1402
Хэжэнгэ нютагайнгаа нэрэ хүндые үргэжэ, солыень холуур суурхуулан ябадаг хүнүүд олон гэжэ мэдээжэ. Тэдэнэй нэгэн Ленинэй орденто СССР-эй арадай зүжэгшэн Гомбо Цыдынжаповай нэрэмжэтэ Буряадай гүрэнэй оперо болон баледэй академическэ театрай дуушан, СССР-эй арадай зүжэгшэн, Лхасаран Линховоиной нэрэмжэтэ Буряад Уласай болон Агын тойрогой урилдаануудай, мүн тиихэдэ РСФСР-эй арадай зүжэгшэн Бадма Балдаковой нэрэмжэтэ дуушадай урилдаануудай нэгэнтэ бэшэ лауреат Тогмит Танхаев болоно.
Тогмит Бадмаевич хэбэд номхон Хэжэнгэдэ 1960 оной ноябриин 9-дэ түрэһэн намтартай. 1978 ондо Хэжэнгынгээ дунда һургуули амжалтатайгаар дүүргэһэнэйнгээ удаа Пётр Чайковскиин нэрэмжэтэ хүгжэмэй училищида дуунай суута багша Вячеслав Баяндаевич Елбаевта заалгаһан байна. Жэл һураад, сэрэгэй албанда татагдажа, 1981 ондо уялгата албаяа дүүргэжэ ерээд, 1985 ондо һургуулияа түгэсхөө юм. Жэлэй туршада Буряадай оперо болон баледэй театрай хоорто дуулаһанай удаа Астраханиин гүрэнэй дуу болон хүгжэмэй дээдэ hургуулида һуралсалаа үргэлжэлүүлээ.
1991 ондо тэрэнээ дүүргээд, түрэл театртаа гол дуушан болоо. Хүдэлжэ эхилһээр, театрай зүжэгүүдые аргагүй түргөөр шудалаад, түрүү дуушадай зэргэдэ ороо. Онсо бэлигтэй, ехэ ажалша хүн гэжэ суг хүдэлдэг нүхэдынь тэмдэглэдэг.
Залуу наһандаа энэ хүнгэн бэшэ ажалда суг хүдэлһэн суута дуушан, РСФСР-эй арадай артист Владимир Яковлевич Буруевые онсо тэмдэглэжэ, аха нүхэрэйнгөө дэмжэдэгыень, дүй дүршэлөөрөө андалдагыень мүнөөшье болотор сэдьхэлдээ хадуун ябадаг. Мүн баһа СССР-эй арадай артист Ким Базарсадаев, РСФСР-эй арадай артист Саян Раднаев болон бусад олон аха заха бэлигтэйшүүлтэй хүдэлжэ, оньһон аргыень халан абаһан мартагдашагүй үдэрнүүдээ ходо дурдадаг.
Тогмит Танхаев гушаад гаран жэлэй туршада театрта табигдаһан оперын зүжэгүүдтэ баритон хоолойгоороо гол партинуудые гүйсэдхөө. Хүүгэдтэ зорюулагдаһан зүжэгүүдтэшье дуратайгаар хабаададаг. Дуушан театрайнгаа бүхы тоглолтонуудта буряад, ород арадай болон гадаадын хүгжэм зохёогшодой дуунуудые дууладаг юм. Зохёохы бэлигтэйнь Буряад ороной, тиихэдэ гүрэнэймнай олон хотонуудай, Урда Солонгос, Монгол, Итали болон бусад гүрэнүүдэй харагшад танилсаhан байха. Тэрэнэй уянгата баритон хоолой агаарай долгёор, сэнхир дэлгэсээр зэдэлжэл байдаг. Буряадай хүгжэм зохёогшодой дуунуудые, оперын дуунуудые миндаһан дээрэ бэшүүлһэниинь радиогой алтан жасада оруулагданхай.
Тогмит Бадмаевич Пётр Чайковскиин нэрэмжэтэ уралигай колледждо хүдэлжэ, олон дууша оюутадта хэшээл заажа, дуушанай харгыда гаргаһан габьяатай. Иигэжэл талаан бэлигээ хүсэд дүүрэнээр элсүүлжэ, дэлхэйн эрхим суута композиторнуудай хүгжэм дууе эрхимээр гүйсэдхэн, арад зондоо хүргэжэ, сэдьхэл зүрхыень баясуулна.
Эгээл мүнөө үедэ “дүрөө дээрээ ябаһан” Тогмит Бадмаевичай зохёохы ажалдань амжалта хүсөөд, буряад арадайнгаа хүгжэм дууе, соёлоо улам дээрэ үргэжэ ябахыень хүсэе.
Владимир БУХАЕВ, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ
