Главная / Новости /Культура / ​Эсэгын нэрэ эрхимээр нэрлүүлэн...

​Эсэгын нэрэ эрхимээр нэрлүүлэн...

10-09-2019

Бүхэроссиин болон уласхоорондын конкурснуудай лауреат, Ород Уласай Юрэнхылэгшэ В.Путинай (2006 он), Д.Медведевэй (2008 он) тусхай шанда хүртэһэн, дууриин дуушан, Буряад Уласай габьяата зүжэгшэн Мэр­гэн Санданов тухай хөөрөөгөө эхилхэм.

Мүнөө үедэ Санкт-Петербургын Мариинскэ теа­трай Примориин тайзанай гол дуушанаар ажалладаг Мэргэн Санданов 1985 оной майн 30-да Ярууна айма­гай Үлзытэ нютагта малша, соёлшо Ринчин-Доржо, Та­мара Сандановтанай бүлэдэ түрүүшын үри боло­жо түрэһэн. Балшар бага наһанһаа нютагайнгаа эмтэй домтой, амидарал­та аршаанһаа саг үргэлжэ хүртэжэ, хүжэ ногоон тай­гынгаа сэбэр һайхан агаара­ар амилан тэнжэһэн, бүхы хүдөөгэй хүүгэдтэл эртэ хара ажалда дүршэһэн, аба эжын­гээ дамжуулһан бэлигэй дээжые сүм бэедээ шэнгээһэн Мэргэн хүбүүн мүнөө дүү басаган Роксанатаяа Буряад орондоо мэдээжэ дуушад бо­лоод ябана бшуу. Бүри эхин ангиин шабинар ябахаһаа эхилээд, тэдэ тайзан дээрэ гаража, микрофон гартаа барижа һураһан гээшэ ааб даа.

«Угаа суурхуулха, холуур ябаха»

Мэргэнэй аба эжы­ень би һайн мэдэхэ, нюта­гайнь болохо хүн хадаа эдэ мүрнүүдые бэшэхэдээ, ун­шагшадай анхаралда тэдэнэй хүсэд мэдэхэгүй баримтану­удые дурдаха гээ хүм. Мэр­гэнэй гурба наһа хүрөөдүй ябахадань, абганар талынь аха захатан Жамьян Гарма­ев гэртэхиндэнь хэлээ һэн: «Энэ унагандал адли тэр­шээ хөөрхэн хүбүүнтнай нюдэндөө галтайхан байна, хожомынь угаа суурхуулжа, холууршье ябажа болохо». Тэрэ хэлэһэнһээнь хойшо гу­шаад жэлэй үнгэрөөд байха­да, Мэргэн абынгаа бэшэһэн үгэнүүд дээрэ аха нүхэр Данзан Бальжинимаевта хүгжэм зохёолгоод, Үлзытэ нютаг тухайгаа дуунай клип буулгуулаа һэн. Тиихэдээ түрэлэйнгөө 87 наһатай үбгэн түрүү Жамьян Гарма­евые оруулһаниинь удхатай. Энэ үбгэнэй хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдэжэ байна бэшэ гү?

Үшөө нэгэ һонин зүйл гэхэдэ, Мэргэн хүгжэмэй училищада суута багша В.Б. Елбаевай класста һуража га­раад, Новосибирскын кон­серваторидо бэрхэ багша Ш. Зондуевта заалгажа, нюта­гаа бусахадаа, лирическэ ба­ритон хоолойгоор дууладаг һаа, үнишье болонгүй, дра­матическа тенор болошоо юм. Энээн тухайгаа Мэргэн 2014 ондо хэдэн шата даба­жа, Сибириин болон Алас Дурнын Федеральна тойро­гуудта эрхимлээд, Москва хотодо үнгэргэгдэһэн Рос­сиин залуу оперно дууша­дай урилдаанда лауреадай нэрэ зэргэдэ хүртөөд байха­даа, жюриин түрүүлэгшээр һууһан алдар суутай дуушан, ёһотойл прима Е. Образцо­вада хэлэхэдэнь, тэрэнь ехэ­тэ һонирхоһон, магтаһан, дэмжэһэн байха юм.

2014 он Мэргэндэ ехэ амжалтануудые асараа. Жэ­лэй дүнгөөр тэрэ Буряадай «Лидер культуры» болоһон. Тэрэл үеэр Буряадайнгаа оперно театрай тенор хоо­лойтой дуушад М. Пирогов, Ү. Цэрэнчунт гэгшэдтэй «Гур­бан тенорэй тоглолто» гэһэн нэрэтэй концерт наада таби­жа, олониие хужарлуулһан. Тиигэжэ тэдэ гурбан дэлхэйн суута композиторнуудай ал­тан бүтээлнүүдые гүйсэдхөө. Энэнь Л. Паваротти, Х. Кар­рерас, П. Доминго гэгшэдэй тоглолто һануулна ха юм даа.

Үнгэрһэн жэлэй эхеэр Мэргэн түрэл театрайнгаа тайзан дээрэ хубиингаа кон­церт наада дэлгэһэн байна. Зуниинь Улаан-Үдэ хотын найрта, концертын үедэ 7 мянган зоной сугларһан Соведүүдэй талмай дээрэ Бу­ряад Уласай соёлой сайд С.Б. Дагаева Мэргэн Сандановта «Буряад Уласай габьяата ар­тист» гэһэн тэмдэг зүүлгэжэ, үнэмшэлгэ гардуулһан.

Алиш тээшээ адли бэрхэ

Сүлөө сагай тудахада, Мэргэн гурбан хүүгэдтэеэ, Катя нүхэртэеэ Үлзытэ нюта­гаа ерэдэг юм. Тиигэжэ тэрэ гэртэхиндээ заахашье һаа хамһалсаха гэжэ оролдодог. Гар хажуураар үбһэ сабша­хадаа бэрхэ, ядамаггүй үнеэ һааха, мори унаад, үхэр малаа харюулха. Нүхэд хүбүүдээрээ ойгооршье зайгаа һаа, дура­тай байха.

2016 ондо Буряад орон­домнай үнгэргэгдэһэн «Ал­тарганын» ехэ нааданда олон зоной сугларһан стадион дээ­рэ Мэргэн Санданов М. Пиро­гов, Н. Мунхзул гэгшэдтэй, мүн хотын хүүгэдэй хоортой хам­та Буряад Уласай һүлдэ дуу-гимн гүйсэдхэжэ байхадань, харин эдэ бүгэдые шадамар бэрхээр хүтэлэн ябуулжа байһан Гунсыма Тудуповае хаража һууһан Мэргэнэй ехэ абгань Ч.Санданов: «Харагты, Үлзытын хүбүүн гимн дуу­лалсажа байна, Үлзытын ба­саган хүтэлжэ байна», - гэжэ омогорхон хэлээ бэлэй.

Үнэхөөрөөшье сагай эр­хээр Үлзытэмнай багахан һууриншье һаа, ажалша со­лотой зоноороо, эрдэмтэдээ­рээ, хүтэлбэрилэгшэдөөрөө, соёлшодоороо суутайхан даа. Арба гаран жэлэй саа­на нангин шүтөөн Зандан Жуу бурханай ордон үргөөе Эгэтын дасанда бодхоохо хэ­рэгтэ зорюулагдаһан мара­фон үнгэргэгдэхэдэнь, бүлэг артистнартай хамта Мэргэн дүү басаган Роксанатаяа Үльдэргын, Эгэтын-Адагай, Мужыхын болон хүршэ ню­тагуудай харагшадай урда дуулажа, буянтай хэрэгтэ өөһэдынгөө хубита оруулһан юм.

Мэргэн багшанараа, ню­тагаархидаа, нүхэдөө ходол дулааханаар дурсажа яба­даг. Аба эжыгээ хайрлаха сэдьхэлтэй, ашыень яажа харюулхаб гэжэ бодожо ябадаг хаш. «Дүү басаган Роксанамни үргэн арга бо­ломжотой, баян хоолойтой, гансашье арадай дуунуудые һайханаар дуулахаһаа гад­на, оршон үеын дуунуудые, романснуудые гүйсэдхэхэ аргатай. Энээнииень 2014 оной «Алтарганын» наада­най арадай дуунай урилда­анда оройлжо, алтан медаль­да хүртэһэниинь гэршэлнэ бэшэ гү?» гэжэ үмэгшэлэн үргэжэ хэлэһэниинь ойлго­сотой. Нүхэртөө энхэргэн, хүүгэдтээ эмээхэй урин эсэгэ, нүхэр юм.

Хоолойнь холын Германида зэдэлнэ

Владивосток хотодо Примориин тайзан дээ­рэ дуулажа эхилһээрнь үнишье болоогүй байха­дань, мартагдашагүй үйлэ хэрэг болоо юм. Суу бэлигтэй оперно дуушан Мария Гулегинатай хамта Мэргэн Пуччиниин «Тоска» оперын гол аринуудые гүйсэдхэхэ азатай байшоо. М. Гулегина хадаа дэлхэйн түрүү теат­рнуудай тайзан дээрэ гара­жа, бэлигээ дэлгэһэн, мэдэ­эжэ дуушад, хүгжэмшэдөөр хүдэлһэн. «М. Гулегинагай дэмжэлгэ, һайн хандасань намда ехэ туһа болоо. Ти­игэжэ барагдашагүй дүй дүршэлөөрөө хубаалдаһандань баяртайб», - гэжэ Мэр­гэн тобшолоо бэлэй.

Энэ хөөрөөгөө саарһан дээрэ дэлгэжэ, хэблэлдэ бэл­дэжэ байха үедэмни, Мэр­гэн Германиһаа ерээд бай­гаа. Уулзажа хэдэн асуудал табиһамни, иигэжэ хөөрөө: «Германи ошоһон ушарни ха­даа, намайе IMPRESARIO-art» гэһэн компаниин агентнүүд Дж. Вердиин «Аида» опе­родо Радамесэй партиие гүйсэдхэхыемни уриһан бай­на. Драматическа тенор хоо­лойтой залуу дуушад хомор байшоо. Намһаа гадна Росси гүрэнһөө В. Джиоева, мүн Урда Солонгосой, Италиин, Польшын, Германиин нэрэтэй солотой боложо ябаһан залуу дуушад уригданхай. Хорёод үдэрэй туршада тэндэ бэлэд­хэл гараабди. Август һарын тэнгээр Германи ошожо, спек­такльнуудта хабаадахаб».

Иимэл даа, нютагаймнай жэгүүртэ хүбүүдэй нэгэн Мэргэн Санданов. Үнихэнэй түрэл Яруунаһаамнай дуу­риин дуушан урган гараадүй байгаа бэлэй. Иигэжэ тоон­то нютагаа, сэлгеэхэн Яру­унаяа, үргэн Буряадаа түби дээгүүр суурхуулжа, эсэгын нэрэ нэрлүүлжэ, энхэ элүүр, амжалта түгэс ябажал байг лэ даа, өөрын хүбүүн гэгдэдэг - манай Мэргэн!

Жибзыма РЫГДЕНОВА


Теги: Владимир Путин Соелма Дагаева Буряад Улас Германи Намхайн Мунхзул Михаил Пирогов Буряадай түрүү хүнүүд Мэргэн Санданов Примориин хизаар Данзан Бальжинимаев Гунсыма Тудупова Мария Гулегина



17:35

В Улан-Удэ в РКБ им. Семашко продолжаются противоэпидемические мероприятия 

17:26

Мэр Улан-Удэ Игорь Шутенков: «Общественный контроль нам просто необходим» 

17:26

Агаарай долгиндо - ЭРДЭМ БУДАИН 

17:12

​Управляющий директор Улан-Удэнского авиазавода: «Мы ввели жесточайший контроль и дисциплину» 

17:05

Бэрхэшээлые - хамтадаа 

16:56

Главный санитарный врач Бурятии Сергей Ханхареев призывает предпринимателей неукоснительно соблюдать предписания 

16:24

В Бурятии задержали ​«чёрных» лесорубов 

15:51

Сэкономить на комиссии по эквайрингу с 1 июня смогут стоматологические кабинеты и другие медучреждения Бурятии 

15:25

Командующий войсками ВВО проверил готовность частей и соединений округа в Бурятии 

14:52

​В России обновляют статистику смертности пациентов с COVID-19 по методике ВОЗ 

14:42

Кадастровая палата по Бурятии рассказала о дистанционной подаче документов в ВУЗы 

14:39

В Бурятии дети высаживают «Скверы Победы» 

13:59

С 31 мая по 4 июня в Улан-Удэ закроют сквозное движение по улицам Калашникова и Жердева 

13:33

​Мобильные группы в Бурятии продолжат контрольные мероприятия в отношении юридических лиц 

13:10

С 30 мая по 30 июня в Улан-Удэ изменится схема движения маршрутов № 25, 56, 56С, 57, 97, 97К, 100 

12:54

​30 мая в Улан-Удэ стартует капитальный ремонт трамвайных путей по улице Гагарина 

11:46

​Аграрии Бурятии могут воспользоваться федеральными мерами господдержки 

11:25

​Режим работы городского общественного транспорта на 29 мая в Улан-Удэ 

10:15

Минпросвещения подготовило проекты приказов о выдаче аттестатов выпускникам и проведении ГИА в 2020 году 

09:53

АО «Интер РАО - Электрогенерация» направило 20 млн рублей на поддержку здравоохранения Бурятии 

09:39

В детской школе искусств Северобайкальска в Бурятии начался масштабный капремонт 

09:06

Количество заболевших коронавирусом в Бурятии выросло до 1438 

08:55

​Буряад театр готовит онлайн-подарок для юных зрителей ко Дню защиты детей 

08:45

​Зурхай на 29 мая, 7 лунный день 

08:30

Местами небольшой дождь, днём до + 16 ожидается в Бурятии сегодня, 29 мая 

Наши издания