​Цырен Шойжонимаев: “Москвада болоһон тоглолто урагшатай байгаа”

Буряад ирагуу найрагша, хүгжэм зохёогшо Цырен Шойжонимаев гүрэн дотороо мэдээжэ поэт Илья Резнигтэй хамта Москва хотодо һаяхана ехэ тоглол­то үнгэргөө. Мүнөө гүрэнэй ниислэлдэ байһан Цы­рен Дашиевичтай утаһаар хөөрэлдэжэ, удха шанар ехэтэй үйлэ хэрэг тухай хөөрэжэ үгэхыень гуйһан байнабди. Ма­най хөөрэлдөөн – танай анхаралда.

– Цырен Дашиевич, нэн түрүүн таниие энэ ехэ хэрэг бүтээһэн ушараартнай ун­шагша олонойнгоо зүгһөө амаршалнабди. Үнгэргэһэн тоглолто тухайгаа хөөрэжэ үгыт.

– Ехэ хэрэгэй эхин ехэ һонин юм. Үнгэрэгшэ жэлэй декабриин 21-дэ Хэжэнгэhээ уг гарбалтай Баяндалай Аюшеевич Бадагаров ахатан вайбер сүлжээнэй “Эхэ хэ­лэеэ үргэе” гэһэн бүлгэмдэ һонирхол татама мэдээсэл табиһан байна. Энэнь хадаа Илья Резнигэй бэшэһэн «Ал­тан Хэжэнгэ» шүлэг, тэрээн дээрэ агууехэ хүгжэмшэн, Социалиc Ажалай Герой Бау Ямпиловай зохёоhон аялгын ноото болоно.

Бэлигтэй залуу дуушан Ринчин Дашицыренов бидэ хоёр энэ үгэ, ноото хоёрые хаража үзөөд, манай бүлгэмэйхидэй дурадхалаар тэдэниие шэнэлжэ, мүнөө үеын эстрадна дуунай маягтай болгообди. Вайберай эдэбхитэд «Резнигэй дуу hэргээе» гэhэн бүлгэм мүн байгуулаа. Буряад соёлоо үргэхэ сэдьхэлтэй зон, ган­сашье Хэжэнгын бэшэ, мүн Ага, Усть-Орда тойрогууд­та, уласаймнай аймагуудта ажаһуудаг аялга дуунда ду­ратайшуул мүнгэ суглуулаа. Мэдээжэ хүгжэмшэн Алагуй Егоров фонограмма бэшэ­жэ, Ринчин дүүтэн аргагүй hайханаар гүйсэдхэжэ, дуун мүндэлөө, hэргээгдээ гэжэ хэлэлтэй.

– Москвада тоглолто үнгэргэхэ гэһэн бодол хэзээ түрөө һэм?

– Удаан болонгүй үнөөхил вайбераймнай “Эхэ хэлэеэ үргэе”, “Резнигэй дуу hэргээе” гэhэн бүлгэмүүдтэ бэшэлсэ­дэг зон намайе Москва хото ошожо, Илья Резнигтэй уул­зажа, нютаг оронhоонь бая­рые хүргэхыем харгы замда үреэгээ бэлэй.

Аяар холын 1971 ондо Бу­ряад ороноор, Хэжэнгэ нюта­гаарнай аяншалжа ябахадаа, байгаалиин hайханиие сэгнэ­жэ, досоогоо уянгата һайхан байдал түрүүлжэ зохёоhон бүхы дэлхэйдэ мэдээжэ Илья Резнигэй шүлэг, дуун Москва хотодо зэдэлбэл даа. Сэхыень хэлэхэдэ, Илья Резнигтэй уулзахаяашье мэдээгүй, энэ хэрэгэй бүтэхэ болихыешье мэдэнгүй, харгыда гараа бэ­лэйб.

– Ниислэл хотодо энэ ехэ хэрэг бүтээхэ гээшэмнай бэлэн бэшэл байһан байха. Хэд танда туһалааб?

– Буддын шажантанай заншалта Сангхын Москва­да ажаhуудаг дид-хамба лама Дашанима Содномдоржиевтай нэн түрүүн уулза­аб. Россиин Гүрэнэй Дүүмын һунгамал Алдар Дамдинов, шатараар хэды дахин дэл­хэйн абарга Анатолий Кар­повай туhалагша, манай буряад басаган Дина Альтенталлер Илья Резнигэй наhанай нүхэр Ирина Алексеевнатай утаһаар хөөрэлдэжэ, түрүүшын танилсалга, уул­залга үнгэрөө hэн. Тэрэ уул­залгын үедэ Илья Резник арбаад хүнһөө бүридэһэн Буряадай делегациие 80 наhанайнгаа ойн баярта зорюулагдаhан Кремлиин ордондо болоһон тоглолтодоо уряа. Тиигээд лэ апрель hарын hүүл багаар хамта тоглолто үнгэргэхые дурадхаа.

Буряад соёлой Москва хотын «Уряал» эблэлэй хүтэлбэрилэгшэ Батор Дугарович Дугаров эхин дээрэhээнь энэ дурадхал дэмжэжэ, тоглолтодо бэлэд­хэлэй ажал эхилшоо бэлэй. Хоёр hара болохогүй сагай хугасаада энэ ехэ хотодо тоглолто бэлдэжэ үнгэргэхэ гээшэ хүндэхэн байгаа даа! Тэнгэриин мянган бурхадай, сахюусадай, нютаг зоной, бу­ряад арадай, хани нүхэдэй, буряад соёлдоо тон дуратай зоной хүсөөр лэ энэ хэрэгнай бүтөө гэжэ хэлэхэ байнаб. Бэ­лэдхэлэй ажал хэжэ байхадаа, Буряад орондоо суг хамта ажаллажа ябаhан залуу дууша нүхэдэйнгөө саашанхи зохёохы ажалыень, буряад эстрадын дуушадай сааша­даа Росси гүрэнэй ехэ тайзан дээрэ дуулажа, олондо мэдээжэ болохо харгыень нээхэеэ шэбшээб. Буряад хүгжэм, дуун ород хэлэн дээрэ оршуу­лагдажашье hаа, олондо мэдэ­эжэ болохонь, дуушадаймнай нэрэнүүд бүхы Росси гүрэндэ шалгархань дамжаггүй гэжэ hанажа ябааб.

– Манай дуушадтай хамта үшөө ямар зон та­най бэлдэһэн тоглолтодо хабаадалсаһан байнаб?

– Монгол, хальмаг, буряад дуушаднай энэ ехэ тоглолто­до бэлиг талаангаа аргагүй hайханаар, үндэр хэмжээндэ харуулаа. Илья Резник «Маленькая страна» ансамбль­таяа олониие баясуулаа, удха түгэлдэр шүлэгүүдээ, дуу­нуудаа хангюурдаа. Монгол оронhоо морилжо ерэhэн Сагаадайн Мүнхболд, «Ла Скала» театрай дуушан Ба­драал Чулуунбаатар, хальмаг дуушан Лиджи Горяев, Бу­ряадаймнай бэлигтэй залуу дуушад Ринчин Дашицыре­нов, Галсан-Нимын Гандиг, Вера Шобосоева, Светлана Санжитова, Дарья Новицкая, Москва хотодо ажаhуудаг Та­тьяна Штырёва, Саян Цымпи­лов, Саян Дашанимаев, Аннет Обожина, Даяна Бадмаева, «МАН» гэhэн рок-бүлгэм, Ма­рия Балданова, Аюрика Доржиева болон бусад дууша нүхэдтөө баясанаб.

Гадна энэ тоглолтодо аргагүй ехэ тэдхэмжэ, туhа хүргэhэн Ородой Холбоото Уласай Федерациин Зүблэлэй гэшүүд, сенаторнууд Вячес­лав Мархаевта, Александр Варфоломеевтэ, Дашани­ма лама нүхэртөө, Гүрэнэй Дүүмын һунгамал Алдар Дам­диновта, Москва хотодохи Буряад Уласай Түлөөлэлгын газарай хүтэлбэрилэгшэ Мункожап Бадмаевта баярые хүргэнэб.

Түрэhэн аха шэнгеэр на­майе дэмжэжэ, горитой ехээр туhалhан Батор Дугаровта, Буряад Уласай болбосоролой болон эрдэм ухаанай сайд Баяр Жалсановта, Үнэн ал­дартын шажанай hүмын захиргаанда, ажалшад­тань, хоёр hарын туршада саг үргэлжэ суг ажаллаhан, дэмжэhэн Буряадаймнай са­гаан сэдьхэлтэй эхэнэрнүүд Дарисүрэн Хорёновада, Эр­жена Цырендоржиевада, Людмила Варфоломеевада, Донара Гордоевада, Светла­на Чойжинимаевада баяраа мэдүүлхэ дуран хүрэнэ. Хэ­жэнгэ аймагай Иннокентьев­ка нютагhаа гарбалтай, Мо­сквада ажаhуудаг Николай Ивановто, Виктор Будаевай, Баир Тахановай, Андрей Он­тобоевой, Арюна Цыжибоной гэр бүлэнүүдтэ сэдьхэлэй һайхан үгэнүүдээ дамжуул­наб.

Бүхы нүхэдтөө, энэ тоглолтые найруулhан Алдар Дондоковто, Москва нютагта танилсажа нүхэсэhэн ород яhанай Сергей нүхэртөө, аха дүүнэртээ, гэр бүлэдөө сэдьхэлэй гүнhөө баярые хүргэнэб! Мүн лэ тоглолто эмхидхэхэ хэрэгтэ туhалhан Дарима Владимировна, Дина Кимовна, Светлана Балданжамсановна, Баярма Ханда­жаповна, Баярма Дашидон­доковна, Наталья Нимбуевна, Аюна Павловна, Римма Ба

Римма Ба­тоевна, Долгор Дылыкова, Елена Мардаева болон бусад Москва хотын нүхэдтөө баяр баясхалан хүргэнэб.

Энэ «Хэжэнгэ» дуу зохёожо, Илья Резнигтэй уулзаха, тоглолто эмхидхэхэ замайм эхи табиhан ”Эхэ хэлэеэ үргэе” гэhэн бүлгэмдөө, энэ бүлгэм байгуулhан Усть-Орда нютагта ажаhуудаг Бэшүүр нютагhаа уг гарбалтай Баярма Кирилловада, мүн лэ Усть-Орда нютагта ажаhуудаг, энэ бүлгэм хүтэлбэрилсэдэг Вячеслав Александров, Нам­жилма Цыденова хоёрой гэр бүлэдэ, Шэтэ хотодо ажаhуудаг Нелли Селезнё­вада, бүлгэм дотор шүлэг, ноото табижа, бүхы энэ яба­далай эхи үгэһэн Баяндалай Бадагаровта, бүлгэмэй бүхы нүхэдтөө, Хэжэнгэ аймагай захиргаанда, Хэжэнгэ, Yлзытэ нютагайхидтаа, суг hураhан нүхэдтөө доро дохиноб!

Манай нютагай хүбүүн Цы­рен Машеев нүхэдтэеэ хам­та энэ тоглолто видео дээрэ буулгажа абаа. Санкт- Петербург хотодо ажаhуудаг Зэдэ нютагай хүбүүн Ради­он Доржиевта энэ хэрэгтэ мүнгэнэй талаар туhаламжа үзүүлhэндэнь баярые хүргэнэб.

– Буряад орондоо ажаһуудаг зомнай тоглол­тыетнай хайшан гэжэ хара­ха аргатайб? Гансал Интер­нет сүлжээндэ гү?

– Үгы. Май hарын hүүл болотор уласаймнай ажаһуугшад сэнхир дэлгэсээр Бу­ряадай гүрэнэй телевидениин дамжуулхада, энэ тоглолто хараха аргатай байха. Энээн тухай хөөрэлдөөн болоо.

– Гүрэн түрынгөө ниис­лэл хотодо иимэ ехэ хэрэг бүтээһэндэтнай омогорхо­нобди, баясанабди, хүндэтэ Цырен Дашиевич! Зохёо­хы ажалдаа бүри ехэ ам­жалтануудые туйлахатнай дамжаггүй.

– Буряад соёл, дуумнай мандаха болтогой!