​Циркын оршон юртэмсэ

Буряадай циркын зунай сагта ажалладаг Улаан-Үдэ хотын Орешковэй нэрэмжэтэ паркын дэргэдэхи шапито - майхан майн 30-һаа ажалаа эхилээ. Мүнөө жэл цирк элдэб һонин хэмжээ ябуулгануудаар, үзэмжэ һайхан наадануудаар харагшадаа гайхуулан баясуулхань.

Уласхоорондын фестиваль ниислэлдэмнай

Июниин 15-һаа 19 хүрэтэр “Мир, где торжествует цирк” гэһэн Уласхоорондын фестиваль Улаан-Үдэдэ үнгэрхэ. Гурбадахияа үнгэргэгдэхэеэ байһан энэ фестиваль Буряадай цирк Буряад Уласай Соёлой яаманай дэмжэлтээр эмхидхэгдэдэг. Мүнөө жэлэй фестиваль Россиин Федерациин арадай артист, Буряадай циркын үндэһэ табигша Майдари Жапхандаевай 70 жэлэй ойн баярта дашарамдуулагдаха.

Уласхоорондын хүүгэдэй болон залуушуулай циркын фестивальда Свердловско можын Кушла хотын, Ангарск хотын, Монгол ороной Улаан-Баатар болон Эрдэнэт хотонуудай, Прибайкалиин аймагай Ильинка тосхоной, Кабанскын аймагай Селенгинск тосхоной циркын бүлгэмүүд, Улаан-Үдын циркын һургуули, Улаан-Үдын “Амелия Fly” гэһэн агаарай болон пластическа акробатикын студи гээд, арбан бүлгэмүүд, хамта дээрээ 150-яад хүн хабаадаха юм. Эдэ бүлгэмүүдтэ зургаа наһатайһаа 25 наһа хүрэтэр эдир залуу артистнар циркын мэргэжэлдэ һурадаг.

Эмхидхэгшэд хабаадагшадта ехэ һонин, үргэн хэмжээнэй түсэб бэлдэжэ байна. Фестивалиин үдэр бүхэнэй ажалай түсэб табигданхай. Июниин 15-най үдэр хабаадагшад ерэжэ түбхинөөд, һорилгын ажалаа дүүргэжэ, бултанай танилсалга үнгэрхэ. Июниин 16-да циркын ехэ нааданай нээлгэн болоод, харалганай урилдаан дэлгэгдэхэ. Мүн фестивалиин шугамаар үдэр бүри циркын һалбариин дээдэ мэргэжэлтэд мастер-классуудые үнгэргэхэ.

- Циркын бүлгэмүүдэй хүтэлбэрилэгшэд мэргэжэлээ дээшэлүүлжэ, П. Чайковскиин нэрэмжэтэ искусствын колледжын дэмжэлтээр үнэмшэлгэнүүд барюулагдаха. Эдэ курсануудые циркын таһагай багшанар зааха. Июниин 18-най үдэшын 17 сагһаа фестивальда хабаадагшадай Гала-концерт үнгэржэ, шалгарагшад шангалнуудаар тэмдэглүүлхэ, - гэжэ Буряадай циркын уран һайханай талые даагша Туяна Догданова мэдээсээ.

Мүн лэ тэрэнэй хэлэһээр, мүнөө жэлэй фестивалиин ёһо һэлгэгдээд, нэгэ Гран-при болон наһанай хоёр хэмжээгээр - 6-һаа 14 хүрэтэр, 14-тэйһөө 25 наһан гээд, шэглэл бүхэндэ 3 лауреат шэлэгдэн тэмдэглэгдэхэ. Гэхэ зуура, тусхай номер бүхэнэй түлөө дипломууд барюулагдаха юм.

Зунай хаһаяа Монгол айлшадаар эхилхэ

Майн 30-һаа июниин 12 хүрэтэр Улаан-Үдын Орешковэй нэрэмжэтэ парк соо үдэр бүри Монгол һайхан ороной циркын түрүү эрхим бүлгэмүүдэй нааданууд дэлгэгдэхэ.

Тээмэндэ Буряадаймнай цирк Монгол орондо гастрольдо гаража, амжалта түгэс бусаа бэлэй. Мүнөө зунай эхин үдэрнүүдтэ Монгол ороной урдаа хараха циркнүүд үзэмжэ һайхан наадаяа харуулжа, бүгэдэниие хужарлуулхань эли. Светодиодно, цифровой оньһото аргануудаар бүтээгдэһэн элдэб һонин шоу-нааданууд, дэлхэйн циркын гайхамшаг шанга үйлэнүүд харуулагдаха. Элдэб трюк-үйлэнүүдые дүүргэлгээр Монголой циркын агаарта хүдэлдэг акробадууд, клоун, жонглёр, эквилибристнүүд болон акробадууд гээд, олоной зүрхэ сэдьхэл хүдэлгэмэ наада табиха. Бүхы нааданууд зунай шапитогой майхан соо дэлгэгдэхэ. Эдэ трюк-үйлэнүүдые харуулха артистнарай бүлэг хадаа дэлхэй дээрэ эгээл мэдээжэ, шадабари ехэтэй гэжэ тоологдодог юм байна. Тэдэнэй хубсаһан харанхыда яларжа, толоржо, харагшадаа гайхуулха.

- Монголой цирк хадаа иимэ трюк бүтээхэдээ, оньһо арга шадабаритай. Зургаан акробадууд 4 метр үндэртэ агаарай аттракцион хэжэ, шэдээд табигдадаг хабтагай дээрэ эквилибр харагшадта дэлгэхэ,- гэжэ Туяна Догданова хөөрэнэ.

Манай Буряад ороной арад зон иимэ үйлэ наада үшөө хаража үзөөгүй ёһотой, юуб гэхэдэ, Монгол ороной цирк манай эндэ түрүүшынхиеэ ерэбэ бшуу. Улаан-Үдэдэ наадаяа дэлгэһэнэй удаа мэдээжэ циркын бүлгэм Швейцари гүрэн руу гастрольдо гараха түсэбтэй.

Шэнэ зүжэглэмэл наадан

Монголой артистнар мүнөө үеын циркын багахан зүжэглэмэл үйлэ харуулха. Тэрэниие “Алтаргана” нааданай найруулагша Юндын Гэрэлбаатар зохёон табяа юм. Мүнөө мэдээжэ уран найруулагша “Алиса” гэһэн үльгэр онтохо циркын хэлэн дээрэ зохёожо, мүнөө үеын шэнэ оньһото аргаар зүжэглэмэл наада харуулна. Үзэмжэ һайхан, яларма толормо хубсаһанууд, эди шэдитэ үзэгдэлнүүд, һонирхуулма үйлэнүүд, эдир залуу артистнар, дэлхэйн гайхамшаг трюгүүд гээд циркдэ ерэгшэдэй зүрхэ сэдьхэл хүдэлгэхэл байха гэжэ циркын ажалшад хүлеэнэ. Зунай амаралтын үедэ үхибүүд болон томошуул эндэ ерэжэ, гайхамшаг һайхан циркын наада харана бэзэ.

Манай басагад Монголдо наада дэлгэхэ

Эдэ үдэрнүүдтэ Буряадай циркын артистнар Екатерина Вахняк, Татьяна Бурчевская, Дулма Пунцукова, Александра Эрдынеева гэгшэд Улаан-Баатарай “Сircus Khadgaa” гэһэн мэдээжэ циркын тайзан дэбисхэр дээрэ наадаяа дэлгэнэ.

- Монгол орон руу гастрольдо гараха гэжэ ехэ бэлдэжэ байнабди, эгээл түрүүн бэлигтэй ондоо артистнуудай оньһото наада үзэхэбди, монгол артистнартай бэеэ һорижо, дүршэлөө дээшэлүүлхэ, мэргэжэлэй оньһо шадабари үргэдхэхэ гэһэн арга боломжотой болоһондоо, ехэ баяртайб. Бидэниие ондоо тээхи циркнүүдтэ ажаллахыемнай урина, тиигэжэ мэргэжэлэй шэнэ оньһондо һураха, өөрыгөө хүгжөөхэ аргатай болонобди, - гэжэ Буряадай циркын артистка Саша Эрдынеева Монгол ошохынгоо урда тээ һанамжатаяа хубаалдаа бэлэй.

Циркын хэлэн бүгэдэндэ ойлгосотой

Буряадаймнай цирк арга боломжоёо үргэдхэжэл, бэлиг шадабарияа оньһожуулжа, мэргэжэлээ дээшэлүүлжэл байна ха юм даа. Эндэ һаяшаг Монгол һайхан орон руу гастрольдо гаража, өөһэдынгөө үндэр мэргэжэлэй шадабарияа харуулжа шадаа. Энэ гастрольдо гарахадаа, Монголой цирктэй суг хамта ажалаа ябуулха тухай хэлсээ баталһан байна. Тэрэ хэлсээнэй шугамаар артистнарай бүлэгүүдээр андалдажа, мэргэжэлэй оньһото арга дээшэлүүлэгдэнэ ха юм даа. Гэбэшье, энэ хэлсээнэй ашаар, манай Буряад ороной хүн зон Монгол ороной циркын ажал ябуулгатай танилсана, мүн манайшье Буряадай цирк холо, ойро мэдээжэ болоһоншье һаа, хүгжэлтын харгы замаа үргэдхэнэ гээшэ. Тиигэжэ циркын нааданай арга боломжоор хэлэнэй болон хари гүрэнэй хилын дабалтануудые гаража, нютаг газарнууд, хэдэн гүрэнүүд нэгэдүүлэгдэнэ ха юм даа.

Циркын артистнарай арга боломжо юрын хүнэй бүтээхээр бэшэ нааданууд гэжэ эли. Тиимэһээ циркын захирал Наталия Борисовагай тэмдэглэһээр, цирк гээшэ ганса үхибүүдэй бэшэ, томо хүнэй хаража, үзэжэ байха наадан ха юм даа. Юуб гэхэдэ, үхибүүд циркын артистын ямар нэгэ бүтээһэн үйлэ хараад, бишье энээниие шадахаб гэжэ һанадаг, харин томо хүн циркын артистын бүтээһэн үйлэ юрын хүнэй бүтээхын аргагүй орёо, гайхамшаг үйлэ гээшэ гэжэ мэдэрнэ ха юм. Тиимэһээ циркын артистнараа дэмжэжэ, наадануудыень булта хаража, үзэжэ, халуун альга ташалгаар угтан абажа байял даа.