​Соёлой үбэ баялиг һэргээхэ

Буряад Уласай Үндэһэтэнэй музейдэ Гүрэнэй Эрмитажай мэргэжэлтэд музейн зүйлнүүдые һэльбэн шэнэлхэ талаар хэшээл ябуулна. Үндэһэтэнэй музейн захирал Татьяна Бороноевагай хэлэһээр, Гүрэнэй Эрмитажай мэргэжэлтэд иимэ һуралсал гурбадахияа үнгэргэжэ байна. “Соёлой талаар үбэ баялиг хамта сахия” гэһэн түсэл Эрмитаж “Кока- Кола” гэһэн эмхитэй хамта бэелүүлнэ. Соёлой сайдай уялга дүүргэгшэ Тимур Цыбиковэй хэлэһээр, Буряад Уласай музейн үзэсхэлэнэй зүйлнүүд һэльбэн шэнэлэгдэхээр болонхой.

- Манай музейнүүдэй жасада 120 мянган зүйл тоологдодог, тэдэнэй табанай нэгэ хубиие һэльбэн шэнэлхэ хэрэгтэй. Һэльбэн шэнэлэлгын ажал алишье үе сагта шухала, юуб гэхэдэ, он жэлнүүд ошожол байна, харин музейн зүйлнүүдые анханайнь түхэл баримталан хадагалжа, харуулжа байха ёһотой бшуу, - гэжэ Тимур Цыбиков хэлэнэ.

Һүүлэй жэлнүүдтэ Буряад Уласай мүнгэн һан музейн зүйлнүүдые һэльбэн шэнэлэлгэдэ бага сага мүнгэ зөөри һомолно. Һэльбэн шэнэлэлгын ажал бүтээхэ мэргэжэлтэд бии, теэд тэдэнэй мэргэжэлэй талаар шадабарияа дээшэлүүлхэ хэрэг баһа шухала гээшэ. 

- Музейн үзэсхэлэнэй зүйлнүүдые һэльбэн шэнэлэлгэдэ гүрэнэй талаар дэмжэлтэ хэрэгтэй. Мүнөө жэлдэ Үндэһэтэнэй музейдэ гурбан зүйл һэльбэн шэнэлэгдээ. Тиигэжэ үни сагта бүтээгдэһэн зүйлнүүдые мүнөө үеын хүнүүд хараха аргатай. Манай Улаан-Үдэдэ тус hуралсалай үнгэргэгдэжэ байhанда бидэ баяртайбди, - гэжэ соёлой сайдай уялга дүүргэгшэ тэмдэглэбэ. 

Һаяхан Буряадай бэлигтэй уран гартан Санжа–Цыбик Цыбиковэй бүтээhэн бурхан һэльбэн шэнэлэгдээ. Археологуудай олоһон хутага болон һүнэй амһарта шэнэлэгдээд, “Хронограф Бурятии” гэһэн үзэсхэлэндэ табигдаа. Һэльбэн шэнэлэлгын талаар хэшээлнүүдтэ түрүүн археологуудай олоhон түмэр бүтээлнүүд, удаань – зүүн зүгэй уран зурагуудые һэльбэн шэнэлхэ тухай хэлсэгдээ hэн. Мүнөө бүд дээрэ урлагдаhан бүтээлнүүдые болон уһанда нородог зурагуудые шэнэлхэ тухай хэшээлнүүд үнгэргэгдэнэ. 

«Кока-Кола» гэһэн эмхи 20 гаран жэлэй туршада Гүрэнэй Эрмитажые элдэб шэглэлээр дэмжэжэ байдаг юм. “Соёлой талаар угайнгаа баялиг хамта сахия” гэһэн түсэл 2010 онһоо бэелүүлэгдэжэ эхилээ. Гүрэнэй Эрмитажай мэргэжэлтэд хари гүрэнүүдтэ дүршэл шадабарияа дээшэлүүлээ, тиин тэдэ орон доторхи нютаг можонууд болон хотонуудай хүдэлмэрилэгшэдтэй hуралсал үнгэргэхэ ёhотой гэжэ тус түсэлэй тэнсүүлэгшэ Агата Семёнова мэдээсэнэ. 

- Энэ түсэлэй хэмжээндэ Калининградһаа Владивосток хүрэтэр 14 хотонуудта иимэ hуралсал үнгэргэгдөө. Танай уласта ерэхэ жэлдэ үшөө ондоо хэшээлнүүдые түсэблэнхэйбди. Тус программын ёhоор, мэргэжэлтэд лекцинүүдhээ гадна бодото дээрээ хайшан гээд ажал дүүргэхэб гэжэ харуулна. Түгэсхэлдэнь дүхэриг шэрээнүүдые эмхидхэхэбди, - гэжэ тэрэ дуулгаба. 

Гүрэнэй Эрмитажда бүд болон уһанда муудадаг бүтээлнүүдые һэльбэн шэнэлхэ талаар тусхай лаборатори 80 жэлэй туршада ажаллана. Дээдэ шатын уран зурааша – реставратор Марина Денисова тэрэниие хүтэлбэрилдэг юм. 

- Бидэ мүнөө жэлдэ ойн баяр тэмдэглээбди. Һэльбэн шэнэлэлгын ажалнуудай үзэсхэлэнгүүдэй каталог эндэ асараабди. Эрдэм мэдэсээрээ, дүй дүршэлөөрөө дуратайгаар хубаалданабди. Һэльбэн шэнэлэлгын ажал хүгжэжэ байдаг, шэнэ онол арганууд, оньhон түхеэрэлгэнүүд нэбтэрүүлэгдэнэ, - гэжэ уран зурааша хөөрэбэ. 

Манай эндэхи музейн ажалшад мэргэжэлэйнгээ талаар яhала дүй дүршэлтэй. Жэшээнь, реставратор Оксана Пиртанова Эрмитажта һуралсал гараһан байха юм. Үндэһэтэнэй музейн ахамад сахин хадагалагша (хранитель) Дугарма Хубитуевагай хэлэһээр, бүдөөр бүтээгдэһэн зүйлнүүдые һэльбэн шэнэлэлгэ гээшэ өөрын онсо шэнжэтэй юм. 

- Бүдөөр бүтээгдэһэн зүйлнүүд элдэб янзын байдаг. Буддын шажанай зүйлнүүдэй суглуулбарида ЦАМ-ай шэдитэ бүжигэй заншалта хубсаһан шэнэлэгдэхээр болонхой. Буддын шажанай танка зурагууд хамта дээрээ хоёр мянга хахад гэжэ тоологдоно. Эдэниие hэльбэн шэнэлхэ асуудалнуудаар хэшээлнүүд бүхы музейнүүдтэ шухала, юуб гэхэдэ, бүдөөр бүтээгдэһэн зүйлгүй нэгэшье музей байхагүй, - гэжэ Дугарма Хубитуева хэлэнэ. 

Хэдэн зуугаад жэлэй саана бүтээгдэһэн, мүнөө үе хүрэтэр хадагалагдажа байдаг угсаата арадаймнай уран бүтээлнүүд үндэһэ яһатанай соёлой һүлдэ тэмдэг болоно гээшэ. Тэдэнэй һэльбэн шэнэлэгдэжэ байхада хэды һайн бэ. Энэ харюусалгатай үүргэ дүүргэжэ байһан мэргэжэлтэд үндэһэн соёлоо сахиха хэрэгтэ ехэхэн хубитаяа оруулжа байна ха юм.

Музейн зүйлнүүдые һэльбэн шэнэлхэ талаар хэшээлэй үедэ

Цырегма Сампиловагай гэрэл зурагууд