1097
Буряадай оперо болон баледэй театрта “Буряадай Пушкин”, ХХ-дохи зуун жэлэй эгээл бэлигтэй уянгата ирагуу найрагшадай нэгэн Дондок Улзытуевай дурасхаалай үдэшэ үнгэргэгдэхэ юм.
Дондок Улзытуев Буряад-Монгол АССР-эй Бэшүүр аймагай Шэбэртэ нютагата 1936 ондо түрэһэн юм. Шэбэртынгээ дунда һургуулида һуража байха үедөө, буряад хэлэнэй багша Цырегма Намдаковна Намдаковагай эмхидхэһэн тэрэ түрэл хэлэндээ дуратайшуулай «Ошон» кружогто ябагша һэн. Тэрэ үедэ Дондок Улзытуев Цырен-Дондок Хамаев (Петя Саможапов), Владимир Жалсанов, Бальжинима Намдаков, Цырендондок Шагжиев, Дамдин Дамбиев – ерээдүйн уран зохёолшотой хамта гуурһаяа туршажа эхилһэн юм. Дондок Улзытуевай наймадахи класста һуража байха үедэ, 1953 ондо, «Бурят-Монголой үнэн» сониндо тэрэнэй шүлэгүүд түрүүшынхиеэ хэблэгдээ. Ирагуу найрагшын шүлэгүүдые В. Мартынов оршуулжа, ород хэлэн дээрэ түрүүшынхиеэ «Бурят-Монгольский комсомолец» сониндо һургуулияа дүүргэхэ жэлдэнь толилогдоо.
Буряад Уласай Соёлой яаманай сайтһаа гэрэл зураг абтаба.
1956 ондо һургуулияа дүүргэжэ, Дондок Улзытуев Буряадай номой хэблэлдэ хүдэлөө. «Гуурһанай гурбан нюуса» гэһэн шүлэгүүдэйнь түрүүшын согсолбори 1957 ондо хэблэгдэн гараһан юм. 1962 онһоо хойшо ирагуу найрагша уран зохёолшодой эблэлэй гэшүүн болоһон намтартай. 1963 ондо тэрэ Горькиин нэрэмжэтэ Литературна институт дүүргэһэн байна.
Дондок Улзытуевай шүлэгүүд болон поэмэнүүд ород хэлэндэ оршуулагдажа, Москва хотодо хэблэгдэн гараһан юм. Бэлигтэй ирагуу найрагшын зарим шүлэгүүдые Евгений Евтушенко оршуулаа. Дондок Улзытуевай зохёлнууд латыш, эстон, фин, татар, белорусс, казах, хальмаг, монгол болон бусад хэлэнүүдтэ оршуулагдажа, олон тоото сэтгүүлнүүдтэ толилогдоһон юм. Тиихэдэ Дондок Улзытуев дуу зохёодог байгаа, тэрэ ганса шүлэгүүдые бэшэдэг бэшэ, харин тэрэ мүрнүүдтээ хүгжэм зохёоһон байна.
Буряадай оперо болон баледэй, Буряад драмын театрай зүшэгшэд Дондок Улзытуевай дурасхаалда зорюулагдаһан үдэшэдэ Буряадай мэдээжэ хүгжэм найруулагша А. Андреевэй, Б. Цырендашиевай, Ю. Ирдынеевэй дуунуудые гүйсэдхэхэ, ирагуу найрагшын шүлэгүүдые уншаха юм.
Буряадай оперо болон баледэй театрта “Ая гангын орон” гэһэн тоглолтоор буряад хэлэнэй үдэрнүүдтэ зорюулагдаһан хэмжээ ябуулганууд түгэсэхэ.
