​Үльгэр домог түүрээгшэд хоморшье һаа...

Урилдаанда шалгарһан хүбүүд, басагад 

Буряад үндэһэ яһатан олон он­доо гүрэнүүдээр сасаран тараба­шье, нэгэл түүхэтэй, ёһо заншалтай, адли хараа бодолтой юм гэжэ “Алтаргана” наадамнай ха­руулдаг гээшэ. Түүхэеэ, ёһо заншалаа урда сагһаа хойшо сахин хүгжөөжэ, ерээдүйн үеынхидтэ дам­жуулжа ябаһан үльгэр түүрээдэг, магтаал, соло ду­удадаг хүнүүд сэнтэй гээд һанагдана. Тиимэһээ тэдэ­нэй урилдаан “Алтаргана” нааданай эгээл хүндэтэй мүрысөөн гэжэ тоологдоно ха юм.

Бүгэдэ буряадуудай нааданда шэлэн абалгын шата эдэ үдэрнүүдтэ Улаан-Үдэдэ үнгэргэгдөө. Харамтайнь гэ­хэдэ, үльгэр түүрээхэ, маг­таал, соло дуудаха дуратай­шуул тон үсөөнөөр суглараа. Урилдаанай шүүгшэ, Буряадай арадай артист Нина Гармаевна Токуреновагай хэлэһээр, энээндэ гомдохо хэрэггүй.

- Үльгэр домог түүрээдэг хүн тон хомор ха юм. Юуб гэхэдэ, Буряад арадайм­най эрдэни зэндэмэни болоно гээшэ. Урайндаа үльгэр түүрээгшэд угаа үргэлжэлүүлжэ, бэе бэедээ онсо маягаа дамжуулдаг бай­гаа бшуу. Миин дуушан яба­тараа гэнтэ үльгэршэн боло­жо хэншье шададаггүй юм. Тиимэһээ үльгэр түүрээдэг зон өөрын хуби заяагаар түрэдэг гээшэ, - гэжэ Нина Токуренова ойлгуулна.

Нина Токуренова Алексей Цырендылыковые магтана 

Үнэхөөрөөшье, урда­най сагта үльгэршэн хадаа аргагүй хүндэтэй хүн ябаа, ороходонь сагаан тохом дэл­гэжэ, дээшэнь һуулгажа уг­тадаг байгаа. Харин мүнөө, элдэб янзын һамааруулдаг оньһонуудай (телеви­зор, интернет, компью­тер) хүгжэнги сагта, үшөө үльгэр һанадаг хүнүүдэй ажаһуухада, тон баярламаар гэжэ хэлэхэ хэрэгтэй.

Арадайнгаа аман зохёол анханһаа хойшо мүнөө боло­тор сээжээр мэдэжэ ябаһан хабаадагшад тусхай шан­гуудта хүртэбэ. Ивалга айма­гай Иван Лубсанцыренович Дабаев, Аха аймагай Бадма Цыренович Габанов болон Баргажан аймагай Энгель­сина Дашиевна Будзанае­ва гэгшэд «Үльгэр түүрээхэ заншалаа сахигша» гэһэн шангуудта хүртэбэ. Одоошье эдэмнай арадай аман зохё­олой алтан абдарта хадага­лаатай, эрдэни зэндэмэни болодог үльгэр домогуудые өөһэдөө түүрээхэһээ гадна, эдир залуу халаандаа дамжуулжа ябана гээшэ.

“Алтарганые угтуу­лан!” гэһэн гол тоглолтодо үльгэршэдэй урилдаанда түрүүлһэн, онсо абьяас бэ­лигтэй дүрбэн хүн оролсоо. 10-18 наһатай хабаадагшадай дунда Аха аймагай Сарюна Самсонова болон Гуржаб Баторов гэгшэд шалгараа. Мүн 19-һөө аха наһатай түүрээгшэдэй дун­да Ярууна аймагай Арюна Нимаева болон Улаан-Үдэ хотын Алексей Цырендылы­ков гэгшэд түрүүлээ.

Үльгэр түүрээхэ заншалаа сахигшад 

Илалта туйлагшад Эрхүү хотодо болохо “Алтаргана” нааданда бүхы абьяас бэли­гээ харуулжа, түрэл Буряад ороноо үндэр хэмжээндэ түлөөлхэ бэзэ гээд найдаг­дана.

Борис БАЛДАНОВАЙ гэрэл зурагууд