1208
Буряадай арадай уран шүлэгшэ, Ородой Холбоото Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ Матвей Чойбоновой 70 наһанай ойн баярта зорюулагдаһан “Сансарын эрьюулгэ соо” гэһэн уран үгын үдэшэ Буряад Уласай Үндэһэтэнэй номой санда үнгэрөө.
Ялас гэмэ бэлигтэй
Олондо мэдээжэ ниитын ажал ябуулагша, Буддын шажанай заншалта Сангхын дид-хамба лама, буддын шажанай гүн ухаанай эрдэмэй доктор, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Ородой Холбоото Уласай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн, Буряадай Уран зохёолшодой холбооной түрүүлэгшэ, Ород гүрэнэй хасаг сэрэгэй генерал-полковник, Монгол, Тыва, Хальмаг болон Буряад Уласуудай Хүндэтэ эрхэтэн, Монгол гүрэнэй хариин эрхэтэдтэ зүүлгэдэг эгээл хүндэтэ ехэ шагнал болохо Алтан Гадаһан одоноор шагнагдаһан Буряадай арадай ирагуу найрагша Матвей Чойбоновые амаршалхаяа уран шүлэгтэ түшэглэгшэд, түрэл түтим, танил зониинь, тэрэнэй зохёохы ажалда дуратайшуул, һургуулиин шабинар болон багахан хүүгэд энэ уулзалгада ерээ.
Дээрэ тоологдоһон үндэр ехэ зиндаануудынь, хүндэтэ нэрэ зэргэнүүдынь Матвей Рабдановичай дүрбэн тэгшэ ялас гэмэ бэлигтэйень гэршэлнэ. Буряадай элитэ ирагуу найрагша Баир Дугаровай хэлэһээр, Буддын шажанай санаартан аад, уран зохёолшын ульһатай байһан ушар манай Буряад орондошье, бүхы Ородой Холбоото Уласташье гайхамшаг үйлэ гээшэ.
“Хүгжэм бэшэжэл байхаар шүлэгүүдтэйт”
Буряад Уласай Соёлой яаманай болон Буряадай Үндэһэтэнэй номой сангай зүгһөө баярай үгэ номой сангай захирал Людмила Гармаева мэдүүлбэ.
- Манай уласай арадай уран зохёолой болон гүн сэдьхэлэй хүмүүжэлдэ горитой ехэ хубитаяа оруулдаг гээшэт. Танай шүлэгүүд ганса уянгата, аянгата байдаггүй, мүн гүн ухаанай гүнзэгы сэдьхэлэй мэдэрэл түрүүлдэг. Олон жэлнүүдтэ тантай суг хамта ажал ябуулжа байһандаа ехэтэ омогорходогбди, - гэжэ Людмила Владимировна тэмдэглээ.
Ивалга аймагай хүтэлбэрилэгшэ Виктор Очиров зорижо ерээд, Матвей Рабдановичые амаршалжа, бэлэг сэлэг бариба. Өөрынгөө хүгжэмтэ онсо бэлэг Буряад Уласай Хүгжэм зохёогшодой холбооной түрүүлэгшэ Лариса Санжиева бэлэглээ.
- Танай шүлэгүүд дээрэ элитэ хүгжэмшэд Юрий Ирдынеев Пурбо Дамиранов хоёр олон дуунуудые найруулаа. Танай шүлэгүүд дээрэ хүгжэм бэшэжэл, бэшэжэл байхаар, угаа тааруу. Танай уянгата һайхан шүлэг дээрэ “Үльгэршэн” гэһэн дуу бии зохёогоо бэлэйб, - гэжэ тэрэнэй мэдээсэхэдэнь, шабинь, Зүүн Сибириин соёлой дээдэ һургуулиин оюутан Валентина Соломенникова ирагуу һайханаар тэрэ зохёолыень дуулажа үгэбэ.
Буряадай алтан гургалдай болохо, арадай дуунай ехэ дуушан Буда-Ханда Дашиева үреэлэй һайхан үгэнүүдые мэдүүлжэ, ирагуу һайхан дуу гүйсэдхэбэ. “Буряадайм баялиг” гэһэн зохёохы студиин һурагша, 6-дахи ангиин Сандан Жамьянов ородшье, буряадшье хэлэн дээрэ тэгшэ бэрхээр Матвей Чойбоновой шүлэгүүдые сээжээр уншажа, хүн зониие уяруулба.
Аха нүхэртөө асари баяраа мэдүүлээ
“Буряад үнэн” Хэблэлэй байшангай захирал, ахамад редактор Баяр Балданов эрхим хүндэтэ аха нүхэрөө ойн баяраарнь, уянгатай шүлэгэйнь үдэшөөр амаршалжа, зохёохы ажалайнь үндэр хэмжээнэй уран бэлигынь тэмдэглэжэ, Матвей Рабдановичай шүлэгүүдые уншахада, сэдьхэлдэ үндэр бодолнууд түрэдэг гэжэ хэлэбэ.
“Байгал” сэдхүүлэй эрхилэгшэ, Буряадай арадай ирагуу найрагша, мэдээжэ сэдхүүлшэн Галина Базаржапова-Дашеева Матвей Рабдановичай бэлигэйнь онсо шэнжэ тухай мэдээсэһэн байха юм.
- Ушар юуб гэхэдэ, монгол туургата арадууд соогоо эгээл танюуһатай хүн гээшэт. Дэлхэйн хомор номуудай нэгэн соо Матвей Рабдановичай нэрэ оруулагданхай. Монгол хэлэтэ арадуудай агууехэ ажаябуулагшадай сэсэн мэргэн үгүүлэлнүүдэй суглуулбари болохо “Монголшуудай мүнгэн үгүүлэл” гэжэ номдо Хоца Намсараевай, Намжил Нимбуевай, Дондог Улзытуевай болон манай эрхим хүндэтэ ахатанай үгүүлэлнүүд оронхой, - гэжэ Галина Хандуевна дуулгаа.
Энэ үдэшэ Матвей Чойбонов тухай һайхан дурсалганууд, тэрэнэй зохёоһон дуунууд зэдэлээ. Буряадай мэдээжэ ирагуу найрагша, Соёлой яаманай мэдэлдэ ородог эмхи зургаанай мэргэжэлтэн Николай Шабаев гуурһа нэгэтэ аха нүхэр тухайгаа иигэжэ хөөрөө бэлэй: “Матвей Чойбонов хүниие аргалжа байһан ушартаа, шүлэгүүд соогоо арад зондоо сэхэ бүхэеэ хэлэдэг зантай. Тэдээн соонь «Хүн зон, үшөө хүл дээрээ, мэндэ ябахадаа һайниие хэжэ үрдигты, бэе бэедээ туһа хүргэжэ, дүнгэжэ ябагты» гэһэн ухаанай номнол эли байдаг”.
«Хүгжэмэй һургуулида һураагүй һаа, абяа, аялганай доторой гурим мэдэхэгүй байгааб. Багшанарай дээдэ һургуулида һураагүй һаа, хүнэй гүн ухаа, сэдьхэлэй байдал ойлгохогүй байгааб. Шажанай һургуулида һураагүй һаа, юртэмсэ дэлхэй, тэрэнэй жама ёһо, хуулинуудые мэдэхэгүй байгааб», - гэжэ Матвей Рабданович хэзээ нэгэтэ хэлэһэн байгша. Энэнь аха заха нүхэрэймнай оюун ухаанай гүнзэгые эли тодоор гэршэлнэ бэшэ гү?
А. Бузинай гэрэл зураг.
Цырегма САМПИЛОВА
