Главная / Новости /Общество / Хартаабхаар баяжаһан жэлни

Хартаабхаар баяжаһан жэлни

11-09-2019

Цырена нүхэртэеэ хамтарһаар түрүүшымнай жэл һэн ха. Тэрэ гэһээр 30 гаран жэл үнгэршэбэ. Хани нүхэрэймни хүдэлдэг Туршалгын-мелиоративна станцида зуһалангай газар хубаалган болобо. Тиигэжэ өөһэдын газартай болоһон Цырена:

- Ши ошожо, газараа һэндэхэ байгааш. Нэгэ мэшээг хартаабха таряа һаамнай, мандаа хүрэхэ һэн, - гэбэ.

Манайда айлшалжа ерэһэн дүү хүбүүн Цыремпилэйнгээ «ВАЗ-2103» түхэлэй машинадань һуугаад лэ, баруун тээшээ шууяса гүйлгэлдэбэбди. Ошожо, газараймнай хэмжүүрэй 4 гадаһа бүхэлжэ, хүрзөөрөө сохижо шаагаад байхадаа, Цыремпилни хэлэбэ:

- Хуряахай, би тандаа хожом ерэжэ хамһалсуужаб. Мүнөө манайдаа ошожо, нэгэ хахадые барижархия.

Дүү хүбүүнэйнгээ һанамжые хүндэтэй дээрэ хүлеэн абаал һэн бэзэб. Үдэшэ гэртээ ерэхэдэмни, “хээрэ шэнэ газар малтажа эсэшэһэн үбгэеэ” Цырена бии-үгыгөө табижа, хүндэлөө һааб даа. Энэ ябадалнай нэгэ удаагаар үнгэрөөгүй. Цыремпилтэеэ хоёр-гурба дахин ошоод, үшөө «хартаабхашье тарижа үрдеэ» һэн хаб.

Цыремпилтэнэй удаадахи ерэлгэндэ хартаабхынгаа шорой обоолуулха һанаатай Цыренын намдаа хүнэһэ бэлэдхэжэ байтарнь, Цыремпилэй һамган Цыретор манаа хобложо, хара мэхыемнай элирүүлжэ, гэрээр дүүрэн хүхэ модон энеэдэн болошобо. Гэбэшье, юундэ газар малтаагүйбши, юундэ мэхэлээбши гэхэшэлэн, шанга хөөрэлдөөн болонгүй үнгэршэһэн юм.

Анханһаа ошохогүйб, хэхэгүйб гэһэн байгаа һаа, һамгантаяа хэды шэнээн арсалдаһан, тулалдаһан байха байгаабибди - мэдэнэгүйб. Ушар иимэһээ хэрэг ажалаа хүсэд бүтээдэгшьегүй аад, ноёдой үгэ хэзээшье дэмжэһэн хэбэртэй ябадаг зариман амар ябана хадаа гэжэ юундэшьеб һанаандамни ороходол гээ. Юуб гэхэдэ, өөрөө мэхэгүй, сэхэ руунь табижархидаг зантай хүм.

Хүмүүжүүлгын хүсэн

Бага балшар наһандаа эхэ эсэгэеэ алдажа, үншэрһэн үхибүүнэй амидарха гээшэ бэлэ­хэн хэрэг бэшэ. Тииһээ тиитэрээ, Эсэгэ оро­ноо хамгаалгын Агууехэ дайнай үедэ ямар байл­тайб? Үншэрһэн, хэнзэрһэн үхибүүнһээ байха хүдэлмэри хэхэ шадалтайшье хүнүүд хара ажал­даа дарагдажа, үлдэхэ даарахые үзэһэн гээшэ.

Эгээл тэрэ сагта нютагтаа Даша-Дон­док гэжэ алдартай лама хүн хүршэ ород дэрээбэнһээ үлбэртэжэ үхэхын туйлда хүрэһэн гэхээр ород хүбүүхэниие асаржа, угаажа, арша­жа үргэһэн юм. Нэрэ­дээ оруулаа. Өөртэнь Даша-Цырен гэжэ нэрэ үгөө. Тэрэнь эрхэшье, бэрхэшье хүбүүн болоо.

Армида ошоод байхадаа, олоороо буулгуулһан фото-зурагтай бэшэг соо: «Бил ганса буряадби», - гэжэ гэртэхиндээ бэшэһэн юм гэжэ нюта­гаархидынь энеэлдэдэг. Ородһоо түрэһэн хүбүүе буряад гэжэ хэн илгаруулхаб даа. Харахада, бул­тал ородууд байгаал бэзэ.

Урдань, Сталинай ху­улиин үедэ, журам шан­гашаг һааб даа. Уялгата албанайнгаа үедэ бого­ни болзорой амаралта­ар шагнагдаха гээшэ солдадта ехэл хоморой ушар байгаа. Гэбэшье Даша-Цырен 10 хоного­ор гэртээ ерэжэ, эхэ эсэ­гэеэ ехээр баярлуулһан юм.

Амаралтынь үдэрнүүд хүсэд ойлгоошьегүй байтарнь, һубарилдашоол һааб даа. Үдэһэн үндыһэн тоонто нютагһаа, үетэн нүхэдэйнгөө дундаһаа гү, али хани басаганайнгаа ха­луухан эбэрһээ гараад, нөөхил “ать-два” гэл­дэдэг албандаа бусажа ябаһан хүбүүнэй байдал тухайлхаар ааб даа.

Улаан-Үдын вок­зал дээрэ купе соогоо ороһоор лэ, Даша-Цы­рен «ута харгыгаа бо­гонидхохоёо» түргэн хубсаһаяа тайлаад, бу­руу хараад хэбтэшэбэ. Хажуудань хоёр-гур­бан буряад басагад бии болоно, шэбэр-һабир гэлдэнэ хэбэртэй. Ород хүбүүнэй ойлгохо бэшэ хада бии-үгыгөө хөөрэлдэнэд. Тиигэжэ байтараа нэгэниинь:

- Орой даа, нэгэ бага хэбтэжэ амараашье һаа гэхэдэ, ямар муухай ман­гад хэбтэнэ гээшэб даа, - гэнэ ха.

- Хэбтыт, амарыт са­ашаа, хэн таниие эди­хээ, хазахаа байгаа юм, - гэжэ Даша-Цыренэй бүрд гэжэрхихэдэнь, тэдэ басагадынь таша­ганаса энеэлдэн, тэшэ­гэнэсэ гүйлдөөд гараһан аад, мүнөөшье болотор бусаагүй һэн гэдэг. 

Тимофей Нимбуев



16:09

Гостиница «Байкальская резиденция» лидирует в онлайн-голосовании в топ-5 лучших курортных отелей 

16:08

​Авторов, пишущих на бурятском языке, поддержат в конкурсе «Хүхюу зохёолшон» 

15:52

Бурятский театр принял участие в международном фестивале «Байкальский талисман» 

15:46

Бурятия подписала межрегиональную Декларацию о взаимопонимании и сотрудничестве 

15:35

Таксисты Бурятии ознакомились с требованиями Минтранса на период чемпионата мира по боксу 

14:59

Солнечная энергия обеспечит бурятских фермеров электроснабжением 

14:49

​Угай бэлигтэй уран дархан 

14:45

В Улан-Удэ стартовал 80-й юбилейный театральный сезон 

14:33

​Дачная амнистия в Бурятии продлена до 1 марта 2021 года 

14:29

Пожары в районах Бурятии за минувшие выходные 

14:15

В Бурятии прошла массовая посадка леса  

13:54

​Халхын голой байлдаанай Илалтын 80 жэлэй ойдо зорюулагдаһан жагсаал Улаан-Үдэдэ үнгэргэгдэбэ  

13:44

В финал регионального конкурса Russian Event Awards вышли 19 проектов из Бурятии 

13:21

Улан-удэнцы "окунулись" в музыкальную историю Алтайского края  

13:11

Площадь Советов в Улан-Удэ соберет этносы России от Ханты-Мансийска до Сахалина 

13:10

Второй виртуальный концертный зал откроется в Бурятии 

13:05

В Бурятии выбирают «Народного участкового» 

12:46

Чемпионка Европы Дарима Сандакова призвала жителей Бурятии посетить ЧМ по боксу среди женщин 

11:46

В Улан-Удэ снесли незаконно возведенный пристрой к балкону 

11:41

Улан-удэнцам предлагают выбрать новую дату празднования Дня города 

11:33

В Бурятии думают, как снизить количество употребления алкоголя 

11:28

​В бурятском селе Бичура пройдёт уникальное туристское событие 

11:25

Артисты театра «Байкал» вернулись домой после победы в Международном конкурсе 

11:23

​Россия, Монголия и Китай укрепляют сотрудничество 

11:21

Расторгнут договор с директором хореографического колледжа Бурятии 

11:07

Бурятские ресурсоснабжающие организации сбрасывают сточные воды в реки Муя и Муякан 

11:06

Бурятия представила свои туристские возможности на Генеральной ассамблее UNWTO  

11:01

Мошенники предлагают улан-удэнцам удалёнку, а после снимают все деньги со счетов через «программное обеспечение» 

10:45

В Улан-Удэ прошел парад в честь 80-летия Победы на реке Халхин-Гол  

10:42

​Буряад Уласай Толгойлогшо Улаан-Үдын засаг даргын тушаалда зууршалагшадтай уулзаа 

10:39

В Бурятии закрепили единый принцип зачисления доходов от штрафов 

10:30

Студотряд «Арон» устроил экологическую акцию на берегу Байкала 

10:09

Бурятские семьи с детьми смогут поучаствовать в программе льготных ипотечных кредитов 

10:00

Дети-сироты в Бурятии смогут получить единовременную денежную выплату 

09:53

В Улан-Удэ сотрудники УФСИН помогли в проведении косметического ремонта 

09:38

​В Бурятии в соревновании по разбиванию хребтовой кости автомобиль выиграл волейболист 

09:35

Глава Бурятии провёл совещание по проблемным объектам долевого строительства  

09:06

Иволгинский район Бурятии отметил 80-летний юбилей  

08:45

Зурхай на ​16 сентября, 17 лунный день 

08:35

​Местами небольшой и умеренный дождь, днём до + 18 ожидается в Бурятии, сегодня, 16 сентября 

Наши издания