Главная / Новости /Культура / ​Буряад хубсаһанай шэдитэ хүсэ өөр дээрээ мэдэрыт

​Буряад хубсаһанай шэдитэ хүсэ өөр дээрээ мэдэрыт

13-02-2019

Тэг дундань - Шидэ Найданова

Сагаан һарын дүтэлхэлөөр лэ, буряад хубсаһан тухай хөөрэлдөөн эршэдэдэг. Эндэ-тэндэһээ хубсаһа бэдэрээн, иишэ-тиишээ һурагшалаан эхилдэг. Буряад арадай зунай заншалта хубсаһа саг соогоо оложошье болохош, зүгөөр үбэлэй хубсаһан тон хомор. Жэл бүхэндэ Сагаан һарын үдэрнүүдтэ буряад хубсаһаяа үмдөөд, сагаал­жа ябаха дуратайшуул оёдолшондо хандадаг. Теэд энэ хэрэг ехэхэн лэ мүнгэнэй гарашатай бшуу.

Үнэ сэнтэй үндэһэн хубсаһан

Үндэһэн буряад хубсаһамнай мүнөө үеын байдалда нэгэ бага дарамтааршье харагдадаг. Харин шэнэ сагай түхэл шэнжэ оруулжа оёгдоһон хубсаһа хэншье һаа үдэр бүриин ажа­байдалдаа үмдөөд ябаха хүсэлтэй байдаг. Теэд хайшан гэжэ буряад хубсаһаяа нэбтэрүүлхэбибди? Бүгэдэ Буряадай уласхоорондын “Алтар­гана” нааданда ганса Шэнэхээнһээ, Монголһоо ерэһэн зон булта бу­ряад хубсаһатай ябадаг. Харин ма­най артистнар лэ буряад хубсаһаяа үмдэдэг. Хайшан гэжэ бүхы буряад зоноо үндэһэн хубсаһатай болгохо гээшэб? Энэ асуудал эндэшье, тэн­дэшье табяад үзөөб. Зарим зон гай­халдан: “Өөрынгөө мүнгөөр оюулаг лэ даа”, - гэжэ харюу үгэнэ. “Буряад хубсаһа оюулхада, хэр үнэ сэнтэйб гэжэ мэдэнэ гүт? Хэды зомнай иимэ үнэн сэн даажа, гэр бүлынгөө зөөри ехээр хохидоонгүй, хубсаһа оюулха аргатайб ?” - гэжэ асуудал табихада, булта бодолгото болоно. Би олон зоной һанамжаар һонирхоһоор лэ, буряад хубсаһа дан үнэтэйгөөр оёно, хэмһээ үлүү сэнтэйгээр наймаална гэжэ мэдүүлхэ байнаб. Торгон, хоргой, тобшо юумэн эндэ-тэндэһээ олдобошье гэлэй, теэд оёдолшон ажалайнгаа түлөө хэмгүй ехэ мүнгэ эринэ. Энэ байдал хайшан гэжэ хубилгахаб?

Үрдилдөөтэ дэлгүүр бии болобол, оёдолшод сэнгээ унагааха баатай болохо. Буряад маягтай мүнөө үеын хубсаһа оёдог багахан эмхинүүд бии. Оршон үеын байдалда таарама аад, үндэһэн хубсаһанай шэнжэтэй үдэр бүриин хубсаһа зохёодог дизайнер­нуудшье олдохо. Тэдэнэй олонхинь Буряадтаа хүгжэжэ, бүтээлнүүдээ дэлгэрүүлхэ аргагүй хадаа, хо­лын хотонууд руу нүүжэ ябашана. Тиимэһээ манай Буряад арад һая наашашье үндэһэн хубсаһаяа үдэр бүриин байдалһаа байха, найр наа­дандаашье үмдэхэ аргагүй байхабди.

Манай уласта үндэһэн хубсаһа оёдог фабрика, үйлэдбэри үгы ха юм даа. Энэ үүргэ “Ажур” компани өөр дээрээ даажа абабал, байдал нэгэ бага ондоо болохол һэн.

Москвада үндэһэн буряад хубсаһаар һонирходог

Буряад арадаймнай заншал­та соёл хадаа дундаршагүй, шэргэшэгүй ехэ гүн худаг гээшэ ааб даа. Ажаһуудалай зурагууд, үнгэтэ угалзанууд мүнөө сагта дэлгэрэн хүгжэжэл байдаг. Эдэ бүгэдые хэрэ­глэжэ, оршон үеын хубсаһа хунарта тааруулан, шэнэ түхэлэй зохидхон хубсаһануудые бүтээдэг урашуулай нэгэн Шидэ Найданова болоно. Шидэ үе болоод лэ, өөрынгөө зохёоһон хубсаһануудай үзэсхэлэн дэлгэдэг. Тэрэнэй оёһон хубсаһа манай ур­даа хараха түрүү зомнай, одото дуу­шад, зүжэгшэд үмдөөд ябадаг. Эндэ һаяхан Коммунистическэ гудамжаар оршодог “Бурятия” гэһэн зошод буудалай нэгэдэхи дабхарта “Этно-мар­кет” гэжэ наймаан нээгдээ. Тэрээн соо Шидэ Найдановагай бүтээлнүүд шэмэг болон табигдаатай. Мүнөө сагта энэ бэрхэ дизайнернай Мо­сква хотодо Сагаан һарын найрта бэлдэжэ, бүтээлнүүдэйнгээ шэнэ үзэсхэлэн дэлгэхэеэ байна.

- Буряадтамнай үзэгдэжэ байһан заншалта үндэһэн хубсаһанай шэнэ шэглэлнүүд, үзэсхэлэн болон най­маанууд тухай мэдээсэлнүүдээр Мо­сквада ехэтэ һонирходог. Үндэһэн хубсаһаяа үдэр бүриин байдалда үмдэжэ, буряадби гэжэ эли тодоор харуулха арга Буряад орондол олдо­дог. Олон ондоо яһатантай суг хамта ажаһуухадаа, тон үндэһэн хубсаһаяа үмдөөд ябахада, хүн зон гайхаха, анхарал хандуулха. Харин Буряад дайдадаа үндэһэн хубсаһаяа үмдөөд ябахада, хүн зон ойлгохо, зохидшоо­хо ха юм, - гэжэ Шидэ хөөрэбэ.

Тэрэ европын түхэлэй хубсаһанда буряад маяг оруулжа, оршон үеын хубсаһа оёдог, буряад угалза бо­лон арадайнгаа заншалта байдал харуулһан һонин зурагуудые зохёон, хубсаһа, сүүмхэ гоёодог.

Шидэ Найдановагай хэлэһээр, мүнөө бүхы зоной үмдэдэг хубсаһан ажаһуудалда тон тааруу, тиимэһээ оршон үеын хубсаһанда үндэһэн буряад уран һайхан маяг оруулхада дээрэ.

- Үндэһэн буряад маягаар бүтээһэн хубсаһан хүндэ би буряад­би гэжэ мэдэрэл түрүүлхэһээ гадна түрэһэн тоонто газарай, угсаата из­агуураймнай элшэ хүсэ үгэдэг ха юм, - гэжэ Шидэ мэдээсэбэ.

Үнэхөөрөөшье, үндэһэн буряад хубсаһа гү, али буряад маяг оруулһан оршон үеын хубсаһа үмдөөд ябаха­да, сэдьхэл хүдэлөөд, одо заяамнай өөдөө болоһон мэтэ байдаг. Би хэ­дэн жэлэй саана эгэшынгээ буряад үбэлэй хилэн гоё дэгэлыень эрижэ, Сагаан һарын үедэ “Буряад үнэн” Хэ­блэлэй байшанай үнгэргэдэг байһан ёохор нааданда ошоо бэлэйб. Буу­далда зогсоходо, хамтын унаа соо ябахада, талмай гудамжаар гэшхэл­хэдэ, хүн бүхэн дулааханаар энеэбхи­лэн мэндэшэлсээ, ондоо яһатан тог­тоожо, намтай гэрэл зурагаа буулгаа бэлэй. Иимэ һайхан оршон байдалда ороод ябахадаа, буряад дэгэлэй элшэ хүсэ мэдэрээ бэлэйб.

Үндэһэн хубсаһаяа үмдөөд яба­хадаа, ямар нэгэ хүнтэй хэрэлдэжэ гү, али тоосолдожошье шадахагүйт, ходол һайхан, нигүүлэсхы хэрэг үүсхэхэ дуран хүрэхэ. Үнэншөөгүй һаа, туршыт даа!

Цырегма САМПИЛОВА 

Цырегма САМПИЛОВА

Теги: Буряад Улас Москва хото Шидэ Найданова буряад үндэһэн хубсаһан



Наши издания