​​Италида илаһан тапхарайхид

“ Моё тепло”, “Найрамдал” ансамбльнуудай гэшүүд бүхэдэлхэйн фестивальда хабаадагшадтай сугтаа

Адриатическа далайн эрьедэ, Лидо ди Езо­ло хотодо фольклор­но болон мүнөө үеын ис­кусствын уласхоорондын ХVIII фестиваль боложо үнгэрбэ. Ород Уласай, Ин­донезиин, Энэдхэгэй, Гре­циин, Хорватиин, Эстони­ин, Корейн, Румыниин, Венгриин, Украинын бо­лон бусад оронуудай уран һайханай 22 коллектив энэ харалгада хабаадаа юм.

Гайхалтайнь гэхэдэ, бүхэдэлхэйн хэмжээнэй энэ урил­даанда Буряад ороной эгэ­эл бишыхан һууринуудай нэгэнэй – Ивалга аймагай Тапхарай соёлой байшангай дэргэдэхи “Моё тепло” гэһэн дуушадай, “Найрамдал” гэһэн фольклорно ансамбльнууд хүндэтэ 2-дохи һуури эзэлжэ, Ород Уласаа, Буряад ороноо, Ивалга аймагаа суурхуулба, нэрыень зэдэлүүлбэ гээ­шэ. Russia гээд, олон ондоо үндэһэ яһатанай тапхарай­хидта талархалаа мэдүүлжэ, альгаа ташахадань, үер баяр болоол һэн бэзэ.

- Та 2 коллективтэй байнат, аяар 30 хүнһөө бүридэһэн. Соёлой томо ордонтой гүт? – гээд, эмхидхэгшэдэй нэгэн асуугаа ха.

- Үгы, оройдоол хүдөөгэй соёлой байшан лэ. Тапхар­най 9 болбосон түхэлтэй гэр­тэй, нэгэ хэдэн үмсын гэртэй бишыхан һуурин, 580 хүн ажаһуудаг, - гэхэдэнь, одоол тэдэнь гайхалдаа юм гэхэ.

Нэгэдэхеэр гэбэл, олон ха­баадагшад, хоёрдохёор, мэр­гэжэлтэ коллективһээ огто дутуугүй, үлүү шадабаритай, гурбан хоолой тааруулан ниилүүлжэ дуулахадаа, бусад хабаадагшадһаа холо булюу байһанаа элирхэйлээ бшуу. Гэхэһээ гадна, үндэһэтэнэй үзэмжэ хубсаһан, хатар таа­руулан табилга, зүжэглэмэл удха оруулга хараада абтаа. 20 жэлэй саана байгуулагдаһан “Моё тепло” болон 10 жэлэй саана эмхидхэгдэһэн “Най­рамдал” ансамбльнуудта 70- 80 наһанай зон, жэшээлбэл, А.М. Новокрещенных, Э.Л. Вахрунова, А.Д. Александро­ва, Н.Ч. Эрдынеева, Б.Б-Ц. Санжицыбиков, һургуулиин багшанар Н.А. Айсуева, Э.М. Халбанова, Ц.С. Дашиева, Д.Ж. Цыдыпова, Г.К. Нашинова бо­лон бусад ороно.

Хүдөөгэй клубые да­агша Д-С.В. Цоктоевагай хубита габьяа заатагүй дурдая. Энэ хүнэй эсэшэ сусашагүй оролдоһоной ашаар лэ иимэ ами нэгэтэ, эбтэй коллективүүд бүрилдэһэн гээд хүн зон нэгэн дуугаар батална. Аккомпаниатор Е.С. Рженёв дуу гүйсэдхэлгые ёһотоор мүлижэ, үндэр хэм­жээндэ табижа шадаа, иигэжэ илалта туйлагдаа бшуу.

Гансал Индонезиин дуушад тапхарайхидые ила­жа шадаа. Хүгжэмэй арадай инструментнүүд олонтой, энэ талаар булюу байгаа.

Италида дэлхэйн фести­валь эмхидхэгшэ Светлана Руменова Буряадһаа эгээ түрүүшынхеэ хабаадаһан тап­харайхид хоморой шухаг, ху­жарлуулма бэлигээ гэршэлээ гэбэ.

Зэдэ аймагай Дээдэ-Бур­галтай нютагһаа гарбал­тай эхин классуудай багша Н.А. Айсуева бага наһанһаа хүгжэм, дуунтай ханилдаг юм. Хэдышье сүлөөгүй ажалтайшье һаа, ёохорто уян аятайга­ар хатардаг, хонгёо һайханаар дууладаг.

- Зэдэ нютагһаа хоёрбди: эгээл эмхидхэгшэмнай Гэ­гээтэйн хүүхэн Дари-Сурун Владимировна Цоктоева абьяас ехэтэй хүн юм. Үндэр, дундууршье наһатай зоноо, хүүгэдые уран һайханда ша­дамараар хабаадуулна. Бүхы дээрээ бэлигтэйшүүлэй 11 кружок соёлой байшанда хүдэлдэг: халбагаар наада­даг хүүгэд, “Брэйк Данс”, дуу, хатарай ансамбльнууд гэхэ мэтэ. Нооһоор шэрдэг хэдэг бүлэгтэн һая мүндэлөө. “Ян­жима” гэһэн Арт студи боло­но, - гэжэ Надежда Алексеев­на хөөрэбэ.

Италиһаа ерэн сасуу бүхы дэлхэйдэ суурхагшад Ивал­гын соёлой ордон соо тоосо­ото концерт харуулба. Ивал­гын поселениин (дүрбэн һуурин бүридэлдэнь ородог) толгойлогшо А.Ц. Мункуев, ансамблиин ветеран Э.Л. Вах­рунова Тапхарай бэлигтэни­ие үнэн зүрхэнһөө амарша­лаа. Мүнгэн шан илагшадта барюулагдаһан байна.

Моё тепло, твоё тепло -

Вот и не холодно,

Пусть льётся свет

Из детских лет,

Пусть будет молодо, -

гээд, “Моё тепло” дуунуу­даа эхилнэ. “Ой, сад во дворе”, “Федора», «Голубая ночь», «У нас ноне белый день» гэһэн дуунуудые хангюурдахадань, “Найрамдалайхид” буряад ёохороо ёһотой гоёор дуулал­дан байжа хатараа, хун шубу­ун гарбалтай угсаатанайнгаа байдалые зүжэглэмэл ёһоор харуулаа.

...Жэгтэй зулгы уларилтай, зөөлэн абари зантай итальян зонтой харилсахада, ондо ондоо гүрэнүүдһээ ерэһэн урилдаанда хабаадагшадтай танилсахада, Венециин, Веро­нын, Муранай үзэмжэнүүдые һайхашаан харахада, хэды гоё байгааб даа.

Илангаяа илалтатай бусаһаниинь эгээл сэнтэй, энэ наһандань хэзээдэшье мартагдашагүй һайхан үйлэ бо­лоо. Энэл янзаараа дам саа­шадаа илалтануудые туйлыт гэжэ улас түрэеэ угаа ехээр баясуулһан бэлигтэндээ хүсэе.

Хубиин архивһаа гэрэл зурагууд

Галина БАЗАРЖАПОВА-ДАШЕЕВА