​Буряадхан аялгам һайхан даа

Элинсэг хулинсагуудайнгаа дуунуудые мүнөөнэй сагта шадамар бэрхээр гүйсэдхэдэг соёлой «Рассвет» түбэй дэргэдэхи «Хяагта» ансамблиинхид энэ зундаа Краснодарай хизаараар аяншалаад бусаба. Энэ ушараар тус ансамблиин уран һайханай талаар хүтэлбэрилэгшэ Гэрэлма Дашипыловатай уулзажа хөөрэлдэбэбди.

- Ямар ушараар танай ансамбль Краснодарай хизаар ошоһон байнаб? 

-Yнгэрhэн үбэл бидэ уласхоорондын «Үбэлэй соната» гэжэ ниитэ гаршагтай урилдаанда хабаадаһан байгаабди. Тэндэ лауреадай нэрэ зэргэдэ хүртөөбди. Тиигэжэ зундаа Сочи хотодо болохо урилдаанда хабаадаха эрхэтэй болообди. Ансамблиин 10 гэшүүд ошоо һэмди. Улаан-Үдэһөө Москва агаарай онгосоор ниидэжэ ошообди. Москваһаа Адлер хүрэтэр мүн лэ самолёдоор ниидэһэн байнабди. Шипси гэжэ пансионадта маанадые байрлуулаа. Тэндэ ерээд, нэгэ үдэр амараад байхадамнай, үглөөдэрынь лэ конкурс эхилээ hэн. Москваһаа ерэһэн комисси ажаллаа, тэрэнэй түрүүлэгшээр Москва хотын дуунай һургуулиин захирал Анна Лебедева байгаа. Шангахан тэмсээн болоо гэжэ хэлэхэ хэрэгтэй. Тиигэбэшье манай ансамбль «Эрхимэй эрхим» бүлэгүүдэй тоодо орожо, лауреадай нэрэ зэргэ олгогдоһон байна.

- Ямар ансамбльнууд хабаадааб? 

- Бүхыдөө 26 коллектив хабаадаа. Удмуртиин арадай аман зохёолой олон ансамбльнууд байгаа. Жэшээнь, Орки һууринай «Новая заря» гэжэ нэрэтэй аман зохёолой ансамбль намда илангаяа һайнаар хадуугдаа. Нижегородско тойрогой Сеченово гэжэ тосхоной ород арадай дуу гүйсэдхэдэг «Дубравушка» гэжэ ансамбль намда баһал һайшаагдаа. Тэдэнэр нютагайнгаа ёһо заншалнуудые бултанда ойлгосотойгоор харуулаал даа. Хубсаһа хунарыньшье хүнүүдэй дура татама hэн. - Ямар дуунуудые гүйсэдхөөбта?

- Бидэ гол түлэб магтаал дуунуудые дуулаабди. Морин эрдэни тухай дуун байгаа. Буряад ороноо магтаһан арадайнгаа гоё һайхан дуунуудые гүйсэдхөөбди. 

- Түрэл нютагһаа холо ябахадаа, ямар газар дайда хараһан байнабта?

- Тэндэ айлшадаа Кавказай хүндэмүүшэ зангаар угтадаг байна. Бидэ одоол гайхамшаг байгаалитай нютагуудаар аяншалаабди. Абхази ошожо ерээбди.Тон гоё хада хабсагайтай Юпшар каньон хараабди. Сэнхир нуурай эрьедэ тугас шубуун һуужа байгаа. Гэрэл зурагуудые олоор буулгуулаабди. Рица нуур хүрэтэр ошообди. Тэрэ хадаа үргэн олониитэдэ мэдээжэ үзэсхэлэн hайхан газар гээшэ ааб даа. Тэндэhээ бусаха замдаа Шэнэ Афоной агы гээшэдэ орообди. Хэнэйшье гайхахаар одоол һонин газар байна. Газар доошоо бууха бүри бүдэг-бадаг, харанхы бүрэнхы болоно. 1500 метр доошоо буухада, тойроод гансал шулуунууд лэ даа. Бүхыдөө тэрэ агы нүхэн 9 залтай байна. Зал бүхэниинь өөр-өөрын нэрэтэй. Бидэ тэдэнэй зургааень хаража үрдиһэн байнабди. Юун намда мартагдашагүйгөөр хадуугдааб гэхэдэ, «Концертын зал» гэжэ нэрэтэй талмай тэндэ байна. Агы нүхэн руу шахтада ябадаг вагонеткээр ошообди. Саашаа ябагалхадаа, гэшхүүрээр дамжаһаар, залнууд руу удаа дараалан орообди. Эндэ нилээд һүрөөтэй. Түрүүшээр аймшагтай шэнги байгаа. Үшөө тиихэдэ намда «Үльгэр онтохоной зал» һайшаагдаһан байна. Үһээhээ һанжаһан, шалаһаа өөдөө ургаһан мүльһэн шулуунуудые (сталактиты, сталагмиты) хаража гайхаабди. Жабар Үбгэнэй ордондо ороhондол мэдэрэл түрэнэ. Харгыдаа Улаан соорхойдо (поляна) хүрэhэн байнабди. Аргамжаар дамжадаг һуудал дээрэ һуугаад, 2200 метр үндэртэ гараабди. Сочидо ааяма халуун байгаа. Тиигэбэшье хадын оройдо саһан, үбэлэй саг тэндэ болодог юм байна гэжэ тухайлхаар. Үшөө тиихэдэ Поликарий гэжэ хүүюуртэ ошообди. Тэрэ үндэртэ аргамжаар дамжадаг 4 һуудал һэлгэжэ хүрэhэн байнабди. Хүүюуртэ хүрэхын тула хахад часай туршада ябагаар ябаабди. Аршаанда хүртөөд, гэрэл зурагуудаа буулгуулаабди. Хүнэй бэе аргалдаг тунгалаг агаартай газар байна. Аквапаркшье ошообди даа. Заахан үхибүүд шэнгеэр уһанда орожо сэнгээбди. Заримашуулнай наһан соогоо тиимэ юумэ хаража үзөөгүй байгаа һааб даа. Хара далайн уһанда гоёор ороһон гээшэмнай аргагүй. Буряад дуунуудаа тэндэ дуулахадамнай, хүнүүд ехээр һонирхоно. Хубсаһа хунарнайшье Хара далайн эрьедэ амарагшадай анхарал татаа. 

- Мүнөөнэй сагта холын аянда гараха гээшэ тиимэшье бэлэн хэрэг бэшэ гээшэ ааб даа. Хэн танда туһа хүргөөб?

- Лауреадай нэрэтэй болоhоор лэ, бидэ Сочи хотодо болохо урилдаанда ошохо гэжэ зорилго урдаа табиһан байгаабди. Тиигэжэ ошохо, ерэхэ харгынгаа мүнгэ өөһэдөө суглуулаабди. Манай эдэбхи үүсхэлые соёлой «Рассвет» түбэй захирал Анна Александровна Пугач, тэрэнэй орлогшо Валерий Цыбикович Буянтуев гэгшэд халуунаар дэмжээ.

- «Буряад үнэн» сонинтой һонинуудаараа хубаалдаһандатнай баясанабди. «Хяагта» ансамблиин зохёохы ажалда үшөө ехэ амжалта хүсэнэбди!