​Наһанаймнай жаргал - амар заяагүй ажал

Иимэ гаршаг доро һаяшаг Аха аймагай түб Өөрлигэй соёлой байшанда ажалладаг Борбуевтанай бүлын зохёохы ажалдань зорюулагдаһан үдэшэ үнгэрөө.

Тоосоото үдэшэ

Энэ жэлдэ соёлшодой гэр бүлэ ойн баярнуудые тэмдэглэбэ. Соёлой байшангые даагша Константин Владимирович мүнөө жэлдэ 55 наһатай, харин соёлой мэргэжэлтэ Вера Николаевна 50 наһатай болоо бшуу. Гэрэй эзэн 35, тэрэнэй нүхэр 30 жэл соёлой хүдэлмэридэ зорюулаа. Тиин нютагаархидынь түрэһэн Аха аймагайнгаа соёлой хүгжэлтэдэ горитойхон хубитаяа оруулжа байһан эдэ хоёрые амаршалба.

Борбуевтанай эдэ жэлнүүдтэ хэһэн, бүтээһэн ажал хэмгүй ехэ. Бэлигтэй хоёр нютагайнгаа арадай театрай зүжэг наадануудта эдэбхитэйгээр хабаададаг юм. Ойн баярай үдэшэ тэдэ зохёохы ажал ябуулгынгаа дүн согсолбо. Константин Владимирович Вера Николаевна хоёр “Толдойн хүбүүн Болдой”, “Амар заяагүй амаралта” гэһэн мэдээжэ зүжэгүүдһээ хэһэгүүдые харуулаа. “Мүшэрээнхын наадан” гэһэн аман зохёолой зүжэгтэ “Бадма ямбуу” гэһэн бүлэгэй эгээл түрүүшын гэшүүд - Борбуевтан мүн лэ хабаадалсаа юм.

Вера Борбуевагай хүтэлбэрилдэг “Бадма ямбуу” гэһэн арадай аман зохёолой ансамбль мүнөө жэлдэ 10 жэлэйнгээ ойн баяр тэмдэглэнэ. Ойн баярай тоосоото үдэшэдэ Улаан-Үдэһөө найруулагша Эржена Мунконова болон артистка Баирма Бобоева гэгшэд ерэжэ туһалаа, уран һайханай талаар шэмэглээ.

Соёлшодой уг дамжуулна

Константин Владимировичай сэрэгэй алба дүүргээд, Өөрлигэй соёлой байшанда мэргэжэлтээр ажаллажа байхадань, залуухан Вера басаган практика гарахаяа ерээ бэлэй. Һүүлдэнь Вера соёлой училищи дүүргээд, Ахаяа бусахадаа, Коститой дүтөөр танилсажа, шэнэ бүлэ мүндэлһэн юм.

Эдэ хоёр соёлой хүдэлмэрилэгшэдэй уг дамжуулна гэхэдэ, алдуу болохогүй. Юуб гэхэдэ, Өөрлигэй Соёлой байшанда киномеханигаар бүхы наһаараа ажаллаһан Владимир Самбялович Борбуев дуу дууладаг, хатарта абьяастай, зүжэгтэшье наадаха бэлигтэй һэн.

- Абамнай табин жэлэй туршада теэбитэеэ эб нэгэн ажаһууһан, мүнөө 80 наһатай дорюун, хүхюун зандаа. Киногой жэлтэй дашарамдуулан, абаяа хүндэлэн ёһолоо һэмди. Хүгшэн абаяа һажаажа, дүрбэн хүүгэднай булта бэлигтэй юм, - гэжэ Вера Николаевна хөөрэнэ.

Энэ бүлын ехэ хүбүүн мүнөө Зүүн Сибириин соёл, уралигай ехэ һургуулиин хатарай таһагта һурана. Удаадахи эхир хоёр хүбүүд соёлдо баһа дуратай, зүгөөр мүнөө хоюулаа сэрэгэй албанда. Одхон хүүхэн Тамарань мүнөө 10-дахи класста һурана, Өөрлигэй “Уулын сууряан” гэжэ хүүгэдэй ансамбльда хатардаг юм.

Һоёд арадһаа гарбалтай

Вера Николаевна өөрөө Сорог һууринда түрэһэн, һоёд уг гарбалтай.

- Би һоёд гэжэ дуулаад, ехэ һонирхожо, хүгшэн эжыһээ асуухадамни, “Урайнхай зонууд, нүүжэ ябадаг, хада уула һарьдагаар сагаадые манажа ябадаг байһан”, - гэжэ хэлээ һэн. Сагаад сагаан хүбхэ эдеэд ябадаг мал. Урайнхайнууд холтоһоор бариһан шобхогор гэртэй байдаг байгаа, - гэжэ Вера Борбуева хөөрэнэ.

Аймагай соёлой таһагые даагша Дарима Литвинцева һоёд арадай байдал, хубсаһа хунар, ёһо заншал, хэлэ һэргээхэ талаар ехэ ажал ябуулдаг. Холо ойроһоо айлшадай Аха аймагта ерэхэдэнь, соёлой хүдэлмэрилэгшэд һоёд угсаатанай хубсаһа үмдөөд, угтадаг юм.

- Һоёдуудай хубсаһан арһа шүрбэһөөр оёгдоһон байдаг. Һоёд хэлэ шудалха һанаатайб. Амаршалгын үгэнүүдые сээжэлдээб, дуу мэдэдэг болонхойб. Даргамнай энэ хэрэгтэ ехэ анхаралаа табижа, бидэнэй ажал шэглүүлдэг, иигэжэ һоёд арадай соёл, ёһо заншалнууд һэргээгдэжэ байна, - гэжэ Вера Борбуева хөөрэнэ.

Бууралһаа үгэ дуулажа, буянтай харгы шэлэнхэй

Вера Николаевна методистаар соёлой байшанда ажаллахадаа, хоёр бүлэг хүтэлбэрилнэ: наһатайшуулай “Уулзалга” гэһэн бүлэг болон “Бадма ямбуу” гэһэн залуушуулай ансамбль.

- Наһатайшуулнай ехэ эдэбхитэй юм. Дуугаа дуулаха, ёохороо хатарха, ёһо заншалнуудые хэрэглэн, наада табиха гэхэ мэтэ һонин-һонин хэмжээ ябуулгануудые эмхидхэдэгбди. Тамара Аюшеевна Сыренова “Басаганай наадан” гэһэн заншалаар сценари бэшэжэ үгөө. Тэрээгээрнь наада табяад, 2014 ондо манай улас дотор үнгэргэгдэһэн “Буряадай нэгэ үдэр” гэһэн нааданда Гран-при шанда хүртэжэ, Монгол орондо үнгэрһэн “Алтарганада” Буряадаа түлөөлөө бэлэйбди, - гэжэ тэрэ хөөрэнэ.

Нютагай аха захатан, дайшалхы баатар, ветеран Самбу Данзанович Бидановай ехэ һайханаар дууладаг, соёлой бүхы хэмжээнүүдтэ хүн зоноо дахуулан, эдэбхитэйгээр хабаададаг тухайнь соёлой мэргэжэлтэ дулаахан үгэнүүдээр дурсана.

Нютагай наһатайшуул Тамара Шагжиевна Пронтеева, Валентина Алексеевна Галсанова, Тамара Аюшеевна Сыренова, Татьяна Тогошиевна Осохеева, Зинаида Самбуевна Манханова, Ольга Жамсаевна Жамбалова, Шойсорон Дашиевич Самбялов, Ольга Бандыновна Балданова, Евдокия Галсановна Галсанова, Вера Самбяловна Борбуева, Владимир Лыкцыренович Семёнов болон одоо “Ахын алтан гургалдай” гэжэ тодорһон Бадма Сыренович Габанов гэгшэд аймагайнгаа соёлой ажалда эдэбхитэй, залуушуулда ёһотойл жэшээ болон ябадаг юм.

- Эдэмни амаралтада гараад байхадамни, ямар удаан үгыбши, үтэр ерэ, дуугаа дуулая гээд лэ хонхододог юм, - гэжэ Вера Николаевна энеэнэ.

Соёлой хүдэлмэрилэгшэдэй салин бага гээшэ ааб даа, энэ шалтагаанаар олон зон ажалаа орхидог. Харин Борбуевтанай бүлэ нэгэтэ шэлэһэн энэ ажалдаа үнэн сэхэ. Мүнөө Константин Владимирович Вера Николаевна хоёр үшөө олон һайхан түсэбүүдтэй, эрмэлзэл дүүрэн.

Би өөрөө энэ бүлэтэй 2013 ондо танилсаа һэм. Минии бэшэһэн “Найдалай хүсэн” гэһэн зүжэг Россиин арадай артистка, найруулагша Нина Гармаевна Токуренова Ахын арадай театрта уран гоёор, шадамар бэрхээр найруулан табяа бэлэй. Тэрэ зүжэгтэ Борбуевтан хоюулаа үнэншэмэ һайнаар, зүрхэ хүдэлгэмөөр наадажа, олоной һайшаалда хүртөө һэн. Соёлой ажалда үнэн сэхэ ябадаг энэ гэр бүлэдэ үшөө ехэ амжалта, зол жаргал, элүүр энхые хүсэел даа.