​Үльгэрэй ороноор аяншалга

Буряад хэлэнэй габшагай һарын һүүлшын үдэрнүүдтэ, октябрь һарын 20, 21-дэ,«Зархайн шэдитэ үльгэрнүүд» гэһэн 3 дугаар наадан Буряад Уласай хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай байшан соо үнгэржэ, бэлигтэй хүүгэдэйехэ баяр болобо.

Анхан тус мүрысөөн Улаан-Үдэ хотын 3-дахи лингвистическэ гимназиин буряад хэлэнэй багшанарай үүсхэлээр эмхидхэгдэһэн юм. Сэсэрлигэй болон һургуулиин үхибүүдые дэлхэйн арадуудай онтохонуудые буряад хэлэн дээрэ зүжэглэжэ харуулха гэһэн эрилтэтэй байһан гээшэ. Тэрэ заншалынь мүнөөшье болотор баримталагдана. Тиимэһээ ехэ һонин олон тоото онтохонуудтай эдир зүжэгшэд танилсажа, бэе бэеынгээ арга боломжонуудые сэгнэнэ, харана ха юм. Урилдаанай гол зорилгонууд хадаа: элдэб арадуудай соёл уралигтай танилсаха, түрэлхи хэлэеэ һайн мэдэхэ болохо, уран һайханаар дуугаржа, хэлэнэйнгээ баялиг мэдэрхэ, хүүгэдэй бэлиг шадабари хүгжөөхэ юм.

Энэ жэл дүн хамта 21 бүлэг Зархайн орондо айлшаар бууһан байна. Тэрэ тоодо Улаан-Үдэ хотын хүүгэдэй юһэн сэсэрлигүүд, Зэдэ, Кабанск, Захаамин, Ивалга, Ярууна, Загарай, Хэжэнгэ аймагууд болон хотын 2-дохи ба 60-дахи һургуулинууд, 3-дахи лингвистическэ гимнази болон «Шэнэ үе», «Манай үе» гэһэн шуулгын Арт-театральна студинууд хабаадаһан байна.

Мүрысөөндэ шалгаржа гараһан найруулгада «Эрхим зүжэг» гэһэн нэрэ олгогдоод, гол шагнал «Алтан баг» барюулагдадаг юм. «Алтан баг» мэдээжэ уран зурааша Зорикто Доржиев бүтээһэн байна. Түрүүшын жэлдэ энэ шагналда Хэжэнгын эдир артистнууд, хоёрдохи жэлдэнь Зэдын «Шэнэ үе» студиин бэлигтэйшүүл хүртэһэн түүхэтэй.

Харин мүнөө жэлдэ «Эрхим зүжэг» шагнал хоёр бүлэгтэ үгтэбэ. Гол шагнал – «Алтан баг» 10000 түхэригтэйгөөр Ярууна аймагай Эгэтын-Адаг нютагһаа ерэһэн «Дуһалхан» студиин зүжэгшэд «Миисгэйн гэр» гэһэн онтохоной түлөө абажа, ехэ баясаба. Энэ бүлэг мүрысөөндэ жэлһээ жэлдэ эдэбхитэйгээр хабаададаг гэжэ тэмдэглэе. Тиимэһээ В.Б. Мункоева С.П. Доржиева хоёр хүтэлбэрилэгшэдэйнь хэһэн ажал үндэрөөр сэгнэгдэжэ, олоной һайшаалда хүртэбэ ха юм.

Зэдэ аймагһаа ерэһэн Цагаатай нютагай «Шэнэ үе» студиин эдир артистнууд «Золушка» гэжэ онтохониие буряад маягтай болгожо табяа. Тиин тэдэнэй найруулга хоёрдохи «Эрхим зүжэг» боложо тодорбо. Тэдэ 20000 түхэриг шангаар урмашуулагдаһан байна. Зүжэгтэ наадаһан хүүгэд барандаа бэлиг талаантай, наадажашье, дуулажашье, хатаржашье шадаха байһанаа үшөө дахин гэршэлбэ. Зүжэгые табихадаа, студиин хүтэлбэрилэгшэ Соёлма Гармаевна Отсорова мэдээжэ онтохоной сюжедыень баримталан, Золушка басагаханай һүниин 12 сагта ошодог «баал» нааданай орондо буряад арадай урдандаа сугларан хүхидэг ёохорой үдэшэ болгон найруулһан байна. Тиимэһээ геройнууд булта гоё һайханаар оёгдоһон буряад дэгэлтэйнүүд ёохор хатаржа, аялгата дуу хангюурдажа, харагшадые хужарлуулаа.

Автор: Согто Батомункуев
Описание: Зэдэ аймагай "Шэнэ үе" студиинхид

Мүрысөөнэй дүнгүүдээр үшөө дүрбэн номинацяар шагналнууд барюулагдаба. Тиин «Эрхим зүжэгшэн» (басаган) номинацида Зэдэ аймагай «Шэнэ үе» студиин шаби, «Золушка» гэһэн зүжэгтэ хойто эхын роль наадаһан Бэлигма Гармаева хүртэбэ. Нүгөөдэ «Эрхим зүжэгшэнэй» (хүбүүнэй) шагнал Асагадай интернат-һургуулиин һурагша «Хомхой Хобдог хоёр» гэһэн зүжэгтэ наадаһан Буян Цыденжапов абаба.

«Эрхим оршуулагша» гэһэн номинацида хотын хүүгэдэй «Малыш» гэһэн 62-дохи сэсэрлигэй хүмүүжүүлэгшэ Жаргалма Енхобоевна Галсанова «Тэнэг зулзаганай түүхэ» гэһэн ород онтохон тон һайнаар, шүлэглэмэл маягыень баримталан оршуулжа хүртэбэ.

«Эрхим хүтэлбэрилэгшэ» гэһэн номинацида хотын «Зорька» сэсэрлигэй хүмүүжүүлэгшэ Жаргалма Владимировна Цыренова ород арадай «Шандаганай гэрхэн» онтохониие элдэб онол аргануудые хэрэглэн найруулһанайнгаа түлөө абаба.

- Шэнэ абтагдаһан ФГОС-ой эрилтээр багшанар, хүмүүжүүлэгшэд хүүгэдые гансал һуралсалай бэшэ, алишье талаарнь (уран һайханай, эстетическэ г.м.) хүжөөхэ ёһотой. Ушар тиимэһээ багшанарта, хүмүүжүүлэгшэдтэ классһаа гадуур хүдэлмэри, элдэб кружок, студинуудые нээжэ һургахада, таарамжатай байна. Тон түрүүн 2013 ондо Ородой Холбооной габьяата артистка Светлана Бунеева бидэ хоёр энэ түсэл зохёожо, түрүүшын мүрысөө үнгэргэһэн байнабди. Хожомынь бидэниие «Үльгэр» театр дэмжэжэ, уласай хэмжээнэй мүрысөөн болоһон байна. Тиимэһээ жэл ерэхэ бүри хабаадаха дуратай бүлэгүүд олошоржол байна. Мүнөө харахада, олон бүлэгүүд хоёрдохи, гурбадахи жэлээ хабаадана. Тиихэдээ дүй дүршэлынь дээшэлэнхэй, бүри бэрхээр наададаг болонхой ерэнэ гэжэ тэмдэглэхээр. Энэ жэлдэ онсо тэмдэглэхэ зүйл гэхэдэ, ондоо яһатанай зүжэгүүд булта шахуу буряад маягтай болгогдоһон байна. Зүжэг бүхэндэ ёохор наадан, буряад дуун, шүлэг гэхэ мэтэ хэрэглэгдэнэ. Буряад зоной ёһо заншал – ороһон айлшаниие сай уухыень урина, хадаг барюулагдана. Энэнь ехэ һайшаалтай, - гэжэ Улаан-Үдын 3-дахи лингвистическэ гимназиин буряад хэлэнэй багша, Ородой Холбооной эрдэм һуралсалай хүндэтэ хүдэлмэрилэгшэ Бадма-Ханда Батоцыреновна Пурбуева хэлэнэ.

Дээдэ дурдагдаһан номинацинуудай хажуугаар хүүгэдтэ урмашуулгын тусхай шангууд барюулагдаһан байна. «REDBOX» гэһэн рекламна агентство бэлэг – уран зураг Улаан-Үдын үбшэн үхибүүдэй 2-дохи һургуулиин «Аватар» студиин шабинарта барюулба. Буряад хэлэ хүгжөөхэ хэрэгтэ горитойхон хубита оруулһанайнь түлөө Кабанск аймагай «Байгалай шүрэнүүд» бүлэгтэ «Найдал» жаса 1000 түхэриг үгэһэн байна.

Хэжэнгэ аймагай Х. Намсараевай нэрэмжэтэ 1-дэхи дунда һургуулиин табадахи ангиин һурагшад Михаил Батоинай «Алтан Мундаргын нюуса» гэһэн ехэ гүнзэгы удхатай зүжэг харуулжа, олоной һонирхол татаһан байна. Тойроод байһан байгаалияа гамнаха, зобоһон тулиһаниие хайрлажа, бэеэ гамнангүй туһалха гээшэ буянтай хэрэг гэһэн бодолые автор энэ зүжэгөөрөө ойлгуулна ха юм.

Автор: Согто Батомункуев
Описание: Хэжэнгын бүлэгэй зүжэгшэд

- Энэ фестиваль мүнөө сагта ехэ хэрэгтэй, шухала гэжэ һанагдана. Бэлигтэй үхибүүдые саашань хүмүүжүүлхэдэ, илангаяа хотын сэсэрлигэй багахан хүүгэдые түрэлхи хэлэндэнь һургахада, ехэ аша туһатай. Энэ зүжэгые Михаил Жалбуевич Батоин үхибүүдтэ зорюута зохёоһон байна. Минии һанахада, энэ зүжэг ехэ гүнзэгы удхатай. Үхибүүдтэ хайрлаха, энхэрхэ мэдэрэл түрүүлхэ, тэдэнэрэй сэдьхэлэй хүбшэргэй дайража хүмүүжүүлхэ гээшэ шухала асуудалнуудай нэгэн болонхой. Бидэ энэ зүжэг нёдондо жэл найруулан табижа, нютагайнгаа зондо харуулаа һэмди. Тиихэдэ наадажа байһан үхибүүд 4-дэхи ангида һуража байгаа. Харин мүнөө тэдэнэр томохонууд болонхой, наадажа байһан дүрэнүүдээ үшөө һайнаар мэдэржэ, бүри һайнаар наадана гэжэ һананаб, - гэжэ бүлэгэй хүтэлбэрилэгшэ Оюна Ринчиннимбуевна Дашиева хөөрэнэ.

«Зархайн шэдитэ үльгэрнүүд» гэһэн мүрысөөндэ хабаадаха дуратайшуулай олошоржо байһаниинь, үнэхөөрөөшье, һайшаалтай. Урилдаанда хотын сэсэрлигэй хүүгэд болон хэлэеэ һайн мэдэхэ хүдөө аймагуудһаа ерэһэн үхибүүд хамта нэгэ зэргэ хабаадана. Буряад хэлэндээ һаял һуража байһан хотын хүүгэдтэ эндэ эрхимлэхэнь хүшэр хэрэг. Тиимэһээ тус хэмжээ ябуулгые хоёр бүлэгтэ хубаажа үнгэргэбэл дээрэ гэжэ һанагдана.

Автор: Согто Батомункуев
Описание: Улаан-Үдын 15-дахи "Һолонго" сэсэрлигэй үхибүүд

Автор: Согто Батомункуев
Описание: Улаан-Үдын 97-дохи сэсэрлигэй эдир зүжэгшэд