Главная / Новости /Общество / Буряад уласай Зэдэ аймагай һурагшад нютаг ороноо шэнжэлнэ

Буряад уласай Зэдэ аймагай һурагшад нютаг ороноо шэнжэлнэ

08-06-2018

Зэдын талаар зэлэ татан ниидэдэг хоморой шубууд тухай дуулаа һэн гүт?

Зэдэ аймагай Боргойн дунда “ЮНЕСКО-гой хамтадхаһан һургуулинууд” гэһэн уласхоорондын түсэлдэ орохын тула холын хараа түсэбтэй хэмжээ ябуулга эмхидхэһэн байна.

Белоозёрск һууринда айлшаар бууһан Буряад Уласай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай һургуулиин урдахи ба юрэнхы болбосоролой таһагай ахамад мэргэжэлтэн Ольга Кургузова, Зэдэ аймагай Һунгамалнуудай зүблэлэй түрүүлэгшэ Наталья Токарева, аймагай захиргаанай зөөриин ба газарай харилсаануудай хорооной таһагай дарга Анна Косыгина болон бусад һургуулиин шабинарай ба багшанарай ударидан ябуулжа байһан ажалтай дүтөөр танилсаһан байна.

Удаань олон жэлдэ багшалжа ябаһан дүй дүршэлтэй багшанарай нэгэн Галина Дармаевагай хүтэлбэри доро хүүгэдэй суглуулһан Боргойн хотогорой янза бүриин эрбээхэй болон сохонуудай суглуулбари олоной һонирхол татаба. Гэхэтэй хамта, биологиин багша Екатерина Гендунова хэжэ байһан ажал тухайгаа мүн лэ һонин хөөрөө дэлгэбэ. Буряадай гүрэнэй ехэ һургуулиин олон эрдэмтэдтэй нягта холбоотойгоор олон жэлдэ хүдэлжэ, шубуудые шэнжэлэлгын (орнитологиин) экспедицинүүд нэгэтэ бэшэ эмхидхэгдэдэг тухайнь тодорхойгоор хөөрэжэ үгөө.

“Манай Сагаан нуурнуудта хабарай сагта ниидэжэ ерэдэг хоморой шубууд олоной дура татадаг гэжэ бултанда мэдээжэ. Тиимэһээ апрель һараһаа эхилжэ, май һарын тэн болотор эндэмнай хүрэжэ ерэдэг, Улаан Номдо оруулагдаһан олон тоото шубуудые шэнжэлэн үзэхэ зорилготойгоор Голланди, Америкын Холбоото Штадууд, Япон гүрэнүүдһээ бууһан эрдэмтэд бидэндэ аргагүй ехэ туһа хүргэдэг. Хүүгэдтэеэ хамта хүдөө гаража, хэшээлнүүдтээ үзэһэнөө батадхажа, шэнжэлэлгын ажал ябуулдагбди. Мүнөө дунда һургуулияа дүүргэжэ байһан 13 һурагшадай 9-иинь биологиин шалгалта тушааха дуратайгаа мэдүүлһэн байна. Һургуулиин дэргэдэхи талмай дээрэ элдэб янзын огородой ургамалнуудые тарихадаа, шэнжэлэлхэдэг гуримтайбди”, - гэжэ Екатерина Дондоковна хөөрэнэ.

Хизаар ороноо шэнжэлэгшэ, ерээдүйн түлөө ехэтэ һанаагаа зободог энэ багшын һанамжаар, үзэсхэлэнтэ һайхан байгаалидаа гамтайгаар хандажа, хорюултай бүһэлүүртэ тоологдодог Боргойн талые аяншалгын хараатайгаар хэрэглэбэл, ехэ тааруу, зохистой байха һэн. Эдэ нуурнуудта шанар һайтай шабараар бэеэ аргалха дуратай зон жэлһээ жэлдэ ерэдэг заншалтай. Амархаяа, бэеэ аргалхаяа һанаһан зондо тааруулан, байрлаха багахан гэрнүүдые түхеэрхэ, суута хонинойнгоо мяха дурадхахада эгээ тааруу. Тиихэдэ хари гүрэнүүдһээ ерэһэн аяншалагшадтай ба эрдэмтэдтэй харилсажа, һургуулиин хүүгэдэй англи хэлэеэ гүнзэгырүүлэн хэрэглэхэ арга баһал олдохо байна. Тиигэжэ багаханшье һаа, мүнгэн зөөриин талаар олзо оршотой болобол, шэнжэлгэнүүдтээ хэрэглэхэ эд хэрэгсэл (лабораториин хэрэгсэлнүүд, фотоаппарат, диктофон...) абаха аргатай болохо һэн.

Тус һургуулиин захирал Александр Чойнжуровай мэдээсэһээр, мүнөө 143 хүүгэд эндэ һурана. “Эхэ байгаалидаа гамтайгаар хандахын тула бүхы Буряад оронойнгоо ажаһуугшадта “Буряадай бүхы нютагуудай ариг сэбэр байхын ба элүүр энхэ ажамидархын түлөө” гэһэн хүдэлөөндэ эбтэйгээр хабаадахые уряалнабди. ЮНЕСКО-гэй хэмжээндэ ябуулагдажа байһан уласхоорондын түсэлдэ хамтаран оролсохо зорилготой энэ ажаябуулга эмхидхэбэбди. ”, - гээд, Александр Батуевич хөөрэлдөөнэй түгэсхэлдэ тэмдэглэһэн байна.

Эрдэмтэдэй шэнжэлһэнэй ёһоор, Сагаан нуурнуудай марсатай хүндынүүдээр аяар 294 янза бүриин шубууд холын аян замһаа тогтожо амардаг. Тэдэнэй 123-иинь Улаан Номдо оруулагдаһан юм.

Һургуулиин баян намтартай танилсаһан хойноо бууһан айлшадаа зэрэлгээтэн нэмжыһэн үргэн талада оршодог Сагаан нуурай марсатай хүндынүүдэй нэгэндэ абаашажа, анхилма һайхан ая гангаар хангалтама сэбэр агаарта уулзалга үргэлжэлөө. Эндэ хүн бүхэн һанамжануудаа хэлэжэ, эхи табигдаһан ажалда алиш тээһээнь дүнгэлтэ, туһаламжа үзүүлхэ тухай зүбшэн хэлсэһэн байнад.

dzhida.сom сайтһаа абтаһан гэрэл зураг

Оюна БАЗАРОВА

Теги: Буряад Уласай Зэдэ аймаг хоморой шубууд Улаан ном байгаали шэнжэлэлгэ



Наши издания