​Буряад киногой фестиваль

Үнгэржэ байһан 2016 он Ород гүрэндэ Киногой жэл гээд соносхогдоһон байна. Энэл жэлдэ Буряад Уласай ниислэл – Улаан-Yдэ хото 350 жэлэйнгээ ойн баярые тэмдэглээ. Эдэ хоёр үйлэнүүдтэй дашарамдуулан, декабриин 15-17-ной үдэрнүүдтэ Улаан-Үдэ хотодо Буряад киногой түрүүшын фестиваль үнгэрбэ.

Гурбан үдэрэй туршада харагшад Улаан-Yдын соёлой 7 эмхи зургаануудта: «Рассвет», «Заречный», «Кристалл», «Авиатор», «Забайкальский» А.П. Вагжановай нэрэмжэтэ соёлой байшан болон Хотын соёлой түбтэ дурадхагдаhан гушаад кинофильмнүүдые хараха аргатай байгаа. Мүн баһа Ород драмын театр, «Еврозона», «Пионер» кинотеатрнууд соо хэдэн хэмжээ ябуулганууд үнгэрөө.

Тус кинофестивальда Москваһаа театр болон киногой мэдээжэ артистнууд Александр Панкратов-Черный, Амаду Мамадаков, Юлия Ауг болон Санкт-Петербургын Кинодраматургнуудай холбооной түрүүлэгшэ, киносценарист Анна Ганшина, Санкт-Петербургын «REC» кинофестивалиин президент, режиссёр Ксения Пронина, Олег Конышев, Евгений Еременко гэгшэд ерэжэ, кинофильмнүүдтэ сэгнэлтэ үгэhэн, пресс-конференцинүүдые, уулзалгануудые, дүхэриг шэрээнүүдые үнгэргэһэн, мастер-классуудые харуулhан байна. Мастер-классуудта хабаадаhан зондо гар табилгатай тусхай үнэмшэлгэнүүд барюулагдаа.

Гурбан үдэрэй туршада жюриин гэшүүд буряад кинонуудые хаража, хэдэн номинацинуудаар эрхимүүдыень тодоруулба: эрхим социальна фильм – «Булаг» (МонУла Фильмз, С. Лыгденов), Артхаус –«Аноним-03» (Пятый элемент, А. Фролов), эгээл «амтатай» фильм – «Бууза» (101-дэхи уран һайханай нэгэдэл), буряад кинематографида горитой хубита оруулһанай түлөө – «Чайник» (Пятый элемент, Е. Замалиев), түрүүшын комедийнэ фильм – «На Байкал» (Синема +), түрүүшын хүүгэдэй комедийнэ фильм – «Байкальские каникулы» (Азия Филмс, А. Бурлов), түрүүшын комедийнэ можо, хизаарай фильм – «На Байкал-2» (Синема +), эгээл hайн грим – «Гастролеры» (Сибвидео киностуди), эрхим баримтата фильм – «Работа Александры Мяхановой» («DoubleST» Продакшн-студи), эрхим монтажтай фильм – «Похабовск. Обратная сторона Сибири» (Ю. Яшников), буряадай түрүүшын триллер – «Последняя охота» (А. Карпов), түрүүшын уласхоорондын фильм – «Каникулы в Таиланде» (Ю. Батоев), эрхим криминальна драма – «Решала» (Пятый элемент, Р. Асхаев), жэлэй туйлалта – «Эластико» (Пятый элемент, «РЕНОВАЦИО интертеймент»), эрхим хүгжэмтэ фильм - «Улан-удэнцы» (команда КВН), бэе тамир тухай түрүүшын драма – «Реванш из преисподней» (Калибр, А. Чащин), түрүүшын мистическэ фильм – «Тайна завещания» (Ю. Батоев), эрхим аяншалгын фильм – «Стоп! Снято! На Байкал» (Азия Филмс, А. Бурлов), түрүүшын психологическа триллер – «Убийца» (Б. Доржиев), шажанай удхатай түрүүшын фильм – «Сэржэм» (Б. Уладаев), эгээл урагшатай фильм – «Такси нашего города» (Е. Цын), түрүүшын андеграундна фильм – «Отражение» (Одон, Б. Цыренов), хүүгэдэй эрхим роль – «Байкальские каникулы» кинодо гол рольнуудые наадаhан Кузнецов Иван Усольцева Евгения хоёр абаба (Азия Филмс).

Санкт-Петербургда болодог Уласхоорондын «REC» гэhэн кинофестивалиин эмхидхэлэй хорооной гэшүүд тус фестивальда хабаадаха хэдэн кинонуудые шэлэн абаhан байна. Тэдэнэй тоодо: Надежда Хлыстовагай «Опора буддизма», Евгений Пушкарёвой «Ураган», Александр Бузинай «Время», Анатолий Полуэктов, Геннадий Сергеев хоёрой «Заваруха», Баяр Барадиевай «800 слов» гэhэн фильмнүүд хабаадаха болобо.

Кинофестивалиин үедэ болоhон пресс-конференцинүүд олоной hонирхол татаhан байна. Айлшад фестиваль тухай дулаан үгэнүүдые хэлээ.

- Буряад киногой түрүүшын фестивальда намайе уриhан Улаан-Yдэ хотын захиргаанда, мэридэ hайниие хүргэнэб. Буряад орон гээшэ ехэ hайхан нютаг байна. Хүн зониинь урин налгай, хүндэмүүшэ. Би буряадай түрүүшын режиссёрнууд Арья Дашиев Александр Итыгилов хоёртой дүтэ танил байhанби. Тэдэнэр хэзээ нэгэтэ буряад кинематографи хүгжэхэ гэжэ ехэтэ найдадаг байhан юм. Энэ hаналынь бүтэжэ байна гэхэдэ, алдуу болохогүй. Эдэ үдэрнүүдтэ бидэ олон кинофильмнүүдые харабабди. Бэрхэ, ажалдаа харюусалгатайгаар хандадаг залуу режиссёрнууд, продюсернууд Буряадта байна гэжэ мэдэбэ гээшэбди. Тиихэдээ буряад кинематографиин хүгжэхэ эрхэ байдал бии гэжэ тобшолол хэхээр. Теэд, минии hанахада, гансахан Буряадта иимэ олон киностудинууд байха гээшэ буруу. Хоёр нэгэ кино буулгажархёод, киностуди нээжэ, хэдэн тээшэ «сасархадаа», буряад кинематографи холо ошохогүй гэжэ hананаб. Булта нэгэдэжэ, нэгэ томо «нюдарга» болохо ёhотой бшуу даа. Тиигэбэл ямар нэгэ үрэ дүн гараха ёһотой. Мүнгэ зөөришье hомолходо тааруу байха болоно ха юм, - гэжэ Россиин арадай артист, поэт, Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн Александр Панкратов-Черный hанамжаараа хубаалдаба.

Эдэ үдэрнүүдтэ кинонууд түлбэригүй байгаа, дуратай хүн ерээд лэ хараха аргатай байhан юм. Харин юундэшьеб кинофильмнүүд хотоhоо холо, захын соёлой байшангуудта харуулагдаhан байна. Тиимэhээ олон зон хараха дуратайшье hаа, зүрхэ алдажа, ошоогүй үлэшэhэн байна. “Тивиком” каналаар хаана кинофильмнүүд харуулагдахаб гэжэ соносхогдоод, ямар кинонууд гарахаб гэжэ хэлэгдээгүй дээрэhээ хараха хүсэлтэй фильмнүүдээ олон хүн анхарха аргагүйдөө.

Эмхидхэлэй талаар зарим тэды дутуу дундануудтай байбашье, буряад киногой түүхэдэ ехэ удха шанартай хэмжээ ябуулга үнгэрбэ гээшэ. Саашадаа буряад кино хүгжэхэ, бэлигтэй буряад режиссёрнуудай бүтээлнүүд гансашье Ород гүрэнэй бэшэ, бүри ехэ хэмжээнэй, Уласхоорондын кинофестивальнуудта харуулагдаха бэзэ гэжэ найданабди.