​Дуугардаг алфавидаа дүүргэхын тулада

Үнгэрэгшэ долоон хоногой апрели­ин 8-да П.И. Чайковскиин нэрэм­жэтэ Соёл, урлагай колледжын танхим соо «Буряад хэлэеэ үргэел даа, «А»-һаа «Я» хүрэтэр хэлэел даа» гэһэн түсэл дэмжэлгын тоглолто үнгэрбэ. Тус тоглолтые Түнхэн аймагай «Саяны» гэһэн нютагай эблэл эмхидхэжэ, буряад хэлэн дээрэ дуугардаг сагаан толгой (ал­фавит) зохёон бэлдэһэн нютагай басаган, хэлэ бэшэгэй дид доктор Оюна Алексан­дровна Забановае дэмжэһэн байна. Юуб гэхэдэ, энэ түсэл бэелүүлхын тула 698 932 түхэриг хэрэгтэй болоно.

Концерт хоёр хубиһаа бүридэһэн байжа, үндэр хэмжээндэ үнгэрөө гэжэ тэмдэглэл­тэй. «Саяны» гэhэн нютагайхидай бүлгэмэй хүтэлбэрилэгшэ Баир Борисович Турбянов Дээдэ Онгостойн Баяр лама хоёр тайзан дэ­эрэ гаража, үреэлэй һайхан үгэнүүдые хэлээ һэн. Концертдэ Буряад Уласай арадай ар­тист Билигма Ринчинова, Буряадай гүрэнэй академическэ оперо болон баледэй дуушад Мэргэн Санданов, Елена Мохосова, Буряад Уласай арадай артистка Сэдэб Банчикова, Ородой Холбоото Уласай арадай артистка Людмила Дугарова, бэлигтэй дуушад Лу­дуб Очиров, Вера Шобосоева, Ринчин Да­шицыренов, П.И. Чайковскиин нэрэмжэтэ Соёл, урлагай колледжын оюутад, морин хуурай «Жонон» бүлэг, ятаг дээрэ наадагша­дай «Арюухан Туяа» бүлэг болон Түнхэн ай­магай Хэрэнэй урлагай хүүгэдэй hургуулиин hурагшад – энэ жэлэй хоёр дугаар һарада Ека­теринбург хотодо үнгэрһэн Бүхэдэлхэйн хата­рай мүрысөөндэ хабаадажа, лауреадай нэрэ зэргэтэй болоһон «Улаалзай» ансамбль гэг­шэд ерэжэ, сугларһан зониие хужарлуулаа.

Тоглолтын түгэсхэлдэ түсэлэй автор Оюна Забанова ерэһэн айлшадта, мүнгэ зөөреэр хангаһан спонсорнуудта («Бест Плюс» хизаарламал харюусалгатай бүлгэм, Буряад үндэhэ яhатанай эблэл, Загарай ай­магай нютагай эблэл, «Забайкалье» гэhэн Шэтэ можын нютагай эблэл, «Хяагта» гэhэн нютагай эблэл, Ивалга аймагай Тапхар hууринай засаг зургаан, Улаан-Үдэ хотын «Дашенька» сэсэрлиг, Түнхэн аймагай ню­тагай засагай «Торское» бүлгэм, Оюна Сан­дакова, Улаан-Удэ хотын эрхэтэд Елена Цы­денешиева, Евгения Доржитарова, Бэликто Данзандоржиев, Анна Сыренова, Москва хотодо ажуһуудаг Ирина Романова гэгшэд) баярай үгэ хэлээд, Илья Резник Игорь Нико­лаев хоёрой зохёоһон «Маленькая страна» гэһэн дуу буряад хэлэн дээрэ оршуулаад, ирагуу һайхан хоолойгоор гүйсэдхэбэ.

– Би үхибүүдтэ буряад хэлэеэ үзэхэ hонирхолтой нааданхайнуудые зохёо­хо хүсэлтэй боложо, буряадаар дуугардаг зөөлэн нааданхайнуудые бүтээгээб. Элдэб зөөлэн баабгай, хаб загаhан, шандаган гэхэ мэтэ буряад шүлэгүүдые, тоолуурнуудые хэлэдэг, дуунуудые дууладаг байгаа. Тэ­рэнэй удаа үхибүүдтэ таарамжатай юрын үгэнүүдые элдэб олон нютаг хэлэн дээ­рэ бэшэжэ абаабди. Тиихэдээ миин лэ на­аданхайнуудые бэшэ, хүүхэлдэйнүүдые бүтээхэ байгаа гэжэ бодолдо абтаад, Киров хото хүүхэлдэйнүүдые захил хэжэ, буряад хубсаhыень эндээ оёжо, абяа гарадаг модуль гээшые хүүхэлдэйдэ оруулжа, дуугардаг болгожо, сэсэрлигтэ хэрэглэхэ hуралсалай хэрэгсэл болгообди. Буряад Уласай Заса­гай газарhаа мүнгэнэй дэмжэлгэдэ хүртэжэ (зуун мянган түхэриг), аймагуудай буря­ад хэлэеэ заадаг эгээн hайн «Дашима» ба «Түмэн» сэсэрлигүүдтэ хүүхэлдэйнүүдые бэлэглээ бэлэйбди. Мүнөө хадаа «Дуугардаг буряад сагаан толгой алфавит» гэhэн түсэл бэелүүлхын түлөө ажал ябуулжа байнабди. Хитадта түрүүшын макет бүтээгдээ. Харин тэрэнээ олон болгохын тулада долоон зуу­гаад мянган түхэриг мүнгэн хэрэгтэй боло­но. Тиимэһээ энэ тоглолто эмхидхэһэн бай­набди, – гэжэ Оюна Александровна манда хөөрэбэ.

Тоглолтодо 70-аад мянган түхэриг сугларһан байна. Тиимэһээ энэ түсэл бэелүүлхын тула үшөө мүнгэн хэрэгтэй бо­лоно гээшэ.