​Усть-Ордын гурбан ехэ программа

Эрхүү можын Буряадай соёлой түбэй 25 жэлэй ойн баярта Усть-Ордын Буряадай тойрогой Захиргаанай хүтэлбэрилэгшын орлогшо Андрей Дмитриев буряад хэлэ, соёл, уралиг тухай элидхэл хэһэн байгаа. Усть-Ордын тойрогто хэлэ, соёлойнь байдалаар һонирхожо, элидхэл табигшатай хэһэн хөөрэлдөөн танай һонорто дурадхагдана.

- Андрей Николаевич! Буряадай соёлой түбэй 25 жэлэй ойгоор танаа амаршалая. Ойн баяр тэмдэглэжэ байһан соёлой түбтэй танай албанай ажал тон нягта холбоотой байна. Танай хэһэн ажалаар бодоходо, бэе бэеэ дүнгэлсэжэ байнат. Түрүүшын минии асуудал гэхэдэ, Усть-Ордадамнай хэды буряад зон ажаһууна гээшэб?

- Буряад үндэһэтэн гэхэдэ, 40 гаран мянган хүн байха. Тойрогой бүхы зоной тоо 120-ёод мянгада хүрэхэ.

- Тойрогой һургуулида буряад хэлэн хэр зэргэ заагданаб?

- Усть-Ордын тойрогто юрэнхы болбосоролой 113 һургуули хүдэлнэ. Тэдэнэй 64 һургуулида буряад хэлэн, уран зохёол заагдана. Һургуулиин бүхы тоологдохо хүүгэдэй 25 процентнь гэхэ гү, али 4604 һурагша буряад хэлэнэй хэшээлдэ ороно. Буряад хэлэн ганса һургуулида заагдажа байна гэхэдэ болохо, юундэб гэхэдэ, олонхи гэр бүлэдэ гэртээ сула ородоор хөөрэлдэнэ. Буряад хэлэнэй оршон, хэрэглэхэ газар манай эндэ бага болоһон.

- Эхэ хэлээ үргэхэ талаар арга хэмжээн абтажал байгаа бэзэ...

- Арадайнгаа ёһо заншал, соёл ухаан дээрэ үндэһэлжэ, хүүгэдые һургаха, Эхэ орон нютагтаа дуратайгаар хүмүүжүүлхэ зорилготойгоор ажал хэгдэнэ. Буряад хэлэнэй габшагай һара февралиин 1-һээ 28 болотор болодог юм. Нэгэ һарын туршада сэсэрлигүүдтэ буряад арадай онтохоноор зураг зурадаг. Эхин ангиин һурагшад үльгэр онтохоноор найруулга зохёодог. Дунда ангиин һурагшад һаа, эхэ хэлэн тухайгаа найруулга бэшэдэг. Уласхоорондын эхэ хэлэнэй үдэртэ “Түрэлхи хэлэн дээрээ дуугарая” гэһэн уряагаар булта буряадаараа зугаалнабди. Тэрэ үдэртэ эхэ хэлээ магтан дуулажа, һайханаар үнгэргэхэ гэжэ ехэ оролдодогбди.

- Багшанар танда дуталдаха гэжэ байха гү?

- Буряад хэлэнэй багшанар байна. Багшанарнай ехэ ажал ябуулдаг гэжэ мэдээжэ. Мэргэжэл дээшэлүүлхэ ажал эдэбхитэй ябуулагдадаг. Апрель һарада сэсэрлигэй хүүгэдтэ буряад хэлэ зааха методикын ба пособиин номуудай үзэсхэлэн эмхидхэгдээ. Багшанар, хүмүүжүүлэгшэд бүхы аймагуудһаа ерэжэ, ажалаа харуулаа һэн.

- Үндэһэн спорт, наада, тоглолто ехэ дэмжэдэг болоһон байнат. Бүхэ барилдаагаар хүбүүд олон байна гү?

- Энэ жэл буряад барилдаагаар 4 мүрысөөн болоод байна. Эндэ мянгаад хүн хабаадаа. Заншалта ёһоороо Сагаалганай, Сурхарбаанай, тайлга тахилгын нааданууд нютаг бүхэндэ эмхидхэгдэнэ. Һүүлэй жэлнүүдтэ эндэхи зомнай үндэһэн спортоор, наадаар ехэ һонирходог болоһон. Наада наадажа, ёһо заншалаа мэдэхэ болонобди.

- Эрхүү можодо үндэһэтэнэй асуудалда ехэ мүнгэн һомологдоно гэжэ дуулдана. Шухала ямар ажал хэгдэнэ бэ?

-Усть-Ордын Буряадай тойрогто үндэһэ яһатанай хэлэ, соёл хүгжөөхэ зорилготой гүрэнэй гурбан программа бэелүүлэгдэнэ. Нэгэдэхи тусхай программа болбол үндэһэнэй соёл хамгаалха тухай, хоёрдохинь гэбэл – Усть-Ордада үндэһэнэй ба олоной спорт дэмжэхэ тухай юм. Тиихэдэ буряад хэлэнэй гүрэнэй программаар эгээл ехэ ажал хэгдэнэ. Усть-Ордын тойрогто 70-аад үндэһэ яһатан ажаһуудаг. Арад бүхэн өөрын онсо соёлой угай баялигтай. Бултыень дэмжэхэ, үргэхэ хэрэгтэй. Эрхүү можын бюджедһээ жэлдээ 63 сая түхэриг үндэһэтэнэй хэлэ, соёлдо һомологдоно. Усть-Ордын Буряадай тойрогой захиргаанда үндэһэ яһатанай хэлэ, соёл үргэхэ талаар хороон байгуулагдажа, энэ ажалай түлөө дүүрэн харюусажа байна.

- Зай, Танай хэжэ байһан ажалда амжалта хүсэе!