​Хүдөөгэй соёлдо мүнгэн һомологдохо

Энээн тухай Ярууна аймагаар ажалай хэрэгээр ябахадаа, Буряад Уласай Арадай Хуралай нютаг можо хоорондын харилсаанай, үндэһэ яһатанай асуудалнуудай, залуушуулай политикын, олониитын болон шажан мүргэлэй нэгэдэлнүүдэй талаар хорооной түрүүлэгшэ Цыденжап Батуев мэдүүлбэ.

2017 оной бюджет соо хүдөөгэй соёл хүгжөөлгэдэ 27,7 сая түхэриг мүнгэн оруулагданхай. Энэ һалбарида хэдэн олон жэлнүүд соо мүнгэн һомологдоогүй байгаа бшуу.

- Түрүүшээр энэ мүнгэ арадай, мүн жэшээтэ нэрэ зэргэнүүдтэй бүлэгүүдтэ үгтэхөөр хараалагдана. Удаань бэшэшье хэрэгтэ мүнгэн олдохо бэзэ. Хоёр жэлэй саада тээ Арадай Хуралда үнгэргэгдэһэн соёлой асуудалнуудта зорюулагдаһан парламентска шагналгануудта хэлсэгдэһэн асуудалнууд бэелүүлэгдэжэ байнхай, - гэжэ Цыденжап Батуев хэлэнэ.

Буряад Уласай Соёлой яаманай сайдай орлогшо Николай Емонаковай мэдээгээр, уласта 213 иимэ бүлэгүүд тоологдоно. Мэдээжэ бүлгэмүүд үндэр амжалтануудые туйладагшье hаа, уйтан, хуушарһан байшангууд соо ажалаа ябуулна.

Иимэ тулюур байдалда ороһон хүдөөгэй соёлой байшангуудые Ярууна аймагта харахагүйт. Һүүлэй хэдэн жэл соо аймагай хүтэлбэри нилээд ехэ мүнгэ һомолжо, шэнэ табан соёлой байшан бодхоогоо, үшөө дүрбэн байшан һэльбэн шэнэлэгдээ. Холын хараатай энэ хэрэг Яруунада үргэлжэлһөөр. Арадай Хуралай һунгамалнууд болон Ивалга аймагай сомоной дарганар энэ талаар дүй дүршэлтэй танилсаха зорилготой Яруунаар ябаба.

Жэшээнь, Поперечное һууринай 300 гаран ажаһуугшад бүхы найр наадануудаа - Рождество, Коляда болон бусад һайндэрнүүдые хуушарһан клуб соогоо эмхидхэдэг байгаа. Теэд жэлһээ жэлдэ һайндэрнүүдтэ хабаадагшадай тоо үсөөржэ эхилээ. Энэ нютагайхидай иигэжэ мэдүүлхэдэнь, аймагай захиргаан болон һунгамалнууд туһалха гэжэ шиихэбэри абаба.

- Үнэхөөрөөшье, манай нютагта соёлой байшан ехээр хуушарһан байгаа. Тэрэ Иисингэ һууринһаа 1990 ондо асарагдаhан юм. Тэрээнһээ хойшо нэгэшье заһабарилагдаагүй. Һэльбэн шэнэлэлгын, заһабарилгын ажалда 2 сая 600 мянган шахуу мүнгэн гаргашалагдаа. Бүхы сонхо, үүдэнүүд, үһээнь, шалань, дулаасуулгын соргонууд, зайн галай утаhанууд һэлгэгдээ. Газаа досооһоо дулаалуулагдаа, - гэжэ соёлой байшангые даагша Нина Машанова хөөрэнэ.

Мүнөө жэлдэ хэды хүйтэн үбэлэй боложо байбашье, арад зон эндэ олоороо сугларна. Ямаршье наһанай хүн өөрын дуратай хэрэг эндэ олохо. Һургуулиин болон нютагай номой сангууд шэнэлэгдэһэн байшан соо нэгэдүүлэгдээ. Хэшээлнүүдтээ ерэһэн багашуул олоороо драмын, дуу хатарай бүлэгүүдтэ бэшүүлжэ, бэеэ туршанад.

Үльдэргын соёлой байшан баhа заһабарилагдаа. Нютагай аха захатанай нэгэн, 78 наһатай Цыпелма Цыреновна соёлой байшанда дуулаха хатархаяа, зүжэгтэ наадахаяа ходо ябажа байдагаа һанана.

- Хуушан клуб соо томо хоёр пеэшэ түлидэг һэмди. Манай үеын хүнүүд эндэ тиимэшье ехээр даарадаггүй гээшэ һэн ха. Мүнөөнэй залуушуулые иишэнь ерүүлхэнь хүндэ байгаа. Мүн бидэшье хүгшэржэ, хүйтэн байшанда ошохоёо болёобди, - гэжэ Цыпелма Цыреновна хөөрэнэ. - Ноёдой клуб заһабарилха тухай мэдүүлхэдэнь, ехээр баярлаабди. Мүнөө иимэ гоё клуб соо ороод байхадаа, зоной дунда ябажа, бултаниие баясуулха һанаатай байнабди.

Хүндэтэ айлшад Үльдэргын ажаһуугшадай бэлдэһэн багахан тоглолто хаража, үндэрөөр сэгнэбэ, халуун альга ташалгаар угтан абаа. Эндэ үхибүүдшье, hаншаг сагаан аха захатаншье хабаадана.

Борис Балдановай гэрэл зураг

Һаншаг сагаан аха захатаншье хонгёо дуунуудаа бэлэглээ

Эгэтын Адагай ажаһуугшад ноёд сайдта этигэлээ алдажа, хэдэн жэлэй саада тээ арадай барилгын гуримаар соёлой байшангаа заһабарилжа эхилээ. Яруунын аймагай зүблэлэй депутат Мунко Дамбаевай хөөрэһөөр, нютагай клуб үшөө 18 дугаар зуун жэлдэ бодхоогдоһон байшан һэн.

- 1940 ондо нютагай зон Эгэтын дасанһаа 40 томо сараар энэ байшан худалдан абаһан түүхэтэй. Бүхөөр баригдаһан хадаа байшан мүнөө болотор һандараагүй. Хүн зоной өөһэдөө ажал ябуулжа эхилхэдэ, аймагай захиргаан дэмжээ, - гэжэ Мунко Дамбаев хөөрэнэ.

Заһабарилгын ажалда 2 сая 500 мянган түхэриг һомологдоо. Нигүүлэсхы сэдьхэлэй марафондо 300 гаран мянган түхэриг суглуулагдаа. Ёһотойл арадай барилгын түгэсэһэнэй удаа эндэ үхибүүдэй шууяан, аха захатанай утаар татаһан аялга дуун замханагүй.

- Эндэ ямаршье мэргэжэлтэ театр, ансамбльнуудһаа дутуу бэшээр ажал хэжэ байһандал оршон байдал яагаад байгуулагданаб гэжэ олон айлшад намһаа асууһан байна. Маанадые хүмүүжүүлһэн эжы абын буян гэжэ харюусадагби. Yндэhэн ёһо заншалай, хэлэнэй мартагдажа байhан сагташье энэ нютагай ажаһуугшад хоргодожо байгаад лэ, эдэ бүгэдэеэ залуу һүрэгтөө дамжуулжа шадаһаниинь сэгнэшэгүй. Энэл буянай ашаар манай соёлой байшан соо гал унтарнагүй, - гэжэ Арадай Хуралай һунгамал Баир Гуробазаров һанамжална.

Борис Балдановай гэрэл зураг

Угтамжын дуун зэдэлнэ