Главная / Новости /Экономика / Хяагтын хүдөө ажахынуудай илалтанууд

Хяагтын хүдөө ажахынуудай илалтанууд

11-10-2017

Хяагта аймагай хүдөө ажахынхид таряагаа хуряажа, үхэр малай үбэлжэлгэдэ бэлдэжэ байна. Yнгэрһэн зундаа ган гасуурта дайрагдабашье, тэдэ урагшаа эрмэлзэнхэй. 

Хяагтада таряалан ехэ газар эзэлдэггүй. Тус аймагай хүдөө ажахын хүтэлбэрилэгшэ Сергей Чурсовай хэлэһээр, һүүлэй дүрбэн жэлдэ ган гасуурhаа эндэхин хохидоо. 

- Сурбалжалагшад, бусад аймагуудай хүн зон орооһоёо хаана тушаанабта, хэды мүнгэ олонобта гэжэ байжа һурадаг. Һүүлэй дүрбэн жэлдэ эдэ асуудалнуудта оройдоол нэгэ харюу бии – ган гасуур. Нүгөө жэлдэ тариха орооһоёо абажа, баяртай байнабди, - гэжэ Сергей Чурсов хэлэнэ. 

Хяагтынхид 2015 болон 2016 онуудта ган гасуурта абтаһан ургасынгаа түлөө гүрэнһөө яһала ехэ мүнгэ абаһан байна. Иимэ тэдхэмжэдэ мүнөө жэлдэшье хүртэхэ. 

“Полонов Леонид Андриянович” гэһэн фермерскэ ажахы мүнөө жэлдэ яhала һайн ургаса абаа. Юуб гэхэдэ, ажахын хүтэлбэрилэгшэ агроном мэргэжэлтэй юм. Ган гасуурта ородог газарта орооһо ургуулха оньһо мэдэдэг гээшэ. Мүн бусадшье ажахынуудта таряанай ургаса нёдондо жэлтэй адлирхуу. 

Үхэр малаа эдеэлүүлхэ ногоон эндэ ехээр таригдана. Һүүлэй үедэ хяагтынхид “суданска ногоо” дуратайгаар ургуулна. Юуб гэхэдэ, саахар ехэтэй энэ ногоон үбэлэй хүйтэндэ үхэр малай бэедэ һайнаар нүлөөлдэг гээд мэргэжэлтэд тэмдэглэнэ. Мүн энэ шэмэтэй, садхаасатай ногоон юм.

- Манай аймагай “Буян” ажахы 2012 ондо анха түрүүшынхиеэ энэ ногоо ургуулаа. Намһаа үндэр гэхээр ногоон ургашоо һэн. Тиихэдэ тэрээниие яажа хуряахаб, хайшан гээд малдаа эдюулхэб гэһэн олон асуудалнууд гараа. Гэнтэ саһанай ороходо, тэрэмнай унашоо бэлэй. Тиигээд лэ хуряагаабди. Тэрэ үбэл “Буянай” үхэр мал тобир тарган үбэлжөө. Энээнhээ уламжалан, бусад ажахынуудта суданска ногоо ургуулхыень дурадхаабди, - гэжэ Сергей Чурсов хөөрөөгөө үргэлжэлүүлнэ. 

Һүүлэй байдалаар, “Буян” ажахыда (хүтэлбэрилэгшэнь Владимир Ильин) хальмаг үүлтэрэй 600 гаран мяханай шэглэлэй бодо мал тоологдоно. Тиигэжэ үүлтэртэ мал үсхэбэрилдэг эмхинүүдэй тоодо тэдэ оруулагдаа. Тус ажахыда үхэр мал тэжээжэ, мяханай эдеэ хоолой зүйлнүүдые буйлуулан худалдаха түсэбтэй. Мүнөө «Буянай» мяхан Улаан-Үдэ, Хяагта хотонуудта наймаалагдана. Удангүй тэдэнэй бууза, пельмень, котлетэ гэхэ мэтэ дурадхагдаха байха. Юуб гэхэдэ, ажахынхид Буряад Уласай Хүдөө ажахын яаманай бэелүүлжэ байһан “Yхэрэй мраморна мяхан” гэһэн түсэлдэ хабаадана. 

Бүхы түсэбөө бэелүүлхын түлөө шэнэ оньһон техникэ хэрэгтэй. 2017 ондо ажахыда орооһо таряа сэбэрлэдэг талмай болон орооһоной склад заһабарилагдаа. Мүн тиихэдэ нэгэ шэнэ комбайн болон “Омичка” гэһэн сеялкэ тэдэ худалдажа абаа hэн. 

“Кяхтинское” гэһэн АПО- гойхид баһа шэнэ техникэ худалдажа абанхай. Һүүлэй үедэ эндэ шэнэ хоёр комбайн асаруулагдаа. Ивановка һууринда оршодог байhан “Родина” гэжэ томо колхозой дэбисхэр дээрэ “Кяхтинское” ажахы ажалаа ябуулна. Эндэ орооһоной хуушан склад һэльбэн заһабарилагдаа, шэнэ талмай баригдаа. 

- Манай тариһан бүхы орооһон, ногоон үхэр малай тэжээл болоно. Олонхи малнай Харьяаста һуурин шадар. Тиимэһээ үбэлдөө, хабартаа тиишэнь үбһэ хулһаа эндэһээ зөөдэгбди, - гэжэ ажахын хүдэлмэрилэгшэ Владимир Бурунов хөөрэнэ. 

“Кяхтинское” ажахыда бүхы дээрээ казах үүлтэрэй хоёр мянга гаран толгой бодо мал бии гээшэ. Тиихэдэ эндэ адуу, хони, гахай олоор баридаг юм. Сергей Чурсовай хэлэһээр, Хяагта аймагта һая болотор һаамхай үнеэд үгы байгаа. Энэ талаар аймагай захиргаан тусхай ажал ябуулжа байнхай. 

Буряад Уласай Хүдөө ажахын яаманай эмхидхэһэн “Гэр бүлын малай фермэ” гэһэн тусхай түсэлдэ Сергей Балсановай ажахы оролсожо, 100 толгойн малай фермэ барижа эхилээ.

Һүүлэй үедэ Хяагта аймагта гурбан СПОК байгуулагдаа. Нэгэниинь Сергей Балсановай ажахын дэргэдэ хүдэлнэ. Киранай Адаг һууринда ажаһуудаг Алина Воронцова “Народный” гэжэ нэрэтэй СПОК эмхидхээ. Тэрэ өөрөө хэдэн толгой үхэр малтай, тэдэнээ һаадаг. 

- Алина Воронцовае дэмжэжэ, Гусиноозёрск хото ошообди. Тэндэ худалдаа наймаанай молокомат табигданхай. Гусиноозёрскын ажаһуугшад сэбэрлэгдэhэн һү тэндэһээ абаха аргатай. Алина өөрынгөө нюдөөр молокомат хаража, мүнгэеэ хэжэ, һү худалдан абажа туршаа. Мүн тэндэхи хубиин хэрэг эрхилэгшэдһээ дүй дүршэлыень халан абаха аргатай байгаа. Мүнөө сагта Хяагта хотодо хэдэн молокомат табигдаха түсэбтэй. Энэ хэрэгтэ аймагай бюджедһээ мүнгөөр туһалхабди, - гэжэ Сергей Чурсов хөөрэнэ.

Хүдэриин тоһоной заводой дэргэдэ үшөө нэгэ СПОК байгуулха тухайгаа аймагай хүдөө ажахын таһагые даагша мэдүүлээ. Тэдэнэй эршэтэйгээр хүдэлхын тула аймагай бага олзын хэрэг эрхилэлгын жасаһаа хоёр сая гаран түхэриг мүнгэн үгтэһэн байна.

- Хүдэриин тоһоной завод хүн зонһоо һү худалдан абадаг. Һү абаһаар лэ, зондо мүнгыень түлэхые дурадхаабди. Хүн зонһоо тэдэ 13 түхэригөөр нэгэ литр һү абадаг байгаа. Тэрэниие 15 түхэриг болгообди. Ерэхэ жэлдэ энэ сэнгыень 18-20 түхэриг болотор дээшэлүүлхэ түсэбтэйбди. Заводой шэнэ оньһон техникэ абаһанай удаа энэ хэрэгнай бүтэхэ гээд найданабди, - гэжэ Сергей Чурсов хэлэбэ. 

Мүнөө үедэ тус ажахы ажаhуугшадhаа һү абадаг юһэн газартай юм. Үшөө тиихэдэ hү шэрэдэг хэдэн автомашинанууд нютагуудаар ябажа байдаг. Заводто сагаан тоһон болон костромской сыр буйлуулагдадаг юм. Һүнэй бусад зүйлнүүдые болбосоруулха арга аймагай захиргаан бэдэрнэ. Йогурт, кефир, сүсэгы болон бусад зүйлнүүдые хэжэ шадаха зон Хяагтада олдоногүй. Зарим тэды дутуу дундануудай биишье hаа, Хяагта аймагай хүдөө ажахынхид муу бэшэ үрэ дүнтэйгөөр мэргэжэлтэ һайндэрөө угтаба гэхэдэ, алдуу болохогүй. 

Борис БАЛДАНОВ

Теги: хүдөө ажахы ургаса хуряалга Буряад Улас Хяагта аймаг



Наши издания