Культура 29 сен 2016 956

​Сэдьхэлэйм мүрнүүд

Нэрлэжэ тоолое ододоо

(Буряад оронойм эрхим хүбүүдтэ)

Огторгойн олон мянган мүшэд

мүнгөөр толороод,

Омогорхол түрүүлэн, шэнэ хүсэл

зоригто абтанаб.

Хуби заяагаа одо мүшэдэй ябасаар

тоолоод,

Һүлдэ тэмдэгээ урдаhаам

эмниhэн одондо бэдэрнэб.

Галаб сагhаа мүнхэ гэрэлээ

замбуулинда сасаад,

Гэгээн сагаан мэдэрэл хүнэй досоо

түрүүлдэг ха юм,

Хэн нэгэнэймнай амидын

жаргалай эсэстэ хүрэхэдэ,

Һүлдэтэ одониинь хүхэ тэнгэриhээ

hэегүй халин ошодог ха юм.

Yүрэй толоной мандахада, үнгөө

хубилдаг мүшэд

Yгтэдэг юм лэ амитан бүхэнэй

алтан дэлхэйдэ мүндэлхэдэ,

Ухаан бэлигээ, боди сэдьхэлээ

бултанай жаргалда зорюулхада,

Yлэдэг юм лэ хүшөө болон, хэтын

жаргал эдлүүлхэеэ.

Дээдэ замбиhаа даруу номгоноор

гааhаяа hарбайгаад,

Долоон үбгэдэй хоймор эдлэн,

хотойжо hуухынь хараа hэн гүт?

Түмэн сэрэгүүдэй мянган

хүлэгүүдээр тооhо бурьюулаад,

Түби дэлхэйе hүрэ түрүүлэн,

тойрожо ябахыень шэртээ hэн

гүт?

Арад зоноймнай “Алтан

тобшото” аман зугааhаа

Аламжа Мэргэнэй алдарынь

мүнхэлжэ ошо сасарhан одон,

Шамбалын орондо шуурганаар

шуумайhан адуунай hүрэг -

Чингис хаан түрүүтэй Замбиин

аянда hаатаhан сэрэг.

Наhанай эхиндэ зогсодог Наян-

Наваата Солбон эхэмнай

Наян дабаанай саанаhаа нараяа

угтажа, үргөөндэнь үдэшөөд,

Найман зүг руу налмайhан номин

тэнгэриин эхинhээ

Нарата юртэмсын жаргалые

наманшалжа hууhан түүхэтэй.

Заатагүйл эндэhээ сахилгаан

сахилжа зурагас гээд,

Залиршагүй дуранай элшые

замби түби руу заланал,

Дуранай дулаахан элшэниинь

дуhал дуhалаар хэндэшье

Долоон үнгэтэ hолонгын дугы

дээгүүр дүтэлнэл.

Yлгы минии Буряадни

Юhэн эрдэнитэ юртэмсэ дэлхэйн

альганда мүндэлөөд,

Юунhээш үлүүгээр алтан наранай

элшые тодоолши,

Буурал Байгалай мүнгэн

хундагаар жаргалаа хурылаад,

Буряад нютагни, дүрбэн тэгшэ

найман зүгтөө мандаалши.

Хаража ханашагүй байгаалиин

зураглал урдам дэлгээд,

Һорожо садашагүй хангал

агаараар сээжым жэгнээлши.

Гушан гурбан Мундаргын оройhоо

мүнгөөр толороод,

Гушадахи зуун жэлэй түрүүшын

одоор ялбан уряалналши.

Найдал эхэ газарай хүрьhэндэ хуби

заяагаа даалгаад,

Найман зүг руу адли тэгшэ

үндэhөөрөө зориhон,

Хэтын хэтэдэ хада уулаар хүхэрэн

hуудаг

Хуша модонтой эршэтэ

бодолойш хүсые сэгнэхэм гү?

Али,

Арюун гоохон Ангар дүүхэй мэтэ

аляархан,

Амидын жаргалай эхи табиhан

абаhаан зугадаад,

Аласай холодо хатар нааданай

жэгүүрэй аялгаар

Алгасаhан дураяа хун шубуундал

хурылан ябаhыш дурсахам гү?

Али,

Хани нүхэртөө хадын оройhоо

буухиргаа табяад,

Хандагай турагтал хүбшын

хүбшэргэй хүгжэм болгоhыш

сэгнэхэм гү?

Сарамай эхинhээ сагай урадхал

сахариглан эбхээд,

Сарьдагhаа холбоотой хүхы

шубуундал донгодоо табиhыш

дуулахам гү?

Али,

Элдэб янзын эмтэ домто эдеэгээр

эреэлээд,

Эмнэхэ сэдьхэлтэй эхэ дайдым

эльгэниинь байhандаш этигэхэм гү?

Аршаан булагаа Ара-Хангайнгаа

үндэрhөө шэдээд,

Аргалха хүсэлтэй Эсэгэ тэнгэриим

зүрхэниинь болоhондош баясахам гү?

Али,

Арад зонойнгоо “Алтан

тобшото” аман зугаагаар

Аламжа Мэргэнэй, Абай Гэсэрэй

алдарынь мүнхэлhыш анхархам гү?

Сагаан hараар солоёо дуудуулдаг

Самбуев Мэлсын

Жэгүүртэ үгөөрөө Шамбалын

үндэрhөө шэхэндэм шэбэнэхые

шагнахам гү?

Али,

Улаан наранай элшэтэй урилдан

эмнигтээ мордодог

Урма зоригтой адууша, малша

арад зонииш магтахам гү?

Хуби заяанай мананда төөриhэн

амитан бүхэниие

Хадагаа дэлгээд, хоймортоо

жаргуулhыш хаана-яанагүй

тараахам гү?

Тааень оложо, туужа

домогыеш түүрээхэ гэхэдээ,

Түүхыеш мэдэхэгүй юрын лэ

эхэнэр байhандам хүлисөөрэй.

Угайш бэшэгэй хуудаhые ушарынь

оложо ирахагүй дээрэhээм

Ульhанhааш дулаасаад, урин

үгэнүүдээ зорюулhым сэгнээрэй.

Яахын аргагүй амгалан

тайбаниие сахидаг дээрэhээш

Янзын яhатан үлгы олон

түбхинөө энгэртэш,

Бурханда hүзэглэн Будаадын

шажанда шүтэдэг дээрэhээш

Буурал Байгалаар тулга болгон

түшэглөө эрьедэш.

Буряадайм соло

Гушан гурбан Мундаргые

Гэсэр Абайдал тодхооhон,

Мандал түшэлгэ hууритай

Мүнгэн малгайта Буряадни.

Хүхэ мүнгэн тэнгэриин

Хүсэ шадалай охинhоо

Байгал далайгаар долгилhон

Булган захата Буряадни.

Табан хушуута малаараа

Тала дайдаяа бүрхөөгөөд,

Хоншуу агаараар хангалтаа

Халюун дэгэлтэ Буряадни.

Арбан сагаан буяниие

Ая гангаар унайлаад,

Амгалан тайбанай тулгууртал

Аршаан булагта Буряадни.

Алас-Дурнын табилангаар

Ази түбиин шарайтай,

Хитад, Түбэд, Монголдол

Харахан нюдэтэ Буряадни.

Шарамал алтан эрдэнеэр

Шүтөөнэй ордон гоёоhон,

Дүрбэн тэгшэ абьяастай

Дархан солото Буряадни.

Hорожо ханашагүй агаараа

Хүбшэ, тайгаар тунаагаад,

Галабые эрьюулдэг юртэмсын

Голынь болоhон Буряадни.

Хуби заяанай мананда

Харгыгаа төөриhэн амитаниие

Хадагаа дэлгээд, хоймортоо

Хүндэлдэг зантай Буряадни.

Сагай дүрбэн эрьюулгын

Захагүй замаа дабтахадань,

Нарата юртэмсын жаргалые

Наманшалан hуудаг Буряадни.

Автор: Роза НАМЖИЛОВА

Читайте также