​"Эсэгын нэрэ" үзэсхэлэн нээгдээ

Үбэлэй янгинама хүйтэн бар һарын 6-да Буряадай арадай ирагуу найрагша Николай Гар­маевич Дамдинов мэндэ ябаа һаа, 85 наһанайнгаа ойн баяр тэмдэ­глэхэ байгаа.

Энэ ушараар жэлэй туршада элдэб олон хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэхөөр хараалагдана. Январиин 24-дэ М.Н. Хан­галовай нэрэмжэтэ Буряадай түүхын музейдэ Н.Г. Дамдиновта зорюулагдаһан «Эсэгын нэрэ» гэһэн үзэсхэлэн дэлгээгдэ­жэ, хэмжээ ябуулгануудай эхи табигдаа.

Үзэсхэлэн нээлгын баяр ёһололдо поэ­дэй түрэлхидынь, нүхэдынь, нютагаархи­дынь олоороо сугларжа, дурсалгануудаа­раа хубаалдаһан байна. Буряадай арадай дуушан Батор Будаев Николай Дамди­новай үгэ дээрэ «Үндэрхэн Барханайм орой дээхэнүүр» гэһэн дуу зэдэлүүлээ, хотын 20-дохи юрэнхы һуралсалай дун­да һургуулиин һурагша Эмилия Сагайдак «Эсэгын нэрэ» поэмэһээнь хэһэг уншаба.

– Эртэ урда сагһаа хойшо мэдээжэ олон уран зохёолшод байгаа ха юм даа. Тэдэнэй дунда Николай Дамдиновай нэрэ дурдангүй гарахын аргагүй. Юундэб гэхэдэ, илангаяа 50-70-аад онуудта буря­ад уран зохёол урагшаа дабшаһан гээшэ, тэрэ хэрэгтэ Николай Гармаевич нилээд ехэ хубитаяа оруулһан, горитой мүр са­раа үлээһэн байна, – гэжэ Уласай ветера­нуудай зүблөөнэй ударидагша Ревомир Баярович Гармаев хэлэнэ.

Ревомир Гармаев үгэ хэлэжэ байна

Үзэсхэлэндэ бэлигтэй уран найраг­шын хэрэглэжэ ябаһан ручка, блокнодһоо эхилээд, хэдэн номууд, үнэмшэлгэнүүд дэлгэгдэһэн байгаа. Найрагшын баса­ган Дышигма Николаевна (эгээл дээрэхи гэрэл зураг дээрэ басагантаяа) абынгаа эл­дэб хэрэгсэлнүүдые: стол дээрэ табиг­дадаг лампа, дипломатка, нүхэдэйнь бэлэглэһэн ваза, ташуур, буряад дэгэл, кепкэ гэхэ мэтые арад зоной үзэмжэдэ дурадхаһан байна.

– Би абынгаа нэрээр ехэ омогорхо­ноб. Юундэб гэхэдэ, хэһэн, бүтээһэн юумэниинь ехэ. Һургуулиин үхибүүд шүлэгүүдыень уншадаг, дуушад дуунуу­дыень дууладаг. Саашадаа абымнай нэрэ солонь мартагдангүй ябаа һаа, һайн лэ һааб даа, – гэжэ Дышигма Николаевна хэ­лэнэ.

Үзэсхэлэнэй үедэ айлшад Николай Дамдиновай сценаряар Свердловско ки­ностудида буулгаһан «Ургын һалбарха үе» (Пора таежного подснежника) гэһэн кинофильм хараха аргатай байгаа. Тан­хим соохи томо стенд дээрэ ирагуу най­рагшын өөрынь гараар бэшэһэн «Сагаан һара» шүлэг олоной анхарал татаа. Энэ шүлэгынь ехэ гайхалтайгаар гарахаяа байһан Сагаан һаратаймнай тудалдаа гэжэ Дышигма Николаевна хэлэнэ һэн. Мүн тиихэдэ Буряадай арадай уран зура­аша Эрхито Аюшеевэй «Думы о Байкале», Ородой Холбооной Уласай арадай уран зурааша Солбон Ринчиновэй «Булжаму­ур» гэһэн томо зурагууд нюдэнэй хужар боложо үгэһэн байна.

Николай Дамдинов «Баргажан», «Шэн­хинээтэ нарһад», «Эсэгын нэрэ», «Харгын талаан» болон бусад олон тоото согсол­боринуудай зохёогшо юм.

Тиихэдэ А.С. Пушкинай, М.Ю. Лермон­товэй, Н.В. Гоголиин, В.В. Маяковскиин, Г.Р. Хаггардын зохёолнуудые буряад хэ­лэн дээрэ оршуулһан габьяатай.

Хурамхаан аймагай Гааргын дунда һургуулида нютагайнь суута ирагуу най­рагша Николай Дамдиновай нэрэ олгог­донхой юм. Тиин январиин 20-до айма­гай дунда һургуулинуудай һурагшадай дунда ирагуу найрагшын шүлэгүүдые уран һайханаар уншалгын «Хурамхаа­най сэлмэг тэнгэри доро» гэһэн наадан-мүрысөөн үнгэрһэн байна.

Николай Дамдиновай дэгэл

Намтартань, зохёолнуудтань зорюулагдаһан стенд