнуудаараа найр наада хэхэгүй. Зүүн зүг руу харгыда гарахада муу, бусад зүг руу - һайн.

Нохой жэлтэндэ һанаһанаа бүтээхэдэ урагшатай гараг; хонин жэлтэнэй буянай үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – нюдэнэй да­ралта ехэдэхэ.

Мартын 9, гарагай 3, буряад-мон­гол литээр 26.

Гарагай газар махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «үхэл» - эхилһэн хэрэгүүд, илангаяа эм­нэлгэ, шэнэ гэр барилга, гэр байра заһалга, зөөлгэ, шорой шулуугаар ажал хэхэдэ муу хойшолонтой. Хар­гыда гарахада муу, илангаяа зүүн зүг руу – “морин үхэхэ, эмээл хухархын” ушар.

Хулгана, луу, бишэн жэлтэй хүнүү- дэй хии мориёо хиидхэхэ үдэр.

Морин, могой жэлтэнэй урагшатай үдэр; хулгана, гахай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ гараг. Тахяа, бишэн жэлтэн­дэ муу үдэр, һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада – баярлаха.

Мартын 10, гарагай 4, буряад-мон­гол литээр 27.

Гарагай газар махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «эдир» - шэнэ хубсаһа үмдэхэдэ, гоёходо, хатар наада, найр эмхидхэхэдэ, шэнэ тушаал эзэлхэдэ, мориной хэшэг даллага абахада һайн. Хурим түрэ наадахагүй. Харгыда гарахада, урда зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Хулгана, гахай жэлтэнэй һайн га­раг; үхэр, луу, нохой жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Морин, могой жэлтэн һэргэг байхые оролдог.

Үһэеэ абхуулхада – жаргаха.

Мартын 11, гарагай 5, буряад-мон­гол литээр 28.

Гарагай газар махабад одоной хии махабадтай ушарна: «таарахагүй» - гай гарза гараха, хулгай дээрмэшье болоходоо торохогүй, һэргэг бай­ха хэрэгтэй. Тиигэбэшье даллага, илангаяа хүүгэдтэ хэшэг даллага абхуулхада, тахяа, үхэр, могой жэлтэй хүнүүдэй хии мориёо хиидхэхэдэ һайн. Наһа барагшые хүдөөлхэгүй. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Бар, туулай жэлтэнэй урагшатай үдэр, харин тахяа, бишэн жэлтэнэй буян үйлэдэхэдэ һайн. Үхэр, луу, хонин, нохой жэлтэн һэргэг ябахые оролдохо.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ.

Мартын 12, гарагай 6, буряад-мон­гол литээр 29.

Гарагай газар махабад одоной уһан махабадтай ушарна: «эдир» - шэнэ хубсаһа үмдэхэдэ, гоёходо, хатар наада, найр эмхидхэхэдэ, шэнэ тушаал эзэлхэдэ, шэнэ гэр бүлэ байгуулхада, хониной хэшэг даллага абахада һайн. Наһа бараг­шые хүдөөлхэгүй. Харгыда гарахада, баруун зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Хонин, тахяа, бишэн жэлтэнэй урагшатай һайн үдэр; морин, бишэн жэлтэнэй буянай үдэр. Бар, туулай жэлтэнэй чисаа гараг – һэргэг ябаха хэрэгтэй.

Үһэеэ абхуулхада –һүнэһэн зайлаха.

Мартын 13, гарагай 7, буряад-мон­гол литээр 30.

Гарагай газар махабад одоной га­зар махабадтай ушарна: «сиддхи» - һанаһанаа бүтээхэдэ, гэр барихада, газар абахада, бэшэһэнээ эблүүлжэ, ном болгоходо, илангаяа таряанай даллага абахада, бар, морин, нохой жэлтэй хүнүүдэй хии мориёо хи­идхэхэдэ һайн. Шорой шулуугаар барилгын ажал хэхэдэ муу. Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу гэмгүй.

Үхэр жэлтэнэй урагшатай гараг; бар, туулай жэлтэнэй буян үйлэдэхэ үдэр. Хулгана, гахай жэлтэндэ урагшагүй үдэр, һэргэг байха.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ.

Мартын 14, гарагай 1, буряад-мон­гол литээр шэнын 1.

Гарагай гал махабад одоной гал махабадтай ушарна: «арьбажаха» - худалдаа наймаан, олзын хэрэг, хүрэнгэ шэглүүлгэ, үрэһэ тарилга, урьһалалга, эдеэнэй, баялигай, ма­лай хэшэг даллага абалга урагшатай. Айлшадые урихагүй.

Харгыда гарахада, зүүн зүг руу муу, бусад зүг руу һайн.

Луу жэлтэнэй урагшатай, һайн үдэр.

Үһэеэ абхуулхада – хэрүүл аман дэлгэрхэ, ами наһанда муу.

Жаргал лама ДУГДАНОВ бэлдэбэ

Фото: Анна ОГОРОДНИК