​Арадай зүрхэ сэдьхэлые харуулһан бүтээлнүүд

ФСК-гай фойе соо дэлгээгдэһэн «Уран бэлиг” гэһэн урлалай бүтээлнүүдэй харалган дээрэ хүгжэмэй зэмсэгүүд, алта мүнгөөр хэгдэһэн гоёолто зүүдхэлнүүд, буряад хутага, модоор, үйһөөр, шулуугаар, арһаар, хониной нооһоор, бүдөөр хэһэн бүтээлнүүд олоной үзэмжэдэ үргэнөөр табигданхай, хонгоодор угайхидай алтан гартай зониие алдаршуулжа байгаа.

Ахын, Түнхэнэй Б. Дамшаев, С. Хаптагаев, В. Мунконова, Д. Лопсо­нов дархашуулай бүтээһэн арадай зэмсэгүүд сугларагшадай һонирхол татажа, үзэсхэлэнэй шэмэг болоо.

Ахаһаа угтай дархан Баир Дам­шаевай бүтээһэн сууха хуурнууд урданай үе саг дамжан, энэ хүрэтэр ерэһэн, үльгэршэд гэнтэ бии боложо, хуур гартаа абаад, үльгэр домогоо түүрээхээ байһан шэнгеэр үзэгдөө. Дархан хуурнуудаа ехэнхидээ хуша модоор бүтээдэг байна.

Шэнэ жэлэй урдахана “Душа Рос­сии” гэһэн Ород Уласай юрэнхылэгшын лауреат болоһон Буряадай арадай дархан, Захаамин аймагай скульптор Анатолий Цыденовэй модоор дархалһан бүтээлнүүд эндэ табяатай байгаа. Анатолий Цы­денов Байгал далайн эзэн болохо Лусууд Лопсоной, Буха Ноёной бо­лон олон тоото Буряадтаа мэдээжэ бүтээлнүүдэй автор юм. Тэрэнэй бүтээлнүүд “Бурятия” зошод бууда­лай фойе соо үлгөөтэй, ханыень шэ­мэглэжэ байдаг. Жэл бүри Улаан-Үдэ хотымнай Соведэй талмайе дархан мүльһэн гоё бүтээлнүүдээр шэмэглэлсэжэ, хүүгэдые, булта зониие баясуулдаг юм.

Арадай дүрсэ шарай, шанар шэн­жэ баримталан хониной нооһоор бүтээһэн Ахаһаа угтай Туяна Хамну­евагай магнидууд, брошнууд болон элдэб гоёолто зүүдхэлнүүд, наадан­хайнууд баһал зониие һонирхуулаа. «Гэлэкси» гэжэ байшан соо оршодог мастерской-студи соогоо тэрэ хирэ-хирэ болоод, мастер-классуудые ха­руулдаг. Баһал энэ этно-стиль барим­талан, Захаамин аймагай Санагын дунда һургуулиин “Алтан сэсэгүүд” гэһэн уран һайханай зохёохы кол­лектив ажалаа ябуулдаг байна. Хо­ниной нооһоор бүтээһэн зүйлнүүд, нааданхайнууд, хүүхэлдэйнүүд ФСК- да үнгэрһэн энэ фестиваль найр нааданиие ехэтэ шэмэглэлсээ. Энэл Санага нютагай Алтына Намсараева­гай бүтээһэн буряад хүүхэлдэйнүүд хүн зондо ехээр һайшаагдаа.

Буряадай мэдээжэ поэт Мэлс Сам­буевай, “Юртэмсэ дэлхэй” гэһэн гурбалжан романай болон олон тоото туужануудай автор, Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда эрэлхэ­гээр хабаадажа, олон тоото орден, медальнуудта хүртэһэн сэрэгшэ, олон жэлэй туршада һургуулида багшалһан суута багша Бадма Шой­доковой болон эрхим багша Аюша Жаповай болон бусад алдарта дарха­шуул, дуушад болон хатаршадаараа Санага нютаг мэдээжэ ха юм. Сана­гын дунда һургуулида мүнөөшье дээдэ гарай эр­хим багшанар хүдэлжэ, хүүгэдые эрдэм номдо һургахаһаа гадуур, бэлиг талаанииень мүлижэ, заһажа, зориг, дали жэгүүр үгэжэ байдаг. Захааминай литературна нэ­гэдэл Уран-Дүшэ гэжэ суута хадын нэрэ дэмы зүүдэг бэшэ.

Саяан уулын хормойдо оршоһон Түнхэн нютаг урданһаа бэлигтэй хүбүүд, басагадаараа су­урхадаг байгаал. Хонгоодорой Са­гаалганай харалганда Түнхэнэй дархашуулай бүтээлнүүд нюдэ баяр­луулжа, сэдьхэл хүлгөөжэ байгаа.

Мельхиор, мүнгэн болон олон ондоо шулуунуудаар бүтээгдэһэн, үйһөөр хэгдэһэн Ж.А. Юстуровай бүтээлнүүд олондо һайшаагдаа. Яһаар, түмэрөөр, шаажанаар, шу­луугаар, модоор, үйһөөр, гурилаар хэгдэһэн С.А.Тангановай бүтээлнүүд, авторай зурагаар шэмэглэгдэһэн ая­ганууд баһал ехээр һайшаагдаа.

Керамикаар хэгдэһэн уталгануудай һэеы гэрнүүдые, хаб загаһан шэбшүүрнүүдые, аягануудые, хон­хинуурнуудые, хүүхэлдэйнүүдые, Сагаан һарын элдэб сувенир-бэлэгүүдые М.А. Инкижинова таби­жа, зониие хужарлуулаа.

Алайрай уран бүтээлшэ Ксения Шарыповагай хүүхэлдэйнүүдые зон һонишообо.

Хонгоодорнуудай Сагаан һарын мүнөө жэлэй һайндэр дээрэ хонгоодор угсаатанай бүхы дархашуулай зүйлнүүд табигдаагүй. Буряад орон соогуураа, Росси гүрэндөө, мүн дэл­хэй дээрэ сууда гараһан хонгоодор­нуудай талаан бэлигтэ хүбүүд, ба­сагад олон ааб даа. Теэд энэ мүнөө жэл үнгэрһэн найр наадан уулын зоной ухаан бэлигтэйе үшөө дахин тодорхойлжо, арадай гар урлал баяр барагдашагүй ехэ, саашадаа үшөөл ургажа, далижажа, арад зоноо, Бу­ряад ороноо, гүрэнөө алдаршуулжа байхань дамжаггүй.