1486
«Монгол үндэһэтэнэй соёл» гэһэн үзэсхэлэн мүнөөдэр, сентябриин 26-да, Матвей Хангаловай нэрэмжэтэ түүхын музейдэ дэлгэгдэбэ.
Энэ үзэсхэлэн нэгэ үдэрэй болзорто Улаан-Үдын түүхын музейдэ эмхидхэгдээ. Үбэр Монголһоо ерэһэн модошо, түмэршэ дархашуул, һэеыгээр бүтээдэг уран гартан, хадхамал оёдолшод, хазаар эмээл бүтээгшэд хүдэлмэринүүдээ олоной һонорто дурадхана.
Нэрлэбэл, Мүнх-Сүрэн – модошо, түмэршэ дархан, эмээл, хазаар бүтээдэг юм. Цыпилма – хадхамал оёдолшон, олон янзын хубсаһа оёно. Уран Гэрэл монгол арадай хубсаһа оёжо, хүүгэдэй малгай, уужа гоёор бүтээнэ. Бомнасэсэг һэеыгээр зүйлнүүдые бүтээдэг оёдолшон.
Эдэ бүгэдэ Үбэр Монголой Хүлэнбуир аймагай Зүүн, Баруун, Эвенк хошуунуудта ажамидардаг дархан угай уран гартай зон. Тэдэнэр Үбэр Монголой соёлтой буряад арад зониие танилсуулха зорилготой Буряад улас ерэһэн байна.
Үхэрэй арһан дээрэ бүтээгдэһэн монголшуудай газар, зунай һэеы гэр бургааһаар,хулһаар хушагдадаг байна. Түмэрөөр хэһэн домино, үндэр наһатайшуулай һууха олбог, хониной нооһоор бүтээгдэһэн, хадхамал маягааршье оёһон шэрдэгүүд байха юм. Арһаар урлажа хэһэн 12 жэлэй дүрсэнүүд, хурьганай арһаар оёгдоһон хүүгэдэй малгай, шарф, зандан модоор хэгдэһэн мори урилдаанай хэрэгсэлнүүд, үхэрэй хүзүүнэй арһаар уллагдаһан гутал ганса хуушан барга хэдэг гэжэ уран гартайшуул тэмдэглэнэ. Урдандаа зон үхэр малай арһа элдэжэ, хубсаһа, хэрэгсэлнүүдые бүтээдэг байгаа. Тиихэдэ гэр доторхи эд бараа модо, түмэрөөр дархалдаг байгаа ха юм. Мүнөөшье болотор тэрэ заншалаа алдаагүй Үбэр Монголой уран дархашуул арад зониие бүтээлнүүдтэеэ танилсуулба.
Аркадий Батомункуевай гэрэл зурагууд.
Автор: Сэсэг ШОЙНХОРОВА
