Элһэн губида уһагүйһөө хоолойгоо ангаад байһандал буряад арад түмэн түрэл аянгаяа һайхашаан соносоно. Бүхэли үдэртөө аялга һайхан дуунуудай, айлшадтай хөөрэлдөөнүүдэй нютаг хэлэн дээрэ дамжуулагдахадань, түрэһэн тоонто нютагаа бусаад байһан шэнги мэдэрэл радиошагнагшадай зосоо түрэнэ ёһотой. Захаамин (хонгоодор буряад), Хурамхаан, Бабанта (баргажан буряад), Ярууна, Загарай (хори буряад), Зэдэ (сэлэнгэ буряад), Түнхэн (хонгоодор буряад), Баргажан (баргажан буряад), Хэжэнгэ, Бэшүүр (хори буряад), Сэлэнгэ, Ивалга (сэлэнгэ буряад), Аха, Алайр (хонгоодор буряад), Үнгын гол, Ойхон, Хашад, Худариин дайда (эхирид буряад), Мухар-Шэбэр, Хори (хори буряад), Хяагта, Бэшүүр (сэлэнгэ буряад) нютагуудай хэлэн дээрэ дамжуулгануудые сэтгүүлшэд бэлдэһээр.
Буряад арадаймнай радио сүүдхын 24 час соо түрэл хэлэн дээрээ таһалгаряагүй дуугаржал, дуулажал байна. Саашадаа арадай радиогой эфир гуримшуулагдажа, өөрын дабташагүй нюуртай болохонь дамжаггүй.
ЭМХИДХЭЛЭЙ ТАЛА ДААҺАН ЗАХИРАЛ
Буряад ФМ-радио арадай дунда Хамбын радио гээд нэрэтэй юм, юундэб гэхэдэ, Бандида Хамба лама Дамба Аюшеевэй хүтэлбэри доро ажалаа ябуулна. Тиихэдэ радиогой эмхидхэлэй талаар бүхы ажалые Буряадтаа мэдээжэ сурбалжалагша Жанна Дымчикова даадаг юм. Техническэ талые найруулагша Баярма Жалцанова хүтэлбэрилнэ. Дамжуулгануудай удхын талаар хүдэлмэри, сурбалжалагшадай һуралсал буряад хэлэнэй суута багша Янжама Ивахиновагай нарин ударидалга доро ябуулагдана.
Бандида Хамба лама Дамба Аюшеев Буряад радиогой хүдэлмэрилэгшэдтэй саг үргэлжэ суглаа эмхидхэжэ байдаг юм. Уулзалга бүхэн сэсэ буляалдаан шэнгеэр үнгэрдэг. Алибаа нэгэ буряад үгын удха тайлбарилхыень сугларагшадта Хамба лама даалгадаг. Һүүлшын уулзалгада Этигэлэй Хамба ламын һургаалнуудые дамжуулгануудта хэрэглэхыень сурбалжалагшадта тараагдаа. Үдэр бүри үдын хойно Буряад радиогоор “Эрдэниин шүхэр” гэжэ ниитэ гаршаг доро Этигэлэй Хамба ламын һургаалнууд сэхэ дамжуулагдажа байдаг юм. Үглөөнэй 6 сагһаа Этигэл Хамбын зальбарал эхилнэ. Удангүй 6 хахадта Доншуур маани уншагдана. Һүниин тэн тээшэ Алтан гэрэл табигдана. Олонхи зон, илангаяа үбгэд, хүгшэд эдэ уншалгануудые заншалта ёһоор хүлеэн абадаг, дадаад байна. «Мүнөөдэр Доншуур маанияа шагнангүй үлэшэбэб», - гэжэ шаналһан янзатайгаар нэгэ хүгшэнэй хажуудахи хүндөө хэлэжэ байхыень дэлгүүр соо дуулаһан байнаб.

Бандида Хамба лама Дамба Аюшеев Буряад радиогой хүдэлмэрилэгшэдтэй саг үргэлжэ суглаа эмхидхэдэг
ЭХЭ ХЭЛЭЕЭ ЭЖЫНЭРНАЙ ДАМЖУУЛНА
Буряад радиосубаг (радиостуди) руу орохотой сасуу хоншуухан үнэр мэдэрхээр. Тогоон соо юуншьеб бусалжа байха. Эхиндээ Буряад радиосубаг одоол энэ тогоон шэнги шууяжа байһан шэнгеэр үзэгдэдэг бэлэй. Айлшад, сурбалжалагшад - хуу барандаа хүлгөөтэйгөөр хүдэлхэ. Шэнэ жэл тээшэ аалидаа. Тиигэжэ бүхы ажал хэрэгнай ёһо гуримдаа орожо байна ха.
Нютаг бүхэнэй хүн зоной абари зан эндэ элеэр харагдана. Студиин үүдэ нээн сасуу, ямар нютагай үдэр бэ гэжэ тухайлхаар байдаг гэжэ нэгэтэ Янжама Цыдендамбаевна хэлээ һэн. Баргажан буряадууд түргэдүү, юумэнһээ айха, гайхаха гэжэ мэдэдэггүй, зүрхэтэй зон. Эрхүү буряадууднай ехэ эдэбхитэй. Захааминаархин ехэ зугааша. Зэдээрхин, сэлэнгээрхин ехэ эбтэй.
Сурбалжалагша нэгэ айлшанаа үдэшэжэ байтараа, нүгөө айлшантаяа золгохо. Иигээд лэ, үдэрэй ошохо ойлгогдонгүй үнгэршэнэ. Сурбалжалагшадай дунда хоёрхон лэ бүһэтэйшүүл, бэшэниинь – эхэнэрнүүд юм. Үшөө тиихэдэ түбшэн даруу зантай, илдамханаар энеэбхилдэг, нюдэндэ дулаанаар харагдадаг абяа буулгагша Баатар Ринчинов, хурсахан харасатай, олон үгэгүй Булад Юмов үдэр бүриин эфир даагаад ябадаг. Шанга голтой, саб-яб гэһэн Вера Шобосоева радиогой архив эрхилнэ.
Кабанск аймагай Корсаково һууринда буряад хэлэнэй багшаар хүдэлөөд, наһанайнгаа амаралтада гараһан Лариса Хабусова эрхүү буряадуудай үдэр хүтэлдэг. Гурбан үдэр болоод лэ, эфиртэ гарана. Энээнэй тулада бүхы Эрхүү можоор нилээд ябаһан байна.
- Эрхүүгэй хүн зониие һайн мэдэхэгүй, диктофоноо тэбэреэд ябахадаа, эхиндээ хайратайханаар харагдадаг байгаа аабзаб. Мүнөө намай зон мэдэдэг боложо байна, - гэжэ Лариса Хабусова хөөрэнэ.
Түнхэнһөө, Хяагтаһаа, Яруунаһаа сурбалжалагшад ябажа хүдэлнэ.
Хурамхаанай үдэр Эрдэм Будаин, Баргажанай үдэр Дулгар Посходиева даагаад ябана. Ахын уладтай Туяна Дондокова танилсуулна. Сэлэнгын үдэр Баярма Жанцанова, Ойхоной үдэр Мыдыгма Цыренова хүтэлнэ. Зэдын буряадуудай ажабайдал тухай Сэсэг Бадмаева дуулгана. Тиихэдэ Хэжэнгын болон Бэшүүрэй хори буряадуудай үдэр Цырегма Гергеновада, Ивалга аймаг Лариса Абашеевада даалгагданхай.

Лариса Хабусова Александр Махачкеевтэй

Дулгар Посходиева

Цырегма Гергенова студиин айлшан Лариса Егороватай
Жанна Дымчикова, Буряад ФМ-радиогой захирал:
- Бүхэли сүүдхын туршада буряад хэлэн дээрээ хүдэлдэг радиотой болохо тухай арад зомнай бүри үни сагһаа хүсэдэг байһан, энэ ганса манай һанал хүсэл бэшэ. Харин саарһанай талаар зүбшөөл-лицензи абаха хүдэлмэри олохон жэлэй туршада гансал бидэ ябуулжа, эсэстэнь хүрэһэн байнабди. Буряад ФМ-эй хүдэлжэ захалхада, хэды олон зон баярлааб, ямар дуратайгаар шагнанаб! Эды олониие баярлуулжа, түрэл хэлэн дээрээ радио саг үргэлжэ шагнаха арга олгоһондоо бидэшье урматай хүдэлнэбди. Буряад зоной бэе бэеэ соносохо, өөһэдөө хэлэхэ, хөөрэхэ хүсэл доторнь һууһанаа дэлбэржэ гараад, бодото дээрээ бэелүүлэгдэжэ, тон ехэ баяр асаржа, сэдьхэлэйнь тэжээл болохоһоо гадна, буряад арадай нугаршагүй хүсэ шадалые гэршэлнэ.
Ямар олон дуушад Буряадтамнай бии гээшэб, илангаяа залуу дуушад, энэ баян архив хаана байгааб гэжэ хүн асуудаг, ехэ гайхадаг. Бидэ Соёлой яаманай мэдээсэлэй түбтэ ажаллажа байхадаа, хүгжэмэй сайт дээрэ нилээд удаан ажаллажа, дуунай жасада олон юумэ суглуулһан байнабди – тэрэ ажалай үрэ дүн. Мүнөө радиогоор бүхы зон энээниие шагнаха аргатай болоод байна. Тиихэдэ аудиозүжэгүүд дээрэ манай найруулагша, Буряад Уласай урлагай габьяата ажал ябуулагша Баярма Жалцанова, бэлигтэй абяа найруулагша Булат Юмов гэгшэд удаан хүдэлһэн байна. (Авт. - Владимир Бухаевай «Һамга абалга» гэһэн зохёолоор «Шэнэ жэлэй сэржэм» гэжэ радио-зүжэг Буряад ФМ-радиогой сурбалжалагшад Буряад театрай артистнуудтай хамта наадажа, олоной һайшаалда хүртэбэ. Шог ёгто уршагта ябадалнууд «Ирония судьбы» гэжэ фильмые һануулбашье, өөрын онсо шэнжэтэй. Үйлэдэгшэ нюурнууд болоһон сурбалжалагшад өөрынгөө нютаг хэлэн дээрэ ехэ зохидоор наадаһан байна.). Эдэ хоёр найруулагша эфир шэмэглэхэ, ролик, “отбивка” гэхэ мэтэ дээрэ нилээд ехэ хүдэлмэри хэнэ. Манай “отбивкануудые” үдэр болгон шагнаһаар байтараа, зон хэды олон шэнэ үгэнүүдтэй танилсанаб, жэшээнь: тэг – ноль, сэг – точко, Кабанск – Хударайн дайда, Усть-Орда – Харгана нютаг гэхэ мэтэ.
Техникын талаар радиоинженер Виталий Мамунов ухаагаа гүйлгөө, шадалаа гаргаа – мүнөө хүдэлжэ байһан радиомнай энэ залуу хүбүүнэй ажалай дүн гэжэ тэмдэглэе. Манай радиодамжуулгануудые хүдөөгөөрхин хүлеэшэнхэй, энэ радиогоо хүдөө нютагуудта дамжуулха талаар хүдэлмэри Виталий мүнөө ябуулжа байна. Тон ехэ ажал урдамнай байна. Ганса мүнгэнэй асуудалаар хизаарлагданагүй, саарһа дансын хүдэлмэри Москва хотоһоо дулдыдаха һэн тула болзорой болон баталамжын хэрэгүүдэй талаар нилээд нобшо ажал Оюна Будаева хүсэ шадалаа гарган ябуулна.
Нютаг нютагаараа манай радиосубагта айлшаар буугаад, гэртээ харяад, мүнөө дээрээ нютагтаа соносохо аргагүй байна. Улаан-Үдэдэ болоод хажуудахи нютагуудта манай долгин хүрэнэ. Харин Интернедээр манай радио ганса хүдөөдэшье бэшэ, хари гүрэнүүдтэ шагнаха аргатай болонхой гэжэ дуулгая. Хүндэтэ нютагаархин, үдэр һүнигүй компьютерта һуудаг үхибүүдтээ, аша зээнэртээ иимэ хаягтай сайт шагнахам гэжэ хэлээрэйгты www:buryad.fm. Ганса хүүгэд бэшэ, таанаршье Интернедэй хүсэ ашаглажа, буряад радиогоо шагнаха аргатайт гэжэ дуулганабди.
Радиогоор дамжуулагдадаг хөөрэлдөөнүүдээ яагаад һонин болгохоб гэһэн асуудал дээрэ сэтгүүлшэдтэеэ хүдэлнэбди, таанаршье һанамжануудаараа хубаалдаха аргатайт. Ерээдүйдэ хэдэн шэнэ шэглэлэй дамжуулганууд бии болохоор хараалагдана. Сэтгүүлшэдэй урда манай нэн түрүүн табидаг эрилтэ хадаа нютаг тухайгаа нютагайнгаа хэлэн дээрэ нютагаархинтаяа хөөрэлдэжэ шадаха хүн манай радиодо хүдэлхэ ёhотой. Радиошагнагшадай тэмдэглэһээр, эдэ сэтгүүлшэдэй дамжуулганууд олоной һонирхол татана. Нэрлэбэл, Баргажанай Дулгар Посходиева, Түнхэнэй Светлана Базарова, Сэлэнгын Баярма Жанцанова гэгшэд. Тусгаар оролдолго гарган хүдэлжэ байһан Эрхүүгэй Лариса Хабусова, Хурамхаанай Эрдэм Будаин гэгшэдые тэмдэглэмээр. Уран шэмэглэлтэй дамжуулгануудые Хэжэнгын Цырегма Гыргенова, Зэдын Сэсэг Бадмаева гэгшэд бэлдэнэ . Түсэл нэбтэрүүлжэ, зоной һонирхол татаһан Мухар-Шэбэрэй Сарюуна Эрдынеева, Лариса Абашеева гэгшэдые нэрлэе.

Жанна Дымчикова «Информ-Полис» хэблэлэй байшанай захирал Соёлма Дагаеватай

Мэдэгма Цыренова, Ойхоной үдэр хүтэлдэг сурбалжалагша:
- Радиодо хүдэлжэ эхилхэдээ, олон һайхан нүхэдтэй болооб. Хуу бултадаа зугаатай, баян хэлэтэй, бэрхэ, шуран шадамар юм. Нютаг бүхэнэй хүн ондо ондоо - абари зангынь нютагайнгаа байгаалида адли байна. Хэжэнгын басаган даруу, номгон, харин Ахын басаган хада хабсагайдаа адли хурса, түргэн гэжэ хэлэхэдэ болохо бшуу.
Би эхилхэдээ, түрэһэн Хурамхаан нютагай үдэр бэлдэжэ эхилээб. Ямар олон зонтой танилсаа гээшэбиб! Нэгэ нютагай байгаад, хүнүүдые мэдэхэгүй байха гэжэ ямар эшхэбтэр гээшэб.
Хожомынь Ойхоной үдэр даажа абаад, нютагай ёһо заншал, түүхэ мэдэжэ эхилээб. Эрхүүгэй зонтой манай хэлэн адлирхуу байна.
НЮТАГ БҮХЭНЭЙ АЯЛГАН БАЯН
Түрэлхи хэлэтэйшье һаа, сэтгүүлшэнэй ажалда ямаршье дүршэлгүй мүнөөдэрэй радиосурбалжалагшадта туһаламжа үзүүлдэг буряад хэлэнэй түрүү багша Янжама Цыдендамбаевна Ивахиноватай хөөрэлдөө дурадхахамнай.
- Нэгэл хэлэтэй зон аад, бэе бэеынгээ хэлэһые ойлгоногүйбди, манай тэндэ иигээд хэлэдэггүй, ямар таагүй үгэб гэхэ мэтээр нютаг нютагайнгаа хэлэнэй аянга анхарха хүсэлгүй дээрэhээ зугаалха дуратайшуулай урма хухалдаг зантай болонхойбди. Энээнһээ боложо, гансал нютагтаа өөрынгөө диалект дээрэ хөөрэлдөөд, ондоо тээ ябахадаа, ородоор хөөрэлдэдэг болошонобди. Тиимэһээ радиогой мүнөө үеын зорилго – хүнэй шэхэндэ нютаг хэлэнүүдэй үгүүлбэри дадхааха, танил болгохо, хүдөө һууринай ажалша малша хүнүүдтэй дүтөөр танилсуулха, нютаг нютагай түүхэ, домогуудые хөөрэжэ һонирхуулха. Танай hанахада, эдэ зорилгонууд хэр бэелүүлэгдэжэ байнаб?
- Энэ асуудалда харюусахадаа, нэн түрүүн буряад хэлэн дээрэ таhалгаряагүй дамжуулгануудые хэжэ байдаг радиоканал бии болоходоо, арад зоной аргагүй ехээр һонирхол татаа гэжэ тэмдэглэхэ шухала. Түрүүшын эфирһээ эхилжэ, радиодо хүн зон таһалдаагүй... Үдэр бүри ерэжэ, һониноо дуулгадаг, сэнтэй бодолоороо хубаалдаха дуратайшуулай тоо олон боложол байна. “Өөрынгөө нютаг хэлэнэй аянгаар дуран соогоо, сагай хизаарлалтагүйгөөр һанаһанаа хэлэхэ аргатай болоhондоо баяртайбди”, – гэжэ радиосоносогшод хэлэнэ. «Үшөө нэгэ баяр гэхэдэ, бидэ нютаг бүхэнэй хэлэнэй аянга мэдэдэг боложо байнабди, урдань ойлгодоггүй аад, мүнөө шагна шагнаһаар, манай нютагай хэлэнһээ ондоошье гэжэ һананагүйб”, – гэһэншье бэшэгүүд бии. «Хэзээ үни үнгэрһэн сагыем тэхэрюулһэн хөөрөөнүүд сэдьхэлыем ехэ хүлгөөбэ. Хаана - яанаһаа сугларһан хүбүүд, басагад нютаг хэлэн дээрээ хэлэхэ дуратайшье һаа, ойлгогдонгүй үлэнэ аа гүб гээд, ородоор хэлэхые оролдогшо һэмди. Мүнөө нютаг хэлэнүүд дээрэ дамжуулгануудые шагнажа байхадаа, иигээд хөөрэлдэхөө яаһан байгаа гээшэбибди”, – гэжэ халаглаһаншье ушарнууд дайралдана. Радио шагнадаг болоһон элдэб нютагаархидай бэшэгүүдые уярангүй уншахын аргагүй байна. Хаана холуур тараһан угсаатанаймнай эхэ хэлэнэйнгээ аянга дуулахадаа, хэды ехээр эльгэлһыень ойлгохоор лэ даа. Тиимэһээ ФМ- радио урдаа табиһан зорилгоёо дүүргэжэ эхилээ гэхээр. Табан һарын туршада радио хүдэлжэ байхадаа, өөрын шагнагшадтай боложо байна. Эфир гуримшуулагдажа, дамжуулгын сэдэбүүд үргэдхэгдэжэ, тусхай дамжуулганууд оруулагдажа байна гэжэ радиошагнагшад обёорно ёһотой. Зарим бэшэгүүд, дурадхалнууд соо: “Юундэ нютаг хэлэн дээрэ дамжуулгануудые хэнэбта? Иимэ хубаарил маанадые илгаһан, эб таһалһанай тэмдэг болоногүй гү?» - гэһэн асуудалнууд дайралдана. Сэхыень хэлэхэдэ, буряад хэлэеэ үргэхэ, хүгжөөхэ тухай хэдэн арбаад жэлнүүдэй туршада хэлсэнэбди, зүгөөр эрид үсэдөөр хэһэн хэрэгүүд үсөөншэг лэ даа гэжэ hанагдана. Һүүлэй хэдэн жэлдэ Сангхын дурадхаһан хэмжээнүүд лэ хүн зониие хүлгөөбэ, хүдэлгэбэ гү гэжэ харахаар байна. Нютаг хэлэеэ хүгжөөхэдөө, бултанайнгаал үндэһэн хэлэ хүгжөөнэ гээшэ бэзэбди. Баргажанай, Түнхэнэй хэлэн гэжэ үгы, харин үгүүлэлэй талаар бага илгаа дайралдана. Нютаг нютагай хэлэнэй аянга, үгүүлбэридэ дадал болоходоо, түрэл хэлэнэйнгээ нөөсэ баяжуулнабди. Нютаг хэлэнэй үгүүлбэри даган бэшэхэ һэдэлгэ гаргахагүй гэжэ оролдохоор гэжэ һананаб. Ушар юуб гэхэдэ, “Буряад бэшэгэй дүримдэ” оруулагдаагүй бэшэлгэнүүд дайралдажа болохо. Саашадаа ябан ошон, бэшэгэй зарим зүйлнүүд хубилгагдажа, бэшэгэй дүримдэ нэмэлтэ оруулагдажашье магадгүй.
Һүүлэй үедэ улас дотор буряад хэлэнэй талаар асуудалда саг үргэлжэ хандадаг боложо байна гэжэ анхархаар, тиигээдшье залуушуулнайшье һанаагаа табидаг болонхой. Энэмнай илангаяа маанадые, наһатайшуулые, зоригжуулна. Ямаршье ажал эхилхэдэ хүндэ, ФМ-радиогой хүтэлбэрилэгшэдэй урда шиидхэхэдэ хүндэ асуудалнууд биил юм бэзэ. Минии адаглан харахада, эндэ һүбэлгэн ухаатай, урагшаа һанаатай, зохёохы абьяастай зон хүдэлнэ, тиимэһээ хүсэһэн, һанаһаниинь дүүрэн бэелүүлэгдэжэ байха гэжэ найдахаар.
- Буряад зоной олоороо сугларһан газарта нютаг нугынгаа хэлэ, зан абари дууряалсажа байжа хэлэһэн, бэе бэеэ шоглоһон хүхюун зугаа гарадаг гээшэ. ФМ-радио өөрын согсолборитой болохоор гү?
- Илангаяа Сагаалхын ехэ һайндэрэй үедэ түхэреэн Буряадайнгаа угсаатанай үгэ хүүр, аяг зан дууряаһан хүхюун зугаа шагнажа һурамхи болонхойбди. Эдэл хүхюун зугаануудай туһаар олон зомнай буряад хэлэнэй диалектнэ илгаануудтай танилсаһан байха. ФМ - радиодо ерэһэн хүн бүхэн өөрынгөө нютаг хэлэн дээрэ хөөрөө дэлгэхэдээ, ехэл бэлэдхэл гаранхай ерэнэд гэжэ ажаглахаар байдаг. Бүхы һанал бодолоо нютаг хэлэн дээрээ хэдэн зуугаад зондо сэхэ утаһаар дамжуулжа байха гээшэ бэлэн хэрэг бэшэ. Тиимэһээ эфирэй урда элдэб хүхихөөршье, халаглахааршье ушарнууд болонгүй яахаб. Шухалань гэхэдэ, түрэл хэлэнэйнгээ тодо нугархайе, онсо үгүүлбэритэйе харуулхаяа булта оролдодогынь һайшаалтай. Хүхюун зугаа боломоор ушарнууд радиодомнай боложол байдаг. Шэнэ ёһоной ажал эхилжэ байхада, али олон туршалганууд, һэдэлгэнүүд хэгдэнэ, тэдэнь булта һаадгүй һайнаар үнгэрдэггүй, зариманиинь хүхюун зугаагаар хизаарлагдашаха ушарнуудшье дайралдаха. Тиигэһээр байтараа, “ФМ-радиогой шог ёгто долгин дээрэ” гэһэн дамжуулга бии боложо, нютаг нугын хошонгууша зоной зугаануудтай танилсуулга хэдэг болохо бэзэ. Иимэ хошон зугаагай түхэлтэй хөөрөөнүүд буряад хэлэнэймнай баялигые харуулна, зоной хоорондохи эб бэхижүүлнэ ха юм.
Эрхүү буряадуудай хэлэндээ ород үгэнүүдые ехээр оруулхыень соносоод, түүхын тээрмэдэ яһалхан ”һагшагдаһанайнь” дүн гээд хайрлахаш. Баргажан, сэлэнгэ буряадууд олоной урда үгэ хэлэхэеэ зүрхэлжэ ядан, олондо ойлгогдонгүй үлэшэнэ гүб гэжэ мүн лэ һанаагаа зободог... Мүнөө үедэ буряад хэлэнэй байдалда тохёолдоһон бэрхэшээлнүүд тухай бултадаал хэлсэжэ шиидхэхэ болонобди. Нэн түрүүн эхэ хэлэндээ эльгэ нимгэтэйгээр, нютаг нугануудайнгаа хэлэнэй аянгада хүндэтэйгөөр хандабал, ниитэ хэлэеэ бултадаа үргэн хүгжөөхэмнай дамжаггүй.

Буряад ФМ-радиогой сурбалжалагшадай дунда Янжима Ивахинова

Ажалай үедэ

Буряад ФМ-радиогой айлшад - Аха нютагаархин

Буряад ФМ-радиодо айлшад таһалдадаггүй
Баатар Ринчиновэй, Зоригто Дагбаевай гэрэл зурагууд
Автор: Сарюуна ЭРДЫНЕЕВА









