Манай шэлэдэг харгынууд

18-01-2019

Үдэр бүриин харгынууд бии гээшэ: ута - богони, зөөлэн - шэрүүн, нүхэ яльхитай – жэгдэ … Саг үргэлжэ түрэһэн нютаг Хэжэнгэеэ Загарайгаар гү, али Хорёор дамжажа хүрэдэгби. Нэгэнэйнь нугалбаряа нүгөөдэһөө хорёод арай хүрэхэгүйхэн модо үлүү зайтай, тиимэһээ тэрээн бүхэндэ замаа шэлэхын урда манайхин бодолдо хатадаг. Нэгэн гээ һаа, Улаан-Үдэ-Хори-Нарһата-Баунт шэглэл һунгажа, жэгдэ тэгшэ аад, уташагые унаха. Тус зам хэдэн аймаг холбодог дээрэһээ, харууһатай, хабар намар нүхэ һүбөөнь шабагдадаг һайтай. Үгы һаа, Улаан-Үдэ-Загарай-Хэжэнгэ зүг барижа, оодон аад, харууһаар дундашагые харгылха. Энэ замай дутагдал гэхэдэ, Ташалан һуурин хүрэтэр загарайнхид яһалхан аймагайнгаа зурыса заһабарилдаг һаа, Нарин-Тарбагатай-Хара Хүтэл һууринуудые дамжажа, хайша хэрэгээр хандадаг. Загарай, Хэжэнгын уулзуурай саашанхи харгыгаа һүүлэй хэдэн жэлдэ хэжэнгээрхидэй, харгын харуулшадай һайгаар шанар һайтайгаар абажа ябана. Теэд талын зүргэ гээшэмнай хэдэн хоногой бороо хүрэтэр ха юм даа, бултанда мэдээжэ.

Ута богониин сэдэб үргэлжэлүүлжэ, энэл зүгэй үшөө нэгэ жэшээ хэлээгүйдэ аргагүй. Хэжэнгэ тосхонһоо баруу-урагшаа зам байха, Шэтэ руу зорихо. Хэжэнгэһээ дала модоной зайн дунда Бадын дабаан оршодог. Тус зай баһал хэдэн заяанай, харгын харууһаар ахирхан, хаясаанайл байхань урдаа. Харин энэ дабаатай харгы Буряадай ниислэлһээ Шэтэ хүрэхэ замые арьбидхан, таби модоной хүнгэлэлтэ үгэхэ аргатай. Тиигээд ашаа шэрэдэг мантан автохүлэгтэн баршагаа бэдэржэ, заримандаа энэ руу харгыгаа алмадаг. Тиигэжэ ябаһаар, бороо хурын гү, али шуурга бордоһын нүлөөндэ орожо, хаа-яа “дүтынь хаража, дүрбэ хонолгондо” тудалдаха ушар дайралдаха. Манай шэмэрүүн байгаалитай хизаараар “google-уларил” ашаглажа ба найдажа ябахада, алдажа магадгүй ха юм даа. Хүдөөһөө болохо Улаан-Үдэ соомнайш хүн бүхэнэй албанһаа гэртээ, гэрһээ али энэ тэрэ хэрэгтэй хаягуудаар хүрэжэ ошохо замууднай элдэб эсын - нюуса ба эли, һайн шанарта ба хэсүүшэг нүлөөтэй “нюусатайханууд” байхань урдаа.

Тала дайдымнай зүргэнүүд мэтэ хүн түрэлтэн бүхэнэй шэлэһэн харгы үргэнтэй-хабшуутай, холын харасатай, мухар үргэлжэлтэй: эрдэм номой шэди намнаад, этигэл һүзэгтэнэй гү, али бэлигтэй дарханай, таряашанай, малшанай, эмшэнэй, дээрмэшэн ба сагдаагай. Юумэ хүүмэнэй түргэдэһэн сагта заал һаа энэ тэрэ мэргэжэл шэлэхэ гээшэ ерээдүйгүй боложо байна. Хүгжэнги гүрэнүүдээр залуу үетэн гэр бараа, үнэтэй эд абажа эдлэхэеэ болижо, харин саг узуурай ашаглалгада хэрэглэдэг ушарнууд олошоржо байна. Тэрэмнай XIV Далай ламын һүүлэй арбаад жэлэй номууд соогоо табидаг һургаалнуудай сэхэ нүлөөн хадаа гэжэ таамагшаанам. “Бурханай ном һудар һуудалай һайгаар сээжэлдэхэ гээшэ үлүү, харин ухаан бодолоо хүгжөөхэ, номгоруулха шухала. Энэрхы сэдьхэл гээшэ ямаршье шажанай эшэ узуур”. Тиигэжэл энэ хүмнай һүүлэй үедэ ехэнүүд эрдэмтэдээр али энэ тэрэ шухала асуудалнуудые зүбшөөхэнь олошороо. Энэмнай XXI зуун жэлэй этигэл ба эрдэм хоёрой хүгжэлтын замуудай нэгэн боложо байһые гэршэлнэ ха.

Үдэр бүриин харгынууд бии гээшэ: ута - богони, зөөлэн - шэрүүн, нүхэ яльхитай - жэгдэ гэхэ мэтэ. Эдэ харгынуудай зам заагша хүндэтэ уншагшад, үри хүүгэдэйнгөө һунгажа байһан замуудые заатагүй богони түргэндэнь залангүй, бэрхэшээл ехэтэй замай олзо олошынь харуулхаяа оролдохомнай шухалал ха.

Баир ШИРАПОВ, ахамад редактор


Теги: Буряад Улас харгы заһабарилга харгынуудай шанар һайжаруулга харгы



17:31

Разгневанный горожанин: на что жаловались жители Верхнеудинска сто лет назад 

17:10

​Шэди гэжэ бии гү, алтан дэлхэйдэ? 

16:45

​Буряад уласта Д.Аюшеевэй нэрэмжэтэ хүгжэмэй-гуманитарна лицейн байшан задалагдахань 

16:24

Окрылённый небом: сага о лётчике из тункинского поднебесья Бурятии 

16:04

​Буряад Уласай Толгойлогшо: «Үбэлэй хаһада бэлэдхэл хадаа тон шухала асуудал» 

15:32

​«Байгал» театр харагшадтаяа viber-аар харилсажа эхилбэ 

15:21

​Ветераны-«афганцы» из разных городов России встретились в Бурятии 

14:54

​Перевозками в районы Бурятии занимаются более 40 организаций и ИП 

14:33

​Уникальная этнодеревня на Сахалине: пример использования «дальневосточного гектара» 

13:39

Буряад Уласай аймагуудаар хэдэн шэнэ номой сангууд һаядаа үүдэеэ сэлихэнь 

13:33

​Жэлэй дүүрэтэр Улаан-Үдэдэ 7 мянга хүн сэбэр уһаар хангагдаха 

13:13

​Стереотипы о Дальнем Востоке обсудили на «Территории смыслов» в Подмосковье 

12:52

Буряад Уласай Загустайн дасанай Согшон дуган рамнайлагдана 

11:42

Улан-удэнцы отпраздновали День российского флага  

11:37

​Сколько стоит подготовка к школе в Бурятии? 

11:26

Автовладельцы в каких городах чаще всего разбивают машины в ДТП полностью? 

11:20

Долг россиян по ипотечным кредитам перешагнул отметку 7 трлн рублей 

11:12

В Улан-Удэ для утилизации изъяли опасную находку 

11:00

Игры детей с огнем привели к пожару в Бурятии 

10:54

Школьник из Бурятии участвует в Чемпионате мира Worldskills Kazan 2019 

10:48

19 работников Улан-Удэнского авиационного завода стали отличниками качества 

10:44

​Улас тогтоолгын уг унги 

10:28

Книжные памятники Бурятии станут доступными в цифровом формате 

10:23

Пять модельных библиотек Бурятии отремонтируют на 35 млн рублей 

10:12

Верховный суд РФ признал законным решение о виновности лиц, осужденных за убийство Юрия Власко 

10:07

​Бурятские фермеры выходят на международный уровень 

10:04

Мать троих детей из Бурятии провернула незаконную сделку за счет маткапитала 

09:53

​Баабайнгаа бэлиг халан абаа 

09:46

Глава Бурятии: Наша задача, чтобы местное предприятие работало стабильно  

09:27

​Какие изменения ждут детей и их родителей в Бурятии в новом учебном году? 

08:40

​Зурхай на 23 августа, 23 лунный день 

08:25

Местами кратковременные дожди, днём +30 ожидаются в Бурятии сегодня, 23 августа 

Наши издания