905
Зунай эхиндэ Ацагат нютагһаа “Талын нүүдэлшэн” гэһэн аяншалгын бүлгэмэйхид Бэшүүрэй аймагай Шэбэртэ нютагта оршодог “Ая-гангын орон” гэһэн ТОС-то Буряадай элитэ поэт Дондог Улзытуевай нэрэмжэтэ музей-буусада айлшаар бууба. Музей-буусада ехэ найр наадан үнгэрбэ.
Шэбэртэ нютагай ажаһуугшад Дондог Улзытуевай нэрэмжэтэ гудамжада “Ая-гангын орон” гэһэн ТОС байгуулжа, бэлигтэй уран зохёолшоной түрэһэн тоонто газартань музей-бууса бариһан юм. Эндэ хэншье ерээд, Дондог Улзытуевай зохёолнуудые уншаха аргатай. ТОС-ой түрүүлэгшэ Светлана Тогошиевна Банзаракцаева уран зохёолшын болон Шэбэртэ нютагһаа урган гараһан бэлигтэй хүбүүдэй намтар, элдэб һонин ушарнуудые хөөрэжэ, өөрөө сээжээр шүлэгүүдыень уншажа үгэдэг. Һонин уулзалгануудые эмхидхэжэ, Улаан-Үдэһөө болон бусад аймагуудһаа хүн зон Дондог Улзытуевай гэртэнь ерээд, арюухан булагайнь уһанһаа уужа, сэнгүүхэн сабшалан дээрэнь наада зугаа дэлгээд, хүхилдэн, элшэ хүсэ абажа, баясан ошодог юм.
Энэ удаа “Талын нүүдэлшэд” холо, ойрые хэмжэжэ байгаагүй, хүнгэн унаадаа һуугаад лэ, үльгэр домогто “Ая-гангын орон” ерэхэдээ, Шэбэртэ нютагай үхибүүдтэ шагай наадаяа дэлгэбэ.
Энэ музей-бууса руу холо, ойро мэдээжэ, суутайшье зон айлшаар ерэжэ, уран һайханай гүнзэгы удха шанартай хэмжээнүүдые үнгэргэдэг юм. Харин нютаг зоной тон үсөөхэнөөр хабаададаг байһаниинь баһал гайхамаар. Энэ удаа Дондог Улзытуевай нэрэмжэтэ үйлсын болон хүршэ үйлсэнүүдэй үхибүүд эндэ ерэжэ, одоол сэнгэбэ.
“Ая-гангын ороной” ТОС-ойхид томо түмпэнөөр дүүрэн буряад арадай үндэһэн эдеэн болохо бообоёо шараад, бүхы хабаадагшадые хүндэлбэ. Үхибүүд шагай наада наадажашье үзөөгүй байһан хадаа ехэ һонирхожо, энэ нааданай үйлэ, журамтайнь танилсаба. Поля, Лиза Конечных гэжэ хоёр басагад түрүүшынхиеэ шагай наадажа һураад, түрүүшүүлэй тоодо ороод, бэлэг сэлэгтэ хүртэбэ.
Алдар Бабуев, дунда һургуулиин 8-дахи классай һурагша, тэрэнэй хүгшэн аба Дамба 100 шагай энэ музейдэ бэлэг үгэһэн байна. Хара багаһаа хүгшэн абатаяа шагай наадажа үндыһэн хүбүүн баһал амжалтатайгаар мүрысөөндэ шармайн ороо. Харин 3-дахи классай Дондубон Аламжа бүхы хабаадагшадые илажа, мүрысөөнэй гол шанда хүртөө бшуу.
Үдэшэ тээшээ нютагай зон Дондог Улзытуевай бууса руу субажа эхилээ һэн. Үхибүүдээр дүүрэн ехэ һонин нааданай дэлгэгдэжэ байхада, томошуулшье тэсэжэ ядан, наадан руу хам оролсобо.
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Шагай наадан бүгэдэниие һонирхуулаа
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Үхибүүдэй ёһотойл найр болоо
Наһатайшуулай дунда шагай нааданай мори урилдаан гэһэн түхэлөөр Дондог Улзытуевай тоонто бууса сахин абаад байгша Дугарма Гыдыповна илажа гараа. Үндэр 88 наһатай энэ эгэшэ Дондог Улзытуевай түрэһэн Тогоошо ахын наһанайнь нүхэр, багахан Дондогой һаял мүндэлжэ байһан шүлэгүүдыень эгээл түрүүн шагнадаг амиды гэршэнь гээшэ. Дугарма Гыдыповна үндэр наһатайшье һаа, ухаан сээжэ һонор, мүнөөшье болотороо, дүү хүбүүнэйнгээ шүлэгүүдые сээжээр уншажал байдаг юм.
Автор: Цырегма Сампилова
Описание: Айлшадаа хүндэлһэн Дугарма Гыдыповна саана зогсоно
Дондог Улзытуевай дуулан түүрээһэн сабшалан дээрэнь ехэ тайзан мүнөө тодхоогдонхой. Тэндэ сугларагшад концерт-наада дэлгэдэг юм. Мүнөөшье Ацагадай “Талын нүүдэлшэн” гэһэн аяншалгын түбэйхид гоё һайхан наадаяа дэлгэбэ. Эрдэни-Дари өөрөө зугааша, дууша, хүхюу абари зантай юм. Ходол эдэбхитэй ябадаг хүн һүүлэй дүрбэн жэлэй туршада шагай наадаар Буряад Улас дотороо ходол илагшадай тоодо ябадаг. Агван Доржиевай музей- буусые эрхилэгшэ, Буряад Уласай габьяата соёлой хүдэлмэрилэгшэ Эрдэни-Дари Доржеевна суг хүдэлжэ ябаһан Гарма-Ханда Мижитдоржиевна, Аюрма Чимитовна нүхэдтэеэ иишээ ерэхэ тухайгаа үшөө Монгол ошоходоо хэлсэһэн байна. Ушар юуб гэхэдэ, мүнөө жэл Дондог Улзытуевай 80 жэлэй ойн баярай хэмжээ ябуулгын эхин Монгол оронһоо абтагдаа бэлэй. Дондог Улзытуев Монгол сайхан орондо ехэ дуратай, ходол сэдьхэлдээ эльгэлжэ, дуугаа түүрээжэ ябадаг һэн. Өөрөө Монгол орон руу ошохо аргагүй байгаа, харин монгол нүхэдөөр одоо баян байгаа. Тиимэһээ Монголой эгээл ехэ номой санда Дондог Улзытуевай зохёохы ажалда зорюулагдаһан ехэ хуралдаан үнгэрөө бэлэй. Тиихэдэнь “Ая-гангын орон” гэһэн музейн даагша Светлана Банзаракцаева “Талын нүүдэлшэд” гэһэн түбэйхидтэй суг хамта Монгол орон ошоо бэлэй. Эдэ гурбан эхэнэрнүүд буряад-монгол угсаатанай ходол сахижа ябаһан шагай наада бүхы Буряадтаа нэбтэрүүлхэ, дэлгэрүүлхын талаар ехэхэн ажал ябуулдаг юм. Мүн хажуугаарнь Буряад арадай мэдээжэ шүлэгшэдэй, уран зохёолшодой бүтээлнүүдые дэлгэрүүлжэ, олондо тараажа байдаг.
Айлшад Дондог Улзытуевай музейн-буусын ажалтай танилсажа, сэдьхэлээ ханаһанаа мэдүүлбэ.
Мүнөө зун Бүгэдэ Буряадай уласхоорондын “Алтаргана” нааданай удаа Дондог Улзытуевай 80 жэлэй ойн баяр тэмдэглэхээр хараалагдана. Энэ ойн баярай хэмжээндэ хүн бүхэниие хабаадалсахыень музейн даагша Светлана Тогошиевна урина.
- “Алтарганын” нааданай тараха үедэ музей-буусадамнай Дондог Улзытуевай 80 жэлэй ойдо зорюулагдаһан уласхоорондын фестивальда уринаб. Улаан хадын хормойдо оршодог, үндэр Хайранга Хаан харууһатай, шэбэр шугы, шэнэһэтэ ойгоор алдаршаһан Шэбэртын “Хүлэр Обоогой” үлгы нютаг хүрэжэ ерэн, мүнхын аршаанһаамнай хүртэлсыт, тунгалаг агаараарнай амилыт, ая-гангамнай сэсэглэхэнь түлэг дундаа байха. Үнэнхэ ехэ тойрогто, Шэбэртэ нютагта магтаал соло татан, ёохороо хатараял, - гэжэ Светлана Тогошиевна уряалба.
Уран шүлэгэй фестивальда Үбэр-Монголһоо, Халха-Монголһоо, бүхы аймагуудһаа айлшад буухаар хараалагдана.
Нэмэжэ хэлэхэдэ, агууехэ Буряадай поэт Дондог Улзытуевай 80 жэлэй ойн баярта жэлдэ Амарсана хүбүүниинь амжалта туйлажа, Оросой гүрэнэй эгээл эрхимүүдэй нэгэн гэжэ тодорбо. Оройдоол 37-тойхон наһандаа алтан дэлхэйһээ халижа ошоһон абынгаа дуулажа үрдеэгүйень саашань Амарсана хүбүүниинь үргэлжэлүүлэн дуулажа, Буряад дайдаяа, угаа сурхуулжа ябана ха юм даа.
Дондог Улзытуевай 80 жэлэй ойн баярта бүгэдэ буряад-монголшууд хабаадаха бэзэ гээд, найдая.
Автор: Цырегма САМПИЛОВА
