Буряад хэлэнэйнгээ баялигые гамтайгаар сахижа, Орос Уласта ажаһуудаг олон тоото арадуудай хэлэнүүдээр тэгшэ саашадань хүгжөөхэ гээшэмнай мүнөө үеын амин шухала асуудалнуудай нэгэн болоно. Энэ хэрэгтэмнай гол үүргэ эрдэм һуралсал, гэгээрэл дүүргэдэг байна. Мүнөө Буряадай олонхи һургуулинуудта буряад хэлэн һуралсалай предмет гэжэ үзэгдэнэ. Хүдөөгэй һургуулинуудта, хүүгэдэй сэсэрлигүүдтэ буряад арадай ёһо заншал мэдүүлхэ гэжэ оролдоно. Арадай аман зохёолой дээжэнүүд үзэгдэнэ, уран зохёолой бүлгэмүүд, театральна студинууд хүдэлнэ.
Тиибэшье буряадаараа хөөрэхэ, дуулаха, шүлэг, басни уншаха, зүжэгүүдтэ наадаха үхибүүд, залуушуул үсөөрһөөр. Тиимэһээ эдиршүүлэй дунда буряад хэлэндэ һургаха талаар шэнэ аргануудые хэрэглэхэ шухала. Һургуули болон гэр бүлэ энэ талаар эб хамта ажаллабал, амжалта туйлахал даа. Буряад орон соо ажаһууһан хадаа ямаршье яһатан байг, буряад хэлэ үзэжэ, мэдэжэ, ойлгожо ябахада, алишье талаараа аша туһатай гэжэ бултадаа ойлгохо ёһотойбди. Урдандаа ехэнхи зон буряадаараа хөөрэлдэдэг һаа, мүнөө хуу ород хэлэтэй болошоо ха юм даа.
![]()
2009 онһоо Буряадай багшанарай колледждо “Буряад хэлэн баян даа” гэһэн мүрысөөн буряад бэшэ хүнүүдэй дунда үнгэргэгдэнэ. Мүнөө жэл апрелиин 8-да заншалта энэ мүрысөөн наймадахияа үндэр хэмжээндэ үнгэргэгдэбэ. Эдэ жэлнүүдтэ мүрысөөн ганса эдиршүүлэй, залуушуулай дунда бэшэ, баһа наһатайшуулай дунда ехэ дэмжэгдэнэ. Нээлгын баяр ёһололдо колледжын бэлигтэй оюутад буряад, ород, украин арадай дуунуудые, хатарнуудые гүйсэдхөө. Полягууд өөһэдынгөө арадай дууе дуулаа. Шэнэ, Улаан-Үдын 350 жэлэй ойдо зорюулагдаһан «Этно-календарь: Бурятия разноцветная и многоликая» гэжэ литын презентаци үнгэрөө.
Эндэ заочно этапта илаһан буряад хэлэ бэшэгэй багшанар шагнагдаа. “Хүн өөрынгөө газар дээрэ” номинацида: Ханда Дашибалбаровна Махабалаева (Улаан-Үдын 38-дахи һургуули), Очигма Галановна Будацыренова (Улаан-Үдын барилгын болон хотын ажахын техникум), Баярма Пурбожаповна Лыгденова (32-дохи һургуули), Эржэн Очиржаповна Цыренова (Бархан), Туяна Цырендоржиевна Цыдыпова (Ёнхор).
“Энэ минии гудамжа, энэ минии гэр” номинацида: Римма Бадмаевна Будажапова (Дээдэ Хэжэнгэ), Людмила Шагдуровна Шарланова (19-дэхи һургуули), Долгор Матвеевна Гуляева (35-дахи һургуули).
Мүнөө жэл юһэн аймагуудай болон Улаан-Үдын һургуулинуудһаа 105 ород, татаар, чувааш, азербайджан хүбүүд, басагад хабаадаа.
Багашуулай дунда Дээдэ- Хэжэнгын Виталий Андриевский 1-дэхи һуури эзэлээ. Хоёрдохи һуурида Нарһатын Алексей ЦыренбимбаевАлександра Иванова (чувааш) хоёр гаража шадаа. Гурбадахи һуурида Алташын-Адагай ГалинаСукнёва Инзагатын ГалинаГлухоторенко хоёр гараа.
![]()
Эдиршүүл соо Дээдэ-Хэжэнгын Дмитрий Пельменев эрхимлээ. 2-дохи һуури колледжын тамирай таһагай оюутан Александр СтремяковИнзагатын татаар Регина Согдеева хоёр абаа. 3-дахида колледжын эхин һургуулиин багшанарай таһагай оюутад Настя Сокольникова азербайджан Даша Валиева хоёр гараа.
Ехэшүүлэй дунда наһанайнгаа амаралтада байдаг татаар яһанай Флюра Баязитовна Сатарова илажа гараа. 2-дохи һуури Ивалгынмедсестра Марина Петровна Иванова абажа, 3-дахи һууридаНарһатын чувааш Татьяна Николаевна Филатова гараа.
Тиихэдэ “Хэлэеэ хүгжөөхэ эрмэлзэлэй түлөө”, “Гэр бүлэдөө хэлэеэ сахия”, “Уран хэлэтэй” гэһэн номинацинуудаар олон хабаадагшад шагнагдаа. Мүн баһа эрхимүүдые бэлдэһэн багшанар урмашуулагдаа.
Авторай фото-зурагууд
Автор: Сэнгэ РИНЧИНОВ









