1195
Мартын 27-31-эй үдэрнүүдтэ Монгол ороной Улаан-Баатар хотодо үнгэргэгдэһэн “Алтан гадас” гэһэн уласхоорондын хэмжээнэй хүүгэдэй фестивальда «Уян бэлиг» хабаадажа ерээ. Энэ ушараар ансамблиин дуунай багша, Буряад Уласай арадай артист, Монгол Улсын Тэргүүнийн ажалтан Цыпилма Очировна Аюшееватай уулзажа, хөөрэлдөө эмхидхэбэбди.
- Цыпилма Очировна, урилдаанда оролсоһоноо хөөрэжэ үгыт. Хэды үхибүүд хабаадалсаад ерээб?
- Уласхоорондын хэмжээндэ “Алтан гадас” урилдаан 11-дэхи жэлээ үнгэржэ байна. “Уян бэлиг” энэ урилдаанда урид оролсодог байгаа. Тиихэдээ хоёрдохил һууринуудые эзэлдэг һаа, мүнөө жэл түрүүшын һуурида гаража шадаба бшуу.
Энэ удаа 30 хатарша басагаднай, мүн 5 дуушаднай ошоо. Улаан-Үдэһөө Үндэһэтэнэй 1-дэхи лицей-интернадай “Наранай толоной” хатаршад, РЦНТ-гэй “Булжамуур”, Үхибүүдэй уралигай 8-дахи һургуулиин дуунай бүлгэм урилдаанда хабаадаһан байна. Гадна Үбэр Байгалһаа, Хитадһаа, Монголһоо, Эрхүү можоһоо оролсоо. Хамта дээрээ 500-гаад хүүгэд Улаан-Баатарта суглараал даа.
- Дэлисэ ехэтэйл хэмжээн болоо юм байна. “Уян бэлиг” шангуудые абаа гү?
- Энэ удаа хатарай урилдаан 11 наһа гүйсөөгүйшүүлэй, мүн 12-һоо дээшэ наһанай үхибүүдэй дунда болоо. Багашуулнай лауреадай нэгэдэхи шатын дипломоор, алтан медаляар шагнагдаа. Харин томошуулнай хоёрдохи шатын дипломдо хүртөөд, мүнгэн медальтай бусаа.
Гадна “Театр моды” гэһэн номинацида буряад арадайнгаа уг бүхэнэй хубсаһа харуулжа, түрүүшын һуури эзэлжэ, алтан медаль шүүгээ. Тиихэдэ дууша басагаднай арадай дуу гүйсэдхэжэ, хоёрдохи шатын дипломоор шагнагдаа, мүнгэн медаль абаа. Харин Дугарма Цыренова арадай дуу гансаараа гүйсэдхэжэ, дипломантын нэрэ зэргэдэ хүртэжэ ерээ.
- Буряад үхибүүднай бусадһаа илгаатай гү?
- Монгол үхибүүд аягүйрхэхэ гэжэ мэдэнэгүйл даа. Харин манай хүүгэд тэдэнэй хажууда эшэмхэй, бэеэ таһа баринхай, өөрыгөө харуулжа шаданагүй гэжэ адаглахаар. Монголшууд шэнги байха хэрэгтэй гэжэ үхибүүдтээ хэлэнэб.
- Та театртаа хүдэлһөөр зандаат. Хажуугаарнь үшөө үхибүүдтэ хэшээл зааха саг олонот.
- Ажалайнгаа һүүлээр хэшээл заадагби. Үхибүүдшье һургуулиингаа һүүлээр ерэжэ, бишье сүлөө орожо, үдэшын 6-7 сагаар хэшээлээ үнгэргэдэгбди. Буряад арадайнгаа урданай дуунуудые, ёһо заншалаа мартуулхагүй гэжэ оролдоноб. Намда 14 үхибүүд һуралсал гарана. Эдэмни 6-7-тойһоо эхилээд, 14-15 наһа хүрэтэр наһанай юм. Хэшээлээ бултантайнь суг үнгэргэнэб. Харин алибаа урилдаанда бэлэдхэл хэхэдээ, наһанай хэмжээгээр таһаран хубааржа һурадаг.
- Урданай дуунуудые дуулахадаа, үхибүүдтнай удхыень ойлгоно гү?
- Буряад хэлэ муутай хүүгэд хаанаһаа ойлгохоб даа. Дуунай удха һамар сэмэһэн шэнги түрүүн оршуулжа үгэнэб. Тиигэжэ тайзан дээрэ гаратараа, ехэхэн ажал хэдэгбди.
- Хүүгэд ансамбльтаяа иишэ тиишээ ябахадаа, ямар хэлэн дээрэ харилсанаб?
- Олонхи үхибүүднай ородоор харилсана. Гэртэхинь хүүгэдтэеэ ородоор хөөрэлдэхэдэнь, үхибүүн яагаад түрэлхи хэлэеэ мэдэхэб даа.
Тон муу юумэмнай гэхэдэ, буряадаараа хөөрэлдэнэгүйбди. Тиибэшье хатар болон дуунуудта ёһо заншалаа, абари зангаа харуулха, сэдьхэлээрээ буряад болохо гэжэ оролдоһон хүүгэд энэ урилдаанда байгаа. Үндэһэн буряад хубсаһаа үмдэжэ, түрэл дуунуудтай, хатарнуудтай байһанаа гэршэлээ ха юм. Эдэ бүгэдэеэ наһан соогоо абажа, “буряадби” гэһэн мэдэрэлээ алдангүй ябаһай гэжэ һанахаар.
- Зай, һайн даа, Цыпилма Очировна. Багшын ажалдатнай амжалта хүсэе!
Любовь ЦЫБЕНОВА хөөрэлдэбэ
Буряадай гүрэнэй “Байгал” театрай дэргэдэ 2013 ондо “Уян бэлиг” гэһэн хүүгэдэй хатарай ансамбль байгуулагдаһан юм. Удангүй дуунай нэмэлтэ таһаг бии болоо. Мүнөө дээрээ тус ансамбль 250 үхибүүдһээ бүридэнэ. Хүтэлбэрилэгшэнь - Татьяна Марковна Чимитова.
Гэрэл зураг «Уян бэлиг» ансамблиин архивһаа абтаа
