​Хүүгэдэй һонирхол татуулан

Һүүлэй үедэ буряад хэлэ хүгжөөхэ, үхибүүдые буряадаараа дуугаржа һургаха тухай ехэ үргэнөөр хэлсэдэг болонхой гээшэ. Теэд энэмнай бага балшар наһанһаань эхилхэ хэрэгтэй гэжэ олон эрдэмтэд хэлэнэ. Эгээл эндэ инженер-программист Доржи Дашибаловай бага хүүгэдтэ зорюулжа зохёоһон буряадаар дуугардаг хүүхэлдэйнүүд олондо һайшаагдаһан байна. Мүнөө энэ «Алтаргана» нааданда зон эдэ хүүхэлдэйнүүдээр танилсаха аргатай.

Багжагар бүхэ Пурбэ баахалдай, хүхюү зугаатай Сэсэг шандагахан, буржагар нооһотой Жигжид хурьган – булта буряадаар дуугаржа, бишыхан хүүгэдтэ ехэ хөөршөөгдэжэ, тэдэнэй анхарал татадаг юм.

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Жигжид хонин

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Пүрбэ баахалдай

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Сэсэг шандагахан

Иимэ буряадаар дуугардаг хүүхэлдэйнүүдые зохёохо гэһэн һанамжа Доржи Дашибаловта үнинэй байһан байгаа. Харин һаял 2014 ондо «Наадан» гэһэн түсэлөө Доржи бэелүүлжэ, ажалаа эхилһэн байна. Эдэ хүүхэлдэйнүүд булта хэмэл бэшэ, байгаалиин зүйлнүүдээр, бүдөөр бүтээгдэһэн гарай ажалнууд юм гэжэ онсо тэмдэглэхээр. Тиимэһээ эдэмнай хүүгэдэй бэе махабадта хорогүй, ариг сэбэр нааданхайнууд болоно. Хүүхэлдэй бүхэн өөрын хубсаһатай, маягтай, абари зантай, лексикэтэй юм. Жэшээлхэдэ, бүхэ шандааһатай бэетэй, барилдаашанай түхэлтэй, шуудаг үмдэтэй, тойробшо малгайтай баабгай «Хүл дээрээ тодоор зогсо! Хүсэтэй бай!» гэхэ мэтэ үгэнүүдые хэлэдэг. Хүхюу хонгёо хоолойтой Сэсэг шандаган «Сугтаа наадахамнай гү?», «Би шамда дуратайб!», «Би унтахам» гэжэ байгаад, үхибүүдтэ хандажа дуугаралсана. Харин Жигжид хонин тоо тоолодог юм. Тиигэжэ гансашье эдэ хүүхэлдэйнүүд бэшэ, ондоонуудынь булта үхибүүдэй үдэр бүри хэлэхэ, гэртэхинээрээ дуугаралсаха үгэнүүдые хэлэдэг байна. Эдэнээр хүүгэд дуугаралсан наадажа байхадаа, эжэлүүдгүй буряад үгэнүүдые хадуужа абаха болоно. Энэнь ехэ һайшаалтай.

Үгэнүүдыень Буряадай гүрэнэй университедэй Зүүн зүгэй институдай багшанар, оюутад абяа гаргажа үгэдэг байна. Эдэ бүгэдэ хэрэгүүд: оёдол, абяа бэшэлгэ юрын хотын гэр соо бүтээгдэдэг юм. Энэ ажал Доржодо мүнгэ олзолгын хэрэг бэшэ, дуратай хэрэгынь болоно.

- Би мэргэжэлээрээ инженер хүнби. Тиимэһээ минии ажал нааданхайнуудаар холбоотой бэшэ юм.Тиигэбэшье би «Будда тухай домог» гэһэн мультфильмын, «Терминатор-2» гэһэн киногой дубляжай абяа буулгаха техническэ ажалыень хэһэнби. Тиимэһээ энэ өөрын хэрэг эрхилхын урда намда нэгэ бага дүршэл байһан юм. Иигэжэ хүүхэлдэйнүүдые хэхэ гэһэн зорилго би табяагүй хүм. Нэгэтэ дэлгүүрнүүдээр буряадаар дуугардаг нааданхай бэдэрһэмни, олон үгэгүй, гансал хэдыхэн шүлэг гү, али дуу дууладаг Хитад, Монгол нааданхайнууд байгаа. Тиихэдэнь би энэ һанамжада ерэһэн байнаб. Манай хүүхэлдэйнүүд хорёод гаран үхибүүдэй бэлэхэнээр һанажа абахаар, тон хэрэгтэй үгэнүүдые хэлэдэг юм. Энэ хэрэгтэмни минии эжы ехэ туһа хүргэһэн байна, – гэжэ Доржи хөөрэнэ.

Мүнөө Доржи Дашибалов Лидия Табановна эжытэеэ амитадай дүрсэтэй нааданхайнуудһаа хүнэй түхэлтэй хүүхэлдэйнүүдые бүтээжэ эхилээ. Мүнөө дээрээ ута гэзэгэтэй, буряад хубсаһатай Баярма басаган үхибүүдээр танилсахаяа байна.

- Иимэ ажал хэхын тула ехэ тэсэбэри, анхарал хэрэгтэй. Тэрэнэй хажуугаар заатагүй һонирхол байха ёһотой. Хүүхэлдэй бүхэн өөрын абари зантай, шэг шарайтай болошодог, ехэ һонин юм. Тон түрүүн хүүхэлдэйнүүдые бүтээхын тула бидэ тусхай оёдолшодые бэдэрээбди. Теэд хэншье зүбшөөжэ үгөөгүй, юундэб гэхэдэ, энэмнай айхабтар нэтэрүү ажал ха юм. Тиимэһээ өөһэдөөл туршажа эхилээбди. Дүй дүршэлтэй болохын түлөө нилээд лэ ехэ саг, олон үдэрнүүд, һүнинүүд үнгэрөөл даа. Тиигэбэшье яахын аргагүй һонирхолтой, татасатай ажал байшоо. Үхибүүдтэ хэрэгтэй гэжэ һанажа байхада, сэдьхэлдэшье дулаахан, баһал буян болохо юм ааб даа, - гэжэ Лидия Табановна Дашибалова хэлэнэ.

Үнэхөөрөөшье, илангаяа мүнөө сагта иимэ юрын нааданхайнууд бэшэ, буряад хэлэндэ һургаха хэрэгтэ ехэ нүлөө үзүүлхэ, гэртэхиндэ хүүгэдээ хүмүүжүүлхэдэ туһатай хүүхэлдэйнүүд олондо һайшаагдан байха бэзэ гэжэ найдагдана.