​Тоонто нютагайм шарай һайхан

Эдэ үдэрнүүдтэ «Орда» этногалерейдэ Ород болон Монгол гүрэнүүдэй дунда хани барисаанай, харилсаа холбооной тогтоһоор 95 жэлэй ойдо зорюулагдаһан Монголой дүрбэн уран зураашадай бүтээлнүүдэй үзэсхэлэн нээгдэбэ.

Монгол туургата зон тоонто нютагтаяа хүйһөөрөө холбоотойгоо мэдэржэ, хаанашье ябахадаа, түрэл оронойнгоо шарай өөр өөрынхеэрээ һанан сэдьхэжэ ябадаг ха юм. Тоонто гэхэдээ, түрэһэн газар гү, али нютаг, үгышье һаа, арадай ёһо гурим, соёл, түүхэ, түрэлхидэй шарай гээд лэ, элдэб зүйлнүүд һанаанда ородог гээшэ. Тиимэһээ Монголой зураашад энэ үзэсхэлэнөө «Минии тоонто» гэжэ юрэ нэрлээ бэшэ, харин хүн бүхэн энээн тухай бодожо үзэхэ ёһотой гэжэ найдана. Харагшадта дурадхагдаһан ажалнууд соогоо тэдэнэр өөһэдөө тоонтоёо ямараар харанабибди гэжэ дамжуулхые оролдоһон байна.

Үзэсхэлэнэй эхиндэ Намсрайжавын Батбаатарай «Минии тоонто шинии һанаанда» гэһэн инсталляци (хэдэн зурагуудһаа бүридэһэн нэгэ бодол дамжуулһан композици) харагшадай анхаралда дурадхагдана. Энэ композициин нэгэ таладань монгол үндэһэн хубсаһатай эхэнэр, нүгөө таладань – юрын толи. Тиимэһээ ёһотой монгол эхэнэрэй, эжын дүрэ хараһанай удаа айлшад гэрэлдэ өөрынгөө нюур хаража, энэ асуудалда харюу бэдэрхэ, бодолгото болохо ёһотой болоно ха юм. Энээнһээ гадуур Батбаатарай «Өвөл», «Харнуур» болон Байгал далайда зорюулһан дүрбэн зураг дэлгээтэй.

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Намсрайжавын Батбаатарай зураг

- Би түрүүшынхиеэ Байгал ерэбэб. Гайхамшагта гоё һайхан байгаалинь зүрхэ сэдьхэл доһолгоно. Хайлгана шубууд, ой модод, шууяатай дошхон долги харахадаа, ехэ баясааб. Буряад орон ерэжэ, энэ үзэсхэлэндэ хабаадаһандаа ехэ баяртайб. Тоонто гээшэ, минии ойлгосоор, нүүдэлшэ арадаймни ажамидарал, тала дайда, малшадай байдал, - гэжэ уран зурааша хэлэнэ.

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Байгал далайда зорюулагдаһан зурагууд

Залуу уран зурааша Лхагвасүрэнэй Энхзулын реализмай маягаар бүтээһэн «Усан доторч навчис», «Туул гол» зурагуудые хараад, гүнзэгы бодолдо абтахаар. Намарай ольбондо уһанай нюруу дээрэ унаһан шара набшаһад урдан ошоходоо, дэлхэй дээрэ юумэн мүнхэ бэшэ, тиимэһээ юумэн бүхэнөө сэгнэжэ ябаял гэжэ ойлгуулна бшуу.

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Лхагвасүрэнэй Энхзулын зураг

Авангард болон модерн маягуудаар үнгэтэ будагаар бүтээгдэһэн элдэб түхэлнүүдтэй Бумандоржа Лхагвагай хүдэлмэринүүд өөртэнь адляар оршон тойрониие харадаг зондо аргагүй һонин гэжэ найдагдана.

Автор: Елена Дамдинова
Описание: Бумандоржа Лхагвагай хүдэлмэринүүд

Батик маягаар зурадаг Дамцагсүрэнэй Түмэнбатын торгон дээрэ зураһан бүтээлнүүдынь айхабтар һонин. Тэрэнэй «Ойн шивнээ», «Хээтэй наадам», «Удам» болон бусад зурагуудынь олоной анхарал татана. «Минии тоонто – намда хүн ба байгаали хоёрой хоорондохи нягта холбоон. Үндэр мэдэрэл түрүүлдэг үзэгдэлнүүд: үбэлэй бамбаахай саһан, хабартаа һалбарһан ургы сэсэг, тэнгэриин хаяа шэмэглэһэн зунай һолонго, намарай шара набшаһан гэхэ мэтые адаглахадамнай, эрьелдээд лэ бусадаг үнгэтэ юртэмсэ болоно», - гэжэ Түмэнбат бэшэнэ.

Нэрлэгдэһэн зураашадай уран бүтээлнүүдһээ гадна, Анунаран Жаргалсайханай зохёон бүтээһэн видео-слайд баһал ехэ һонирхомоор. Эндэ мүнөө үеын монголшуудай ажабайдал харуулагдана: набтархан һэеы гэрнүүдтэй зэргэлээд, шэлээр бүтээгдэһэн үндэр байшангууд; үргэн талаар бэлшэжэ ябаһан адуу мал; үбгэд, хүгшэдэй уршалаатаһан нюур, шарай; затагархан хүүгэдэй энеэбхилһэн нюдэд гэхэ мэтэ гэрэл зурагууд хүнэй зүрхэ сэдьхэл хүдэлгэнэ.

Эдэ уран зураашадай бүтээлнүүдые Монголой мүнөө үеын уралигай гүрэнэй галерей дурадхаһан байна. Декабрь һарада Буряадай уран зураашад Монгол ошожо, харюугай уулзалга үнгэргэжэ,өөрынгөө бүтээлнүүдые харуулха юм.