​Хүйһөөрөө холбоотой хүдөө нютагни

Би мэргэжэлээрээ багша – математик хүн байбашье, уран зохёолоор ехэтэ һонирходог хүнби. Манай Хурамхаан аймагай Аргата нютаг соомнайуран зохёолой шэдитэ гуурһые баридаг 5-6 хүн байха.

Тэдэнэй эгээл аха захань Аргатын дунда һургуулиин багша, удаахан сагта захиралшье ябаһан Г.Э.Дамбаев олохон номуудай автор юм. Мүн багшын мэргэжэлтэй Д.С. Цыбиков ехэл бэрхээр уран зохёолой харгыда гаража ябатараа, толгойн үбшэндэ дайрагдаад, бэшэхэеэ болиһон бэлэй. Баһа намтай сугтаа нэгэ ангида һурадаг Исрафилов Максим нүхэрни, татаар хүбүүн, буряадаар ба ородооршье ехэл гоёор шүлэгүүдые бэшэдэг һэн. Мүнөө наһанай амаралтада гараһан полковник.

Һүүлэй үеын хүнүүд сооһоо багша мэргэжэлтэй Дамба Шагжиевич Хобраков, Санкт-Петербургда ажаһуудаг, эмшэн мэргэжэлтэй Сэсэгма Надмитцыреновна Храмцова (Раднаева) гэгшэд 1-2 номуудые гарганхай.

Харин һаяшаг Даша-Нима Шагжиевич Хобраков “Хүйһөөрөө холбоотой хүдөө нютагни” гэһэн ехэл һонирхолтой ном гаргаба. Даша-Нима уран зохёолһоо нилээд холохон, юрын хүдөө ажахын мэргэжэлтэн аад, яһала һайхан, гүнзэгы удхатай шүлэгүүдые бэшэнэл даа. Мүн баһа үетэн нүхэд, сугтаа ажалаа бүтээжэ ябаһан хүнүүд тухайгаа нэгэшье үлүү юумые шашангүйгөөр, сэдьхэлэйнгээ гүнһөө һайханаар дурсажа, ухаан бодол соогоо бөөмэйлжэ ябаһан юумэеэ бэшэнэл даа.

Описание: Д.-Н.Хобраков

Бага наһанайнгаа үлгынь болохо Саһандай, Элигшэн нютагууд тухайгаа бурханай орондо түрэһэн шэнгеэр бүхы байгаалиингаа һайханиие, үзэсхэлэниие юунһээшье үлүү сэнтэй зэндэмэни шэнгеэр тооложо, дурсажа бэшээшэнь юунтэй жэшээтэй гээшэб! Минии һанахада, ородооршье, буряадааршье бэшэһэн бүхы зохёолнуудынь уран зохёолой болон журналистикын нарин эрилтэнүүдтэ бүримүһэн харюусана гэжэ тэмдэглэмээр.

Би энэ хүниие багаһаань хойшо һайн мэдэхэб. Тэрэ минии дүү хүбүүн Доржо Раднаевтай бага наһандаа нүхэд ябаһан, һургуулияа хамта дүүргэһэн хоёр юм. Даша-Нима үшөө һургуулида һуража байхадаа, аймагай болон “Буряад үнэн” сонинуудта шүлэгүүдээ толилуулдаг һэн. Наһатай болотороо тэрэнэй бэшэһэн зохёолнуудынь нилээд олон болоһон байхал даа. Зүгөөр тэдэнээ мүнөө болотороо ном болгожо гаргадаггүй байһандань гайхадаг һэм.

Гэбэшье хожомшог болоошье һаань, дүү нүхэрэйнгөө түрүүшынгээ номые нара харуулһандань үнэн зүрхэнһөө баясанаб, мүн саашадаашье энэ дэмбэрэлтэй, буянтай, бэлигтэй хэрэгээ үргэлжэлүүлхэ бэзэ гэжэ найданаб. Юундэб гэхэдэ, тэрэнэй бүхы наһан соогоо бэшэһэн бүтээлнүүдынь нэгэ ном соо багтахагүйнь лабтай.

Харин би нүхэрэйнгөө гаргаһан номдонь сэгнэлтэ үгэхэеэ һанана бэшэб. Миин лэ өөрынгөө һанамжые мэдүүлбэ гээшэб. Энэ хэрэгые уран зохёолшод болон бэшэшье мэргэжэлтэд бүтээхэ бэзэ гэжэ найданаб. Тэдэ тус бүтээлые алад гарахагүй бэзэ гэжэ этигэнэб.

Сэхыень хэлэхэ болоо һаа, һүүлэй үедэ буряад уран зохёолнай шэнгэншэг, нимгэншэг болоһон янзатай. Залуу үетэн сооһоо ялас гэмэ шэнэ нэрэнүүд хоморхон хэбэртэй.

Бүхыдөө буряад уран зохёолой саашанхи хүгжэлтэ, хуби заяан тухайнь хэлэхэ болоо һаа, энэ асуудал ниилээд орёохон, хүндүүлхэй, һанаа зобоомоор болонхой гэжэ һанагдана. Тэрэнэй хүгжэлтэдэнь һаалта болодог шалтагаанууд олохон юм бэзэ.

Гэбэшье, сагай хэды хатуу, шэрүүхэн байгаашье һаань, уран зохёол бэшэдэг хүнүүдээ бүхы шадалаараа дэмжэхэ, тэдэндээ туһалха ёһотойбди гэжэ һанагшаб. Илангаяа гүрэн түрын зүгһөө ёһотой тулга, тэдхэмжэ, туһаламжа хэрэгтэйл даа!

Юундэб гэхэдэ, түүхын ямаршье үе сагта уран зохёол гээшэмнай олониитые, бүхы арад зоноо зүб замаар хүтэлдэг, һургадаг, зүбөөр ажаһуухыень заажа үгэдэг үүргэтэй ха юм.