​Санагада болоһон заншалта найр

Буурал хангай Захааминай сэлгеэ ехэ Санагада буряад заншалта наадануудай найр олоной хабаадалгатайгаар, үргэн дэлисэтэйгээр, үндэр хэмжээндэ үнгэргэгдөө.

Заха холын Захааминай үргэн Санага нютагта холые холо гэнгүй, олон тоото айлшад хоёр дугаар һарын 18-да буугаа. Заншалта ёһоороо санагаархид хүндэтэ айл­шадаа Ташаашынгаа дабаанда хүндэ ямбатайгаар сэнхир хадагуудаар, сагаан эдеэгээр угтаа. Аяар холын Агаһаа табан команда ерээ. Энэ ехэ мүрысөөндэ хамта дээрээ 48 коман­да, хэзээ хэзээнэйхиһээ олон хабаа­дагшад – 240 һээршэд, тэрэ тоодо 14 эхэнэрнүүд арга шадалаа туршаа.

Сэнгэ Ринчиновэй гэрэл зураг

Ташаашадаа угтана

Эрдэмэй бага хурал

«Буряад-монгол арадай зан­шалта наадануудые Захааминда хүгжөөлгэ» гэһэн эрдэмэй хуралда­анда Буряад Уласай Арадай Хуралай Түрүүлэгшэ Цырен-Даша Доржиев түрүүтэй, тэрэнэй зүбшэлэгшэ Алек­сандр Абидуев, арадай һунгамалнууд Виталий Лыгденов, Зоригто Цыбиг­митов, Баяр Цыденов (Молон лама), Хэжэнгэ, Захаамин аймагуудай тол­гойлогшод Генннадий Лхасаранов, Сергей Гонжитов, Буряад Уласай Арадуудай заншалта наадануудай эблэлэй түрүүлэгшэ Алексей Гер­генов, тэрэнэй орлогшо Гомбо Зур­банов, һээр шаалга дэлгэрүүлгэдэ онсо габьяатай Баяр Жамьянов гээд лэ, аймагуудай олон түлөөлэгшэд, сурбалжалагшад хабаадажа, ганса Захааминда, Буряад Уласта бэшэ, юрэнхыдөө бүхы монгол туургата арадуудай заншалта наадануудые уласхоорондын хэмжээндэ гарга­ха гэһэн зорилготой хөөрэлдөөн болоо. Тиихэдэ һээрэй наадан гэжэ соносхогдоһоншье һаа, ша­гай болон шатар наадануудай эндэ оруулагдаһаниинь ехэ һайн гэжэ тэмдэглэгдээ.

Энэ ехэ хэрэгтэ һургуулинуудай ябуулжа байһан ажал нүлөө үзүүлхэ ёһотой гэжэ Санагын һургуулиин за­хирал Ирина Бандеева элидхэл соогоо тэмдэглээ. Һүүлэй хэдэн жэлэй туршада Санагын һургуули “Аригуун түшэг” гэжэ түлэбөөр ажалаа ябуулна. Тиигэжэ элинсэг хулинсагуу­даймнай наринаар сахижа ябаһан нангин һургаалнууд, ёһо гуримууд ёһотоор бэелүүлэгдэжэ эхилээ. Мүн баһа энэ һургуулида хэдэн жэлэй туршада «Эхын һургаал – эм, Эсэгын һургаал – дом» түлэб урагшатайга­ар бэелүүлэгдэнэ гэжэ 11-дэхи ангиин Аюр Цыденов элидхээ. Тиигэжэ үхибүүд “эрын юһэн эрдэмдэ, эхэнэ­рэй найман аргада» һурана гээшэ. Иимэ эрдэм мэдэсэтэй, дадалтай зон ямаршье саг үедэ, засаг зургаануу­дай арбан долоошье һэлгэгдэжэ бай­хада, ажабайдалай харгыда мүрөө алдангүй ябаха гэжэ гэршэлээ.

Сэнгэ Ринчиновэй гэрэл зураг

Һургуулиин захирал Ирина Бандеева, арадай һунгамалнууд Баяр Цыденов, Виталий Лыгденов

3-дахи ангиин Доржо Доржиев Санагада бодхоогдожо байһан һүр һүлдэ ехэтэй Арьяа-Баалын хүрэг ямар удхатайб, яажа бүтээгдэхэб гэжэ арадай уран зурааша Юрий Мандагановтай хөөрэлдэһэнөө дам­жуулаа. Алдар Норбоев энэ дэмбэрэлтэ хэрэгые дэмжэдэг “Нэгэдэл” гэжэ ниигүүлэсхы сэдьхэлэй жаса тухай хөөрэжэ үгөө.

Алексей Гергенов Кыргызтанда үнгэргэгдэһэн «Нүүдэлшэ арадай заншалта наадануудые» жэшээ бол­гон, манайшье нааданууд уласхоо­рондын хэмжээндэ гараха аргатай гэжэ мэдүүлээ. Тус хэрэгэй урагша­тай байхын тула Арадай Хуралай Түрүүлэгшэ Цырен-Даша Доржие­вые заншалта наадануудай хүндэтэ түрүүлэгшээр һунгая гэжэ дурадхаа.

Ехэ нааданда хүлэг моридоо­роо буужа ерэһэн һээр шаалгаар урда жэлнүүдэй абаргануудые уг­талга һүр жабхаланта үйлэ хэрэг болоо. Утаһан хадагуудаар уян ну­гархай дангинанарта угтуулһан шандааһатан болон аймаг бүхэнэй бүлэгүүд Санагын соёлой ордоной үргэн тайзан дээрэ гарабад. Эндэ Арадай Хуралай һунгамалнууд анха түрүүн һээр шаалга эмхидхэһэн эдэбхитэд Баяр Жамьянов, Денис Доноев, Юрий Дамбаев гэгшэдтэ Арадай Хуралай тусхай бэлэг – гарай часуудые барюулаа.

Һээр шаалгаан

Мүрысөөнэй дүнгүүд манай сайт дээрэ хэблэгдээшье һаа, сониной хуудаһанда гараад байхадаа, олоной һонирхол татахал байха гээд хэблэ­бэбди.

14-һөө 20 хүрэтэр наһанай һээр шаагшадай дунда Санагын Алам­жа Дылыков 3-дахи һуурида гараа. 2-дохи һуури Түнхэнэй “Бурхан Ба­абай” командын Жалсып Манзаров эзэлээ. Агын тойрогой «Ага-4» ко­мандын Буянто Цыбенов энэ бүлэгтэ илагша боложо тодорбо.

21-35 наһатайшуулай дунда За­хааминай Хужарай Александр Жиг­житов – 3-дахи, Агын Зоригто Даша­нимаев 2-дохи һууринуудые эзэлжэ, Ивалгын Хойто-Бэеын Батор Бадма­ев (угаараа Санагын) илажа гараа.

36-50 наһатайшуулһаа Захаами­най Ёнгорбойн Баяжап Лайдапов – 3-дахи, Улаан-Үдын “Хадата Захаа­мин” командын Аркадий Жамбалов 2-дохи һуури эзэлээ. Агын Баир Нам­даков илалта туйлаа.

51-һээ дээшэ наһатайшуулай бүлэгтэ захааминаархин шалгарба: 3-дахи һуурида Бадмажап Дармаев («Хадата Захаамин»), 2-дохидо - Вла­димир Цыдемпилов гаража, 64-тэй Илья Норбоев илажа, солоёо дуудуулба.

Мүрысөөндэ хабаадаһан 14 эхэнэрнүүдһээ захааминаархин мүн лэ бэрхэнүүд байһанаа харуулаа: 2-дохи һуури Дүтэлүүрэй Сарюна Жигжитова эзэлжэ, Санагын Цын­дыма Жамьянова 1-дэхи һуурида гараба. 3-дахи һууриин шангые 12 эхэнэрнүүд хубаагаа.

Эхэнэрнүүдэй дунда «Эрхим арга дүрэтэй» байһанай түлөө тусхай шан (4 мянган түхэриг) Ахын Юлия Будаевада барюулагдаба. Харин эрэшүүлэй дунда энэ шанда Ородой Холбооной Уласай Федеральна Суглаанай гэшүүн Вячеслав Мархаевай нэрэһээ Агын Баясхалан Цыреторов хүртэбэ.

«Эгээ залуу hээршэн» гэһэн тус­хай шангаар, 3 мянган түхэригөөр, Санагын Амарсана Бадмаев (2004 оной) шагнагдаа. 1942 оной Дор- жо-Сэрэн Дымбрылов (Захааминай Нурта һуурин) «Эгээ үндэр наhатай hээршэн» гэжэ нэрлэгдээд, мүн лэ 3 мянган түхэриг шанда хүртэбэ.

Командын тоосоогоор түрүү һууринуудта гараа гэбэл: 1-дэхи һуурида - Ивалгын «Хойто бэе» (70 мянган түхэриг), 2-дохи һуурида – Санагын «Хүүгэдэй сэсэрлиг» (50 мянган түхэриг), 3-дахи һуурида – Захааминай “Дүтэлүүр” (30 мянган түхэриг).

Ивалгын «Хойто бэеын» Батор Бадмаев мүрысөөнэй абарга боложо, Арадай Хуралай һунгамал Баяр Цы­денов тэрээндэ хүлэг мориной хүрэг барюулаа, мүн тусхай шангаар - бу­ряад үүлтэрэй дааган шагнагдаба.

Сэнгэ Ринчиновэй гэрэл зураг

Энэ найр олон хабаадагшадыешье, харагшадыешье суглуулаа

Шагай наадан

Энэл үдэр шагай наадан үнгэргэгдэжэ, 68 хүн хабаадаа.

«Мори урилдаан» гэһэн нааданда Закаменскын Аюр Ардаев эрхимлээ, 2-дохи һуури – Захааминай Ёнгор­бойн Батуева Сэлмэг, 3-дахи һуури Захааминай Үлэгшэнэй Мигмир Гар­маев эзэлбэд.

Тиихэдэ «Шагай шүүрэлгээр» Санагын Байгалма Цыдемпило­ва бултанһаа булюу байжа, 1-дэхи һуури эзэлбэ. Харин 2-дохи һуурида Захааминай Шара-Азаргын Марина Лубсанова, 3-дахида Санагын Баяр­ма Бахутова гэгшэд гараба.

«Шагай няhалалгаар» баһал Аюр Ардаев түрүүлбэ. Монголой Сэлэн­гэ аймагай Болорма 2-дохи, Зака­менск хотын Хорло Цыденова 3-дахи һууринуудые эзэлбэ.

Шатараар уласхоорондын клас­сай мастер Дмитрий Пушкарёв­той 20 шатаршад наадаба. Эгээл эрхимүүдыень нэрлэе: Захааминай Холтоһоной Владимир Руденко, Са­нагын Аюр Цынгенов болон Зака­менск хотын Ошор Будаев.

Хүрин хара хүрхүүд угай 76-тай алдарта һээршэн Доржо-Сырен Дымбрылов энэ һайндэр тухай хэлэ­хэдээ, хэды һээр хухалагдажа, хэды мал түрэлөө олооб – тэдыгээр улааг­шан Тахяа жэлдэ Санагын мал үдэжэ, үргэн ехэ голоо бүрхөөхэ байха гэжэ тэмдэглээ.

Үндэр хэмжээндэ үнгэргэгдэһэн энэ найрай жэшээгээр удаадахи заншалта наада дүтэлүүрээрхин үнгэргэхэ гэжэ арадай һунгамал Ви­талий Лыгденов мэдүүлээ.