​Даша Рабданов: «Үнэн дээрээ томоотой хүмби»

Клоун Пупсик гээд нэршэһэн артист манай Буряад ороной эгээл бэлигтэйшүүлэй нэгэн гэжэ хэлэбэлни, хэншье буруушаахагүйл байха. Хүн зониие, илангаяа үхибүүдые энеэлгэжэ шадаха гээшэ тон ехэ бэлиг ха юм. Энеэдэтэй ямар нэгэн хөөрөө бэшээд, тэрэнээ тон сэхээр үхибүүдтэй наадаха гээшэ болохогүй: заатагүй нэгэ форс– мажор тохёолдоод лэ байха. Тиимэ “оһолто” ушарта хэлэхэ үгэеэ оло­жо ядажа, мэгдэжэ байхагүй, хүүгэдые энеэлгэхэ үгэнүүд дары түргэн олдохо ёһотой. Теэд энэ шадабари имагтал бэлигтэйшүүлдэ хабаатай. Тиимэһээ тэрээндэ һуража болохогүй. Энэ хадаа саанаһаа үгтэһэн, угаар дамжуулагдаһан бэлиг ха юм.

Даша Рабданов балшар бага наһанһаа үгэ хэлэндэ хурса, һүбэлгэн ухаатай байгаа. Һургуулидаа КВН–эй эдэбхитэй гэшүүн болоод, нүхэдөө, нютаг зоноо хүхеэдэг һэн. 9-дэхи анги дүүргэжэ байхадаа, үнинһөө ухаан бодолыень хүлгөөдэг Буддын шажанай номнол шудалхаяа Эгэтын дасанай хубараг болохоёо һанаһан юм. Тиихэдэнь абань хүбүүндээ: “Бү яара, дунда һургуулияа дүүргыш даа”, - гэжэ хэлээ бэлэй.

...Һургуулиин һайхан хаһа тиигэһээршье дүүрэхэ болоод байгаа. Нэгэтэ Даша сониндо Санкт-Петербургын соёлой дээдэ һургуули оюутадые шэлэн абахань гэһэн со­носхол уншажархиба. Эжы аба хоё­рынь хүбүүндээ: “Туршыш, Ленин­град хотошье хараад ерэхэш”, - гэһэн юм. Һургуулиин шалгалтануу­дые эрхим дабажа дүүргэхэдэнь, түрэлхидынь Дашые хүдөө һууринда ажаһуудаг нагаса абгайдань эльгээбэд. Тиигэжэ хэдыхэн сагай туршада соёлой мэргэжэлэй бүхы оньһо шудалжа, дуулаха, хатар­ха, шүлэг уншаха бэлиг шадабари мүлигдөө һэн.

- Шалгалта Санкт-Петербургһаа ерэһэн элитэ багшанар үнгэргөө. Һүүлдэ минии багша болоһон Сер­гей Дмитриевич Черкасский “на­майе айлга” гэжэ даабари үгэбэ. Хоёр дахин элдэб юумээр айлгаа боло­ходомни, айнагүйб гээд лэ байгаа. Гурбадахияа орожо ерээд, дүтэхэнэ байһан стол үргөөд, урбуулан шэдэ­эд, өөртэнь дүтэлжэ эхилбэб. Тиихэ­дэм багша: “Дүүрээ, дүүрээ, айлгааш, айлгааш”, - гээ бэлэй, - гэжэ Даша хөөрэнэ.

2002 ондо Буряадаймнай залуу артистнар нютагаа бусажа, театрну­удта хүдэлжэ эхилээ. Хэдэн жэлдэ оньһон шадабарида һуража ерэһэн тэдэ шэлэһэн ажалынь бэеэ дааха, гэр бүлэеэ тэжээхэ салин хүлһөөр хангаха аргагүй байха гэжэ хаанаһаа мэдэхэб даа. Тиигэжэл бэлигэйнгээ аргаар хүн зоной сэдьхэл эдэгээхэ, хүлгөөхэ гэһэн мэргэжэлтэд эндэ-тэндэ нэмэлтэ ажал хэжэ, хоолойгоо тэжээдэг лэ байгаа. Даша Рабданов клоуной хубсаһа үмдөөд, үхибүүдэй элдэб наадануудта хабаадажа эхилээ, түрэ наадандашье хүтэлбэрилэгшэ-тамадашье болоо.

- Түрүүндээ наадаһаар, мүнөөшье энэ ажалаа орхиногүйб. Түрэ наада хүтэлбэрилхэдэ һонирхолтойшье һаань, үхибүүдые хүхеэхэ ажални тон сэнтэй гэжэ һананаб. Үхибүүдтэй хүдэлжэ, тэдэнэй арюухан сэдьхэ­лэй байдал, үнэн сэхэ нюдэ хаража, хүхюу зугаагаар тэдэниие зориг­жуулжа, һайхан мэдэрэл ухаандань, зүрхэндэнь түрүүлжэ байхада, бэлэн бэшэ, - гэжэ Даша мэдэрдэгээ тэмдэ­глэнэ.

Арбан табан жэлэй туршада Даша Рабданов “Үльгэр” театрта элдэб янзын рольнуудые наадаа. Тон дуратай роль гэжэ байдаггүй. Хүүхэлдэйнүүдые хүдэлгэжэ, ябуул­жа “амидыруулдаг” артистнар нэгэ зүжэгтэ хэдэн нюур наададаг ха юм. Томошуул ямар нэгэ наада хараад, “зай, зай, тиимэ бы” гэжэ һанаха, харин үхибүүд сэдьхэлээ хүдэлгэн, үнэншэхэ ёһотой. Энэ шадабари ар­тистын тон ехэ хүсэ шадал абадаг. Гэхэ зуура, үхибүүдэй баярлахые хаража, нэрьемэ альга ташалган­да хүртэжэ, тайзан дээрээ баясан зогсохоһоо ехэ жаргал артистда бай­ха аал!

Клоуной ганса нюур хараад, энеэдэһээ хүрэхөөр. Харин хүхюу зу­гаа дэлгэхэдэнь, хэншье ташаганаса энеэхэ. Иимэ ажал ходо хэжэ байһан зон клоуной абари зантай, шарайтай болошохоо һанадаг. Хүн зон Дашые хараад, энеэжэ, хүхюу ааша гаргахы­ень хүлеэдэг ёһотой. Теэд Дашаһаа ажабайдалдаа хүхюу хүн гүт гэжэ асуухадамни, “Үгы, би үнэн дээрээ угаа томоотой хүмби” гэжэ харюусаа.

Гэнтэ ухаандамни нэгэ фильмын үйлэ һанагдашаба. “Маленький беглец” гэжэ кино хаш даа. Багахан япон хүбүүхэн төөрижэ, хари гүрэн ерэшэдэг һэн. Клоун циркын ехэ на­аданай үедэ үй түмэн харагшадта хандажа, “энэ хүбүүнэй түрэлхидые бэдэрнэб” гэжэ хэлэхэдэнь, хэншье тоожо үгэнэгүй: хүхюу зугаа наада­най үргэлжэлэл гэжэ һанаад, энеэл­дэжэл байха юм.

Иимэл гүб даа, үнгэтэ юртэмсэ.

Цырегма САМПИЛОВА