​Буряад Уласта соёлой һалбариин хүдэлмэрилэгшэдэй суглаан үнгэргэгдэбэ

Үнгэрһэн долоон хоногто Арадай уран бэлигэй улас түрын түбтэ Буряадай хүдөө нютагуудай соёлой таһагуудые даагшад сугларжа, байгша ондо түсэблэгдэһэн асуудалнуудаар зүблөө үнгэргэбэ. Соёлой хүдэлмэрилэгшэдые яагаад хүдөөдэ һуурижуулхаб, соёлой байшангуудые гүрэнэй тэдхэмжээр яажа хангахаб гэхэ мэтын асуудалнуудаар суглаанда хэлсээ. Мүн “Тоонто нютагайм соёл” гэһэн түсэл, уласай хэмжээнэй урилдаанууд, Эрхүү можодо үнгэргэгдэхэ “Алтаргана” нааданда хабаадаха түсэбүүд элирхэйлэгдээ. Энэ хэмжээ ябуулгада Буряад Уласай соёлой сайд Соёлма Дагаева хабаадаһан байна.

Соёлой һалбарида хүдэлмэрилэгшэд дуталдана

Соёлой һалбарида хүдэлмэрилэгшэдэй дуталдадаг байһаниинь мэдээжэ. Үнгэрэгшэ жэлэй дүнгүүдые харахада, соёлой һалбарида хүдэлдэг зоной 24,77 хубинь наһанайнгаа амаралтада гарахаа байһан хүнүүд юм. 2015 ондо 25,5 хубинь наһажаал зон хүдэлжэ байгаа. Гадна шэнэ эрилтээр соёлшод дандаа харагшадай, хүн зоной талаһаа ажалайнгаа сэгнэлтэ абажа байдаг болонхой.

Тиихэдэ уласай номой сангай хүдэлмэрилэгшэдэй - 49,6 хубинь, соёлой байшангуудта 52 хубинь тусхай мэргэжэлгүй юм. Хүүгэдэй хүгжэмэй һургуулинуудта хүгжэм заадаг багшанарай 18,9 хубинь соёлдо хабаатай һуралсал баһал гараагүй. Хүдөө нютагуудта хатаршад, найруулагшад, хүгжэмэй багшанар дуталдана. Энэ асуудал шиидхэхын тула соёлой хүдэлмэрилэгшэд һуралсал гараха баатай болоно. Тиимэһээ П.И. Чайковскиин нэрэмжэтэ хүгжэмэй болон Зүүн Сибириин соёл болон урлагай ехэ һургуулинуудта соёлой мэргэжэлтэдые бэлдэжэ эхилэнхэй. Мүн хатарай багшанар, циркын, номой сангай хүдэлмэрилэгшэд, хүгжэмшэд, найруулагшад мэргэжэлээ дээшэлүүлнэ.

Жэлэй туршада хүдөө нютагуудта соёлой тусхай мэргэжэлтэй хүдэлмэрилэгшэдые олошоруулха, мүн хүдэлхэеэ ерэһэн залуушуулые гэр байраар хангаха программануудта хабаадуулха гэһэн түсэбүүд табигдана. Эдэ асуудалнуудта хүдөө нютагуудай захиргаанууд баһал анхаралаа хандуулжа, залуу мэргэжэлтэдэй хүдөөдэ ажаллахад тусхай тэдхэмжэ үзүүлдэг һаань, һайн гэжэ суглаанда тэмдэглэбэ.

- Бидэ хүдөөдэ бэлигтэй үхибүүдые элирүүлжэ, соёлой һалбариин хэмжээ ябуулгануудта хабаадуулдагбди. Саашадань соёлой дээдэ гү, дунда гү һургуулинуудта һурахадань туһа хүргэдэгбди. Залуушуул һуралсалаа дүүргээд, Улаан-Үдэ хотын мэргэжэнги театрнуудта хүдэлнэ. Тиимэһээ мүнөө бидэ зохёохы бэлиг талаантай залуушуулые ажалда абажа, ажалһаань таһалгаряагүйгөөр соёлой дээдэ һургуулида һурганабди. Һүүлшын арбан жэлдэ 20 хүн иимэ түсэбөөр һураа. Мүнөө жэл номой сангай дүрбэн хүдэлмэрилэгшэд энэ мэргэжэлээрээ һурана. Аймаг доторажабайдалай ямаршье һалбариин залуу мэргэжэлтэдтэ манай захиргаан арба мянган түхэриг болон арбан түлгэ үгэнэ. Мүн тиихэдэ гэр байраар хангаха талаар уласай программада хабаадуулна, - гэжэ Хэжэнгэ аймагай соёлой таһагые даагша Бальжит Батуева тодорхойлбо.

Хүдөө нютагуудай соёлой һалбариин дэмжэлгэ

Буряадай соёлой сайдай орлогшо Николай Емонаковай хэлэһээр, Буряад Уласай 100 жэлэй ойн баярта 100 соёлой байшан барилгын түсэл бэелүүлэгдэхэ. Үшөө тиихэдэ байгша ондо соёлшодой салин 19,5 хубяар дээшэлүүлэгдэхэ юм.

- Хүдөө нютагуудай соёлой байшангуудай ехэ заһабари хэхын ажалнуудта уласай бюджедтэ 10 сая түхэриг хараалагданхай. гүрэнэй Тус тэдхэмжэдэ хүртэхын тула аймагайнгаа нэгэл соёлой байшанда тусхай дансануудые бэлдэжэ үгэхэ, мүн 30 хубииень аймаг даажа, соёлой байшанай ехэ заһабари бүтээхэ ёһотой, - гэжэ эдэй засагай болон эмхидхэлэй хангалгын хорооной түрүүлэгшын орлогшо Дугар Базаров элирхэйлбэ.

“Түрэл нютагай соёл” гэһэн түсэл тухай

“Ниитэ нэгэн Росси” гэһэн намай гэшүүн Надежда Шодоева тус түсэл тухай хөөрэхэдөө, нёдондо “Нютагай соёлой байшан” гэһэн түсэлөөр 15 аймагһаа 16 соёлой байшан мүнгөөр хангагдажа, зөөриин-оньһон хэрэгсэлнүүдээ һэльбэн шэнэлээ. Харин байгша ондо “Түрэл нютагай соёл” гэһэн түсэл бэелүүлэгдэхэ. Тиигэжэ соёлой байшангууд, хүүхэлдэйн театрнууд болон бага хотонуудай театрнууд мүнгэн тэдхэмжэ абаха аргатай. Энэ хэрэгтэ 6 сая түхэриг хараалагданхай.

Мүнөө жэл үнгэргэгдэхэ уласай ехэ урилдаанууд, Эрхүү можодо үнгэргэгдэхэ “Алтаргана” наадан тухай тодорхойгоор Буряад Уласай Соёлой яаманай уралигай хорооной түрүүлэгшын орлогшо Татьяна Дугарова болон Арадай уран бэлигэй улас түрын түбэй захирал Жаргалма Архинчеева мэдээсэбэ.

Зүблөөнэй түгэсхэлдэ Буряад Уласай соёлой сайд Соёлма Дагаева үгэ абажа, харуулһан тоо баримтануудаа доошолуулангүй, суг хамта хэжэ байһан ажалаа үшөө үргэдхэжэ, “100 соёлой байшан” гэһэн түсэлэй бэелүүлгэдэ эдэбхитэйгээр хабаадаял гэжэ уряалаа.