​Эрхим театр

Театр гээшэ ямар нэгэ шэдитэ үльгэр домогой юртэмсэ мэтээр һанагдадаг. Юундэб гэхэдэ, харагшадай сэдьхэлдэ арюухан мэ­дэрэл түрүүлхэ аргатай. Театр хадаа хүниие хүмүүжүүлгэдэ һайн нүлөө үзүүлдэг гээшэ. Арад зондоо баяр асардаг артистын хүнгэн бэшэ ажал шэлэһэн хүнүүд энэ үдэр мэргэжэлтэ hайндэрөө Буряад дра­мын театр соо тэмдэглэбэ.

Үндэр хэмжээндэ жэлээ үнгэргөө

Улаан-Үдын театрнуудта жэлэй хугасаада мянга хахад зүжэгүүд бо­лон тоглолто нааданууд табигда­даг. Тэдэниие 350 мянган хүн ерэжэ хараһан байна.

Буряад Уласай Соёлой яаманай сайдай уялга дүүргэгшэ Тимур Цы­биков бүгэдэниие Театрай уласхоо­рондын һайндэрөөр амаршалба.

- Театрта танай зохёохы ажалыет­най үндэрөөр сэгнэгшэд лэ ерэнэ ха юм даа. Тандаа үнэн сэхэ харагша­дай зүгһөө халуун баярые хүргэнэб. Энэ хүнгэн бэшэ мэргэжэл шэлэжэ, үнэн сэхээр ажаллажа ябаһыетнай ойлгонобди. Танай ажал хүнгэн бол­гохо, салингыетнай дээшэлүүлхэ гэжэ оролдожо байдагбди. Мүнгэ зөөриин талаар мүнөө хэсүү байдал тохёолдонхой гэжэ мэдээжэ. Гэбэ­шье гүрэн түрэ театрнуудта оршон үеын эрилтэнүүдтэ харюусама эрхэ байдалда ажаллаха арга боломжо ол­гохо гэжэ оролдоно ха юм даа, - гэжэ сайдай уялга дүүргэгшэ тэмдэглээ.

Буряадай театрнуудта үнгэрэгшэ 2016 ондо хэдэн томо хэмжээ ябуул­ганууд үнгэргэгдөө, горитой амжал­танууд туйлагдаа гэжэ сайд онсолбо.

- Эгээл мартагдашагүй хэм­жээ ябуулга гэбэл, Москва, Санкт-Петербург хотонуудта үнгэргэгдэhэн Улаан-Yдын соёлой үдэрнүүд. Бүхы театрнууд эндэ хабаадаа. Хэрбээ манай оперо болон баледэй те­атр Ехэ, Мариинскэ театрнуудтай үнинэй холбоо барисаатай ажалла­даг һаань, хүүхэлдэйн “Үльгэр” театр түрүүшынхиеэ иимэ ехэ хэмжээнэй үйлэ хэрэгтэ хабаадаба гээшэ, - гэжэ Тимур Гомбожапович мэдээсэбэ.

Найдалыень харюулха

Гүрэнэй түб хотонуудта Улаан-Үдын соёлой үдэрнүүдые эмхид­хэлгэ хадаа театрнуудай саашан­хи хүгжэлтэдэ нүлөө үзүүлхэнь дамжаггүй. Буряад орондо соёл, ур­лагай элдэб һалбаринууд хүгжэнги гэжэ засаг түрэдэшье, хүн зондо­шье харуулжа, ондоо театрнуудтай харилсажа, дүй дүршэл халан абаха арга болоно. Хоца Намсараевай нэ­рэмжэтэ Буряад драмын театр “Ал­тан сэргэ” гэһэн драмын театрнуу­дай фестиваль эмхидхэдэг болоһоор, Вахтанговай нэрэмжэтэ театртай дүтэ харилсадаг болонхой. Ород дра­мын театр Санкт-Петербургын Бал­тийска байшан соо зүжэг наадаяа амжалтатайгаар табижа, үндэр сэг­нэлтэдэ хүртөө. Мүнөөшье энэ театр Красноярск хотодо Сергей Левиц­киин табиһан “Фронтовичка” гэһэн зүжэгөө табяад, нютагаа бусажа яба­над.

Ородой театрай ажаябуулагша­дай холбооной түрүүлэгшэ Алек­сандр Калягинай эльгээһэн бэшэг Буряадай таһагай түрүүлэгшэ Дми­трий Панков дамжуулба:

“Театрта сэдьхэлээрээ дурлангүй алба хэжэ болодоггүй. Бидэнэй энэ хүшэр ажал шэлэжэ, үнэн зүрхэнһөө ажаллажа байһыемнай харагшад ойлгожо, сэгнэжэ байһандань бидэ баяртайбди. Бидэндэ харагшаднай дуратай, тиимэһээ бидэ тэдэнэй найдал харюулха ёhотойбди”.

Эрхимүүд тодороо

Жэл бүри энэ үдэр эрхим артистнуудта, театрай хүдэлмэрилэгшэдтэ хэдэн шэглэлээр шангуудые олго­дог заншал бии. Тиигэжэ мүнөө жэлэй “Театрай эрхим алба хаагша” гэһэн шанда “Үльгэр» хүүхэлдэйн театрай уран зурааша-конструктор, хүүхэлдэйнүүдые бүтээгшэ Вячеслав Комаров хүртэбэ.

“Эхэнэрэй хоёрдохи талын эрхим роль” гэһэн шэглэ­лээр “Үльгэр” театрай артист Аюна Жаргалова “Будам­шуу” гэһэн зүжэгтэ Миисгэйн роль наадаһанай түлөө хүртэбэ.

“Эрэ хүнэй хоёрдохи талын эрхим роль” гэһэн шан Ород драмын театрай артист Николай Брагинда “Пья­ные” гэһэн зүжэгтэ наадаһанай түлөө олгогдобо.

“Эгээл эрхим оперын дуушан” гэһэн шан Буряадай гүрэнэй оперо болон баледэй театрай гол дуушан Би­лигма Ринчиновада барюулагдаба. 

“Эрхим балетнэ ар­тистнууд” гэһэн шэглэлээр энэл театрай Лия Балдано­ва Баяр Жамбалов хоёр шалгараа.

“Эхэнэрэй эгээл эрхим роль” гэһэн шан Буряад дра­мын театрай артист Саяна Цыдыповада олгогдобо.

“Эрэ хүнэй эгээл эрхим роль” гэһэн шанда Ород драмын театрай артист Леонид Иванов “Преступле­ние и наказание” гэһэн зүжэгтэ Мармеладовай роль наадаһанайнгаа түлөө хүртэбэ.

“Эрхим сценограф” гэжэ шанда энэл театрай ахамад уран зурааша Вадим Бройко хүртэбэ.

«Эгээл эрхим найруулагша” гэһэн шанда Буряад драмын театрай залуу найруулагша Сойжин Жамбало­вада олгогдобо.

“Нэр хүндын түлөө” гэһэн шан Буряадай оперо бо­лон баледэй театрай ветеран Доржо-Ханда Галсано­вада барюулагдаба. Мүн тэрээндэ курортдо амарха пу­тёвко үгтэбэ.

“Зохёохы нүхэсэл” гэһэн шанда Залуушуулай уран һайханай театрай найруулагша Артём Баскаков “Нам­жил Нимбуев. Шүлэгүүд” гэһэн зүжэгэй түлөө хүртэбэ.

Лариса Егоровагай тусхай шан

Ородой Холбоото Уласай арадай артист Лариса Его­рова 20 жэлэй туршада “Бүһэтэй хүнэй эгээл эрхим роль” гэһэн тусхай шан олгодог юм. Мүнөө жэлдэ энэ шан Буряад драмын театрай артист Чимит Дондоковто үгтэбэ.

- Энэ үдэр Буряад театрай үндэhэ hуури табигша­дые нэрлэнгүй байхын аргагүй. Аяар холын 1932 онһоо эхилжэ, бүхы наһаараа Буряад театрта үнэн сэхэ алба хэһэн манай хүндэтэ аха захатанаа дурсая. СССР-эй ара­дай артист Мария Степанова, Ородой Холбоото Уласай арадай артистнууд Владимир Халматов, Найдан Ген­дунова, Петр Николаев, Жамса Иванов, Сундуп Рабса­лов болон бусад олон бэлигтэйшүүлэй хажууда ажаллаха аза талаантай байһандаа омогорходогби. Эдэ зон ходол бидэниие, тэрэ үеын залуушуулые, дэмжэжэ байдаг һэн. Тиимэһээ би залуушуулые дэмжэжэ, эрмэлзэл дүүрэн, зохёохы ажалдаа урагшатай ябахыень хүсэдэгби, - гэжэ Лариса Ильинична хэлэбэ.

Эгээл эрхим театр

Буряад Уласай Соёлой яаман жэл бүри “Эгээл эрхим театр” гэжэ тусхай шан олгодог. Мүнөө жэлдэ тус шанда Буряадай оперо болон баледэй театр хүртэбэ.

- Театрнууд соо эгээл эрхимыень элирүүлхэнь хүшэр байгаа. Зүгөөр тэдэнэй бүхы ажаябуулгыень ха­ража үзөөбди. Оперо, баледэй театр харагшадайнгаа тоо олошоруулжа, олзо оршоёо ехэ болгоо бшуу, - гэжэ соёлой сайд мэдүүлбэ.

Гомбо Цыдынжаповай нэрэмжэтэ Буряадай гүрэнэй оперо болон баледэй театрай захирал Аюна Цыбикдор­жиева тобшохоноор өөһэдынгөө ажал тухай хөөрэбэ.

- Мүнөө бидэ хоёр зүжэг бэлдэжэ байнабди. Апрель һарада Вердиин “Бал-маскарад» гэһэн оперо табихам­най. Мариинскэ театрай дирижёр Леонид Корчма ерэ­жэ, бэлдэлсэжэ байна. Мүн балетнэ “Капель” гэһэн зүжэгтэ Италиһаа уран зурааша, хубсаһанай талаар уран зурааша, балетмейстер уригданхай, бэлэдхэлэй ажал боложо байна. Эсэшэ сусашагүй ажалаар мэргэ­жэлтэ һайндэрөө угтажа байнабди, - гэжэ Аюна Влади­мировна мэдээсэбэ.

Сэхыень хэлэхэдэ, энэ театрта омогорхомоор зүйлнүүд олон. Нёдондо Ехэ театрай тайзан дээрэ, Мариинскэ болон Александрийска театрнууд зүжэг наадаяа харуулжа, тон эрхим сэгнэлтэдэ хүртөө hэн. Эдэ амжалтанууд Буряадай түрүү театрта үшөө үндэр дүнгүүдые туйлаха зориг эрмэлзэл түхөөнэ. Нёдондо энэ театр гүрэнэй грантда хүртэжэ, домог суута “Кра­савица Ангара” гэһэн балет дахин найруулжа табяа бэ­лэй.

Мэргэжэлтэ hайндэртэй дашарамдуулан, Буряад ороной театрнуудай жэлэй ажалай дүнгүүд согсолог­дожо, эрхимүүд тодоржо урмашуулагдаба гээшэ. Театр бүхэн һонирхолтой, шог зугаатай наадануудые дэл­гэжэ, заншалта “капустник” үнгэргэгдэжэ, артистнууд сог залитайгаар hайндэрөө тэмдэглэбэ.

Цырегма Сампиловагай гэрэл зурагууд

Һайндэрэй үдэшын үедэ