604
Февралиин 11-нэй гарагай 5-да үдэрэй 15 сагта Матвей Хангаловай нэрэмжэтэ түүхын музей соо уран зурааша Баир Савельевэй Сагаан һарада зорюулагдаһан “Минии улаалзай” гэһэн үзэмжэ нээгдээ. Баир Александрович үнинэй зурадагшье һаа, түрүүшынгээ хубиин үзэмжэ дэлгэбэ. Эндэ Буряадай Уран зураашадай холбооной түрүүлэгшэ Евгений Болсобоев, Буряадаймнай мэдээжэ уран зурааша Баир Тайсаев болон Соёлой яаманай, Буряад Уласай Үндэһэтэнэй музейн мэргэжэлтэд уран зураашын зохёохы зам, уран бүтээлнүүд тухай харагшадта хөөрэжэ үгөө.
Мэргэжэлтэ һургуули үгышье һаа, Баир Александрович түрэлхиин ехэ бэлигтэй байһанаа харуулаа. Уран зураашын бүтээлнүүд буряадуудай эртын түүхэдэ зорюулагдажа, урданай домогуудта үндэһэлнэ. Тиихэдэ уран зурааша будаадын шажанайшье домог түүхые һайн мэдэхэ байһанаа харуулна. Тиибэшье Баир Александрович бэлигтэй уран зурааша хадаа бүтээлнүүдээ онсо өөрсэ янзаар зуража, өөрынгөө бодолнуудые тобойсо гаргана.
Хэды ехэ философско удхатай бүтээлнүүд олон байбашье, уран зураашын графика соо хүүгэдтэ зорюулһан уран зурагууд олон байна. Хүрэжэ мүльһөөр хушагдашаһан горхондо соолго сооложо, дуратай буруугаа уһалһан хүбүүн ямар хөөрхэнөөр харагданаб даа. Гэр бүлэдөө томо тогоон соо эдеэ буйлуулжа һууһан эхэнэрые харахадаа, бүлынь гэшүүд олон юм байна гэжэ абаһаар ойлгохоор. Уһалууридаа ерэжэ ябаһан адуун һүрэг зурагдахадаа, оршон тойронхи гоёшье, һүрөөтэйшье байгаалитаяа нягта холбоотой гэжэ харуулагдана. Нэгэ зурагта үбгэн баабай моринһоо буугаад, һарабшалан байжа холые хаймадан хараашална: холын айлшадые обёорбо гү, али адуу малаа шалгана гү? Эндэ баһал түрэл байгаалимнай дабтагдашагүй гоёор зурагданхай.
Домогуудай удхаар зурагдаһан хэдэн бүтээлнүүдые анхарая. Оршон байгаалиин: газар уһанай, хада уулын сабдагуудай толгойлогшо, ан амитадай харгазалагша Сагаан Үбгэн үльгэрэй орондо байһандал юрэ бусын байдалда зураглагдана.
Монгол туургата арадуудта арад зониие зобоожо байһан эреэн гүрөөһые диилэжэ номгоруулһан Дугар зайһан тухай гоё домог бии юм. Тэрэнэй удхаар олон уран зураашад зурагуудыешье зураһан, элдэбын зүйлнүүдээр хүрэгүүдыешье бүтээһэн байдаг. Баир Савельевшье өөрын дабтагдашагүй образ байгуулаа. Бүхэ барилдаашадай тэмсэлые харуулхадаа, баһал өөрын онсо маягтайгаар зураһан байна.
Зай, иигэд гээд дүүргэе даа, һонирхоһон зон Хангаловай музейдэ орожо харана ааб даа.
Баир Александровичые халуунаар амаршалаад, зохёохы ажалдань амжалта хүсэе.
Сэнгэ РИНЧИНОВ
