​Буряад номууд эрилтэтэй гү?

Энээнииень олон зон зүбшөөхэ байха. Теэд дэлгүүрэй харилсаанай иимэ зэрлиг байдалда уран зохёолшод, ирагуу найрагшад, эрдэм шэнжэлэгшэднай бүтээлнүүдээ ном болгожо гаргахын тула хайшан гэхэ болоноб, гадна буряадаар бэшэхэ, уншаха хүнүүд хэр олон бэ гэхэ мэтын асуудалнуудтайгаар “НоваПринт” гэһэн хэблэлэй газарай захирал Октябрина Дамдинжаповада хандабабди.

• -Октябрина Балдановна, Танай хэблэлэй газарта буряад номууд хэр олоор гарана гээшэб?
• -Яһала хэдэн ном жэлдээ гаргажа байдагбди. Тэдэмнай, гол түлэб, гүрэнэй захилаар хэблэгдэнэ. Буряад Уласай Соёлой яаман “Уран зохёолой юртэмсэ” гэһэн урилдаа соносхожо, жэл бүри номуудые гаргана. Тиихэдээ гүрэнэй мүнгөөр хэблэгдэһэн ушарһаань тэдэнэй диилэнхи хубинь уласай номой сангуудаар тараагдана, харин авторнуудайнь гарта үсөөхэн ном үлэдэг лэ даа.
• -Тиихэдээ гүрэнэй мүнгөөр гараһан номууд дэлгүүртэ гаранагүй шахуу, тэдэниие уншаха гээ һаа, номой сан руул харгылха болонобди...
• -Тиимэрхүүл болонол даа. Гүрэнэй захилаар гол түлэб 300-500 хэһэгээр номууд гарадаг. Жэшээлхэдэ, 300 номой 20 хубинь гэхэдэ, 60 номынь лэ зохёолшоной гар дээрэ ерэнэ. Заримдаа манай хэблэлэй газар гүрэнэй мүнгэн дээрэ өөһэдөө нэмэрилээд, тэдэ номуудыень олохоноор гаргахые оролдодогбди. Мүн буряад дуунуудай, үреэлнүүдэй согсолборинуудые өөһэдөө үүсхэл гаргажа согсолоод хэблээ һэмди.
• -Ямар юумэ гаргаа һаамнай, эрилтэтэй байхаб гэжэ тон түрүүн шудалаад, номуудые хэблэнэ гээшэ аабзат даа. Тиихэдээ үреэл, дуунһаа бэшэ юумээр мүнөөнэй буряадууд һонирхоногүй болоно гү?
• -Буряадууд уншаха дуратай гэжэ хэлэхэ байнаб. Тиихэдээ уран зохёол, ирагуу найраг, мүн түүхын, шажан мүргэлэй гээд лэ, элдэб номуудаар һонирхоно. Харин бидэ гаргашаяа түргөөр бүглэхэ, оруулһан мүнгэеэ бусааха баатай хадаа ном бүхэниие хэблэхэ аргагүйемнай ойлгоно ёһотойт.
• -Ойлгонгүй яахаб. Теэд уран зохёолшоднайшье тус асуудал хараалан, зохёохы ажалаа эрхилхэ ёһотой болоно ха юм.
• -Тиимэл даа. Мүнөө буряадаар бэшэхэ зоноймнай олонхинь 60-70-аад наһанай хүнүүд. Нээрээшье, зариманиинь урданайхяараал бодоно. Юрэнхыдөө, ном хэблүүлхэнь үнэтэй. Теэд оруулһан мүнгэеэ бусааха тухай бодохо хэрэгтэй ха юм. Гоёор шэмэглэгдэһэн, үнгэтэ зузаан гадартай номууд наймаа болохонь бэлэн байха. Мүн олон хэһэгээр захихада, нэгэ номойнь сэн хямдаржа үгэдэг. Эдэ мэтын дэлгүүрэй хуулинуудые хараалжа хүдэлөө һаа, олзотойшье байжа болохо. Харин буряад номуудые уншаха хүнүүд үсөөрөөшье һаа, үшөөл бии. Энэнь һайшаалтай!
•