​Буряадаймнай "Одод" - "Үнэнэй" нүхэд

Олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдтэй нягта холбоотойгоор «ододнай» ажалаа ябуулна. Тиимэһээ манай сониной хуудаһанууд дээрэ эстрадын дуушадай хөөрөөнүүд, гэрэл зурагууд үргэлжэ толилогдожол байдаг. Ушар тиимэһээ ойн баяраа угтахынгаа урда тэдэнэртэй хөөрэлдэбэбди. Тиихэдээ иимэ асуудалнуудтайгаар хандабабди: хэзээ тан тухай мэдээсэл олондо дамжуулагдааб, хэр оло дахин танай ажабайдал тухай зондо дуулгагдажа байдаг бэ, үнгэржэ байhан жэлдэ хэhэн хэрэг, туйлаhан амжалта тухайгаа хөөрэжэ үгыт.

Мэдээжэ дуушан Чингис Раднаев шог ёгтойгоор өөр тухайгаа иигэжэ хөөрэбэ:

- Һургуулида һураха үедэм түрүүшынхиеэ нам тухай бэшэгдээ гэжэ һананаб. Олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүд байд гээд лэ нам тухай бэшэжэ, дамжуулжа байдаг. Харин түрэлхидни намайе ехэнхидээ сэнхир экранаар харадагбди гэжэ хэлэдэг. 2016 оной дүнгүүд гэхэдэ, Сагаалганай үедэ Саха – Яхад Уласта ажаһуудаг нютагайхидтаа нүхэдөөрөө хамта концерт наада харуулаад ерээб. Бүгэдэ буряадуудай «Алтаргана» нааданда хабаадааб. Хангилын тоглолто Улаан-Баатар хотодо болоо, тэрээндэ «Хамаг монгол» бүлэгтэй хабаадаһан байнабди. Табан жэлэй зохёохы ажалай дүн болохо тоглолто һаяхана үнгэргөөб. Тэрээндэ бэлэдхэлэй ехэ ажал ябуулагдаа.

Дуу болон хатарай «Байгал» театрай дуушан Алдар Дашиев:

- 2004 ондо «Оюун бэлиг» радиоконкурсдо хабаадаhанаймни удаа нам тухай анха түрүүшынхиеэ бэшэhэн юм. Энэ конкурс Буряад Уласай Засагай газар болон Буряадай гүрэнэй телерадиокомпаниин дэмжэлгээр үнгэрһэн. Радио шагнагшад эдир дуушадые шагнаха аргатай байгаа.

Минии ажабайдал тухай бэшэнэ гү, али үгы гү гэжэ анхаралаа табидаггүйб. Харин тоглолтын болоходо, интернет соо ехэ эдэбхитэйгээр бэшэһэн байгаа.

2016 ондо хэһэн гол ажални болбол анха түрүүшынхиеэ зохёохы үдэшэмни үнгэрөө. Энээндэ бэлэдхэлэй ажал ябуулагдажа, үргэн олон харагшадтаа бэлиг талаангаа харуулааб. Дүй дүршэл ехэтэй боложо ябаһандаа урмашанаб.

Буряад нютагтаа мэдээжэ болоһон бэлигтэй дуушан, хүгжэмшэн Дулма Сунрапова өөрынгөө ажал хэрэг тухай баһал хөөрэжэ үгэбэ:

- 2004 ондо «Дангина» гэһэн конкурсдо Гран-при шанда хүртэһэнэйм удаа түрүүшынхиеэ нам тухай олондо мэдээсэһэн.

Минии ажал ябуулга тухай мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүд эдэбхитэйгээр дамжуулдаг. Эндэ радио, телевидени, илангаяа интернедээр ехэ мэдээсэл тарадаг.

Үнгэржэ байһан жэлдэ олон хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэйгээр хабаадабаб. Дуунай «Золотой голос России» гэһэн юһэдэхи фестивальда 2-дохи һуури эзэлээб. Астана хотодо бэлиг талаантай залуушуулай дунда үнгэрһэн уласхоорондын «Шабыт» гэһэн фестивальда 3-дахи шангай лауреат болооб. Бүгэдэ буряадуудай «Алтаргана» нааданда «Буряад эстрадна дуунай автор» гэһэн конкурсдо лауреат болоһон байнаб. Буряад Уласай «Буряад хэлэн дээрэ хүүгэдэй эрхим дуун» гэһэн мүрысөөндэ нэгэдэхи шангай лауреат болооб. Энэ мүрысөөн хоёр номинациһаа бүридөө. Нэгэдэхинь – хүүгэдтэ зорюулһан эрхим дуу зохёохо поэт (лучший поэт-песенник), хоёрдохинь – хүүгэдэй эрхим хүгжэм найруулагша (лучший композитор – песенник). Өөрынгөө найруулһан «Байгал далай»,«Шамдаа зорюулнаб» гэһэн дуунуудта клипүүдые буулгуулһан байнаб.

Холо ойгуур Буряад нютагаа суурхуулһан Бадма-Ханда Аюшееватай хөөрэлдэнгүй үнгэрхэ аргагүй байбабди. Тэрэ манай асуудалнуудта тобшохоноор, даамай зохидоор иигэжэ харюусаба:

- 1996 ондо «Алтан гургалдай» гэһэн конкурсдо хабаадаһанайм удаа бэшэһэн юм. Хэрэг болоходонь, нам тухай бэшэдэг гэжэ һанагшаб.

Энэ жэлдэ тиимэшье олон хэмжээ ябуулгануудта хабаадаагүйб. Бүгэдэ буряадуудай “Алтаргана” нааданда хабаадалсааб. «Голос кочевников» гэжэ фестивальда уртын дуу шүлэгэй маягаар уншадаг Сергей Биликтуев, олондо Хатхуур Зүү гэжэ мэдээжэ хүнтэй суг хамта дуулаһан байнабди. Хитадта, Шэнэхээндээ тоглолтодо хабаадааб.

Буряад орондоо мэдээжэ эстрадын дуушан Мэдэгма Доржиева:

- 1994 ондо «Белый месяц» конкурсдо хабаадажа, Гран-при шан абахадам, олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдтэ бэшээ һааб даа. Сэтгүүлшэд нам тухай hайнаар бэшэдэг.

Энэ жэлдэ олон хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэйгээр, үрэ дүнтэйгөөр хабаадааб. Һонирхолтойнь гэхэдэ, эдэ хэрэгүүдые урид юрэ хараалаагүй байгааб. Хитад гүрэндэ үнгэрhэн «Гэгээн аласай одод» гэhэн конкурсдо Ород Уласые түлөөлжэ, жюриин гэшүүн болооб. Дүрбэн жэлэй нэгэ удаа үнгэрдэг «Сэлгеэхэн Шэнэхээнэй наадан» фестивальда хабаадааб. 22-дохи гоё hайханай болон бэлиг талаан элирүүлгын «Краса России» гэhэн фестивальда минии найруулһан хүгжэм доро басагад дефиле харуулаа. Москва болон Санкт-Петербург хотонуудта үнгэрhэн Улаан-Үдэ хотын соёл урлагай үдэрнүүдтэ манай эстрадна дуушадhаа би гансаараа ошоhон байнаб. Венгри гүрэндэ үнгэрхэ тюрк хэлэтэй арадуудай «Большой курултай» фестивальда хүндэтэ айлшан боложо уригдаhан аад, ошожо шадаагүйб. Юундэб гэхэдэ, Хитадта үнгэржэ байhан хэмжээ ябуулгада хабаадажа байгааб.«Басаганай дуун» гэhэн Юлия Будаевагай үгэ дээрэ хүгжэмыень найруулһан дуумни Монгол туургата арадуудай эрхим дуун болоо. Оперын дуушан Ариунбаатартай хамта Монгол Уласта буулгаhан «Шүүдэр дундуур» гэhэн кинофильмдэ дуулаһан байнабди. Эстрадна-оперын дуэт боложо, энээниие аргагүй үндэр хэмжээнэй бүтээл гэжэ би һананаб. «Залуушуул» гэһэн дуундаа хоёр клип буулгуулһан байнаб. Энэл дуунайм хүгжэм доро Айхан Шинжин «Танцы на ТНТ» гэһэн мүрысөөндэ хабаадаһан юм. Хэдэн жэлэй туршада ябуулһан ажал хэрэгэймни үрэ дүнгүүд мүнөө болоходо, гансашье Буряадтаа бэшэ, харин Ород Уласай болон хари гүрэнүүдэй хэмжээндэ сэгнэгдэжэ байһандань урмашанаб.

Буряад ороной залуу дуушадай нэгэн Ирина Абидуева:

- 2006 ондо «Шэнэ долгин» («Новая волна») гэhэн конкурсдо хабаадажа, Гран-при шанда хүртэhэн байнаб. Тиихэдэмнил нам тухай бэшээ.

Хэр зэргэ нам тухай бэшэнэб гэжэ балай hонирходоггүйб. Энэ жэлдэ «Байгал» театртай хамта «Буряад Pop music шоу» гэhэн тоглолтодо хабаадаhан байнаб. Үшөө тиихэдэ эрэмдэг бэетэйшүүлдэ туhалха зорилготойгоор эмхидхэгдэһэн концерт нааданда хабаадааб.

Мэдээжэ дуушаднай «Буряад үнэн» сонинтоёо харилсажа, бэелүүлһэн хэрэгүүд, туйлаһан амжалтанууд тухайгаа хөөрэжэ байдаг. Тоглолтонууд, ажал ябуулга тухайнь оло дахин манай сониной хуудаһануудта хэблэгдэн гараһан гэжэ «одод» хэлэнэ. Эдэнэр «Буряад үнэн» сониной ажалшадые ойн баяраар амаршалжа, баярай үгэнүүдые хэлэбэ.

Чингис Раднаев:

- Ажалай үндэр амжалта хүсэнэб. Хэжэ ябаһан ажалтнай хододоо буянтай байг. Буряад соёлоо, буряад хэлэеэ һэргээхэ саг ерээ. Тиимэһээ танай ажалһаа олон юумэн дулдыдана. «Буряад үнэн» сонимнай хуудаһануудаа үшөөл үнгэтэ болгон шэмэглэжэ байг. Буряад сонимнай элдэб наһанай зоной һонирхол татажа, хүгжэжэ байг лэ даа саашаа!

Эрхим дуушадтаа саашадаа Буряад нютагаа суурхуулжа ябахыень үреэгээд, элүүр энхые, бэлигэйнгээ одо бадаруулжа ябахыень хүсэе.

Дулма Сунрапова:

- «Буряад үнэн» сониной бүхы ажалшадые ойн баяраар, гаража байһан шэнэ жэлээр амаршалаад, һонин һонин материалнуудые бэлдэжэ, уншагшадаа һонирхуулжа ябахатнай болтогой гэжэ үреэнэб.

Мэдэгма Доржиева:

- Бултыетнай ойн баяраар халуунаар амаршалнаб. Саашадаа зохёохы бэлиг талаангаа улам эршэдүүлжэ, арадайнгаа һүр һүлдые дээрэ үргэжэ, залиршагүй заяатай ябахыетнай үреэнэб.