Июнь hарын hүүлээр дүрбэн үдэрэй туршада «Арадуудай хани барисаан» гэhэн бүхэроссиин фестиваль Крымэй арал дээрэхи Керчь хотодо үнгэрөө. Энэ ехэ нааданда хабаадаха урилга Доодо Ивалгын арадай «Гуламта» бүлгэм хүндэтэйгөөр абажа, холын замда эршэтэйгээр бэлдэжэ эхилээ hэн.
Алтан таряан долгилоод, анхарһанаа бодоод
Москва хото агаарай онгосоор ниидээд, Краснодар хүрэтэр поездоор, удаань хүнгэн автобусто hуужа, Керчь хото хүрэгдөө.
Зунай ааяма халуунда поездоор ябахадаа, олон тоото бага-ехэ вокзал дээгүүр тогтон, замаа үргэлжэлүүлээбди. Тиихэдээ Краснодарай хизаар ёһотойл ногоон орон гэжэ ойлгохоор байгаа, юундэб гэхэдэ, үргэн ехэ полинууд эдеэшэhэн алтарма хоолосоороо далайдал долгилжо харагдаа бэлэй.
Зүгөөр тон гайхамаар юумэн гэхэдэ, Росси Украина хоёрой хоорондохи харша хорёо олон модоной зайда юундэб даа, нюдэндэ хажараар үзэгдөө. Һаяхана нэгэ гүрэн байhан аад, эбээ таhаршахань гайхалтай.
Крымэй аралые материгтэй холбоhон суута хүүргэдэ хүрэжэ ерэбэбди. Хүүргын утань найман модо, долоон модониинь - уhан дээгүүр, нэгэнь - газар дээгүүр. Энэ ехэ барилга 2016 ондо ашаглалгада тушаагдаhан сагhаа үдэр hүнигүй хүн зониие урагша хойшонь ябуулна. Хүүргын хоёр талада хилэ харагшад паспортнуудыемнай шалгаад, тусгаар үүдэн соогуур гаргана. Энэнь юундэ хэрэгтэй юм гэжэ бодоходомнай, «ой модон бүдүүнтэй, наринтай, хүн зон hайтай, муутай» гэhэн урданай үгэ hанаанда орошоно. Элдэб зон дэлхэй дүүрэн ябанал ха юм даа.
«Наадан дээрээ ерээбди»
Одоол хүрэхэ газартаа - Керчь хото - эртэ үглөөгүүр хүрөөбди. Хотын гоё hайхан «Меридиан» гэжэ буудалда байрлажа, Пятигорск хотоhоо ерэhэн «Хуторок» бүлгэмэйхидтэй танилсабабди. Бүлгэмэй гэшүүд - бултадаа залуушуул - хэдэн хоолойгоор дуулажа шадаха арга боломжотойнууд.
Түрүүшын үдэр Керчь хототой танилсахаяа экскурсида гарабабди. Крымэй арал дээрэ 2600 жэлэй саада тээ бии болоhон Керчь хотын түүхэнь аргагүй баян. Ёhотойл Совет гүрэниие үзэхэт даа гэжэ хэнэйшьеб хэлэhэн үгэнүүд hанаанда ороодхино: мүнөө үеын тэнгэри сэхэ харбаhан үндэр барилганууд үгы, хуул «хрущёвко» гэгдэдэг гэрнүүд, офиснууд, дэлгүүрнүүд...
Зүгөөр Хара далайн эрье дээрэ ерэшөөд, яхтада hуужа, далай дээгүүр тамархадаа, дулаахан уhандань эльбүүлжэ, эрье дээрэхи халуун элhэн дээрэ хэбтэхэдээ - зүүдэлнэгүйбди - үнэхөөрөө боложо байhан үйлэ гэжэ этигэнэбди.
Гурбан үдэрэй туршада сүлөө забдагүй фестивалиин наадануудта хабаадаабди. Энэ Крымэй соёлой яаманай, РЦНТ-гэй үүсхэлээр эмхидхэгдэhэн «Арадуудай хани барисаан» гэhэн ехэ нааданда Росси гүрэнэй элдэб можо нютагуудһаа айлшад суглараа. Тоолобол, Донбасс (Украина), Ярославль, Пятигорск, Астрахань, Краснодар, Яхад, Дагестан, Чечня болон бусад. Харин бидэнһээ гадна Буряадаймнай Яруунаhаа арадай дуу гүйсэдхэгшэ Арюна Нимаева энэ нааданда оролсожо, өөрсэ янзаар «Эрбэд соохор» дуулажа, халуун альга ташалгаар угтуулаа. Эндэ сугларhан бүлгэм бүхэн нюдэ хужарлуулха, шэхэ шэмэглэхэ өөрын программатай байгаа. Һүүлшын үдэр хотын Ленинэй нэрэмжэтэ гудамжаар театрализованно жагсаалаар үнгэржэ, зониие баярлуу- лаа. Үйлсын захаар гар урлалай hайхан үзэсхэлэн эмхидхэгдээ.
Иигэжэ арадуудаа хамтаруулжа, нэгэ үгэтэй, эбтэй байлгаха гэhэн зорилгоёо үндэр сэгнэлтэтэйгээр дүүргэhэн Керчь хотын ударидагшадта, арад зондонь баярые хүргэн, лауреат гэhэн үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэhэн “Гуламтын” гэшүүд hанаа сэдьхэл дүүрэн гэртээ бусаа бэлэйбди.
Анхан аяншалгыемнай дэмжэhэн Буряад Уласай Соёлой яаманда, РЦНТ-гэй хүтэлбэрилэг- шэдтэ, аймагай Соёлой таһагай дарга Мүнхэ Хэшэгтуевич Гармабазаровта ехэ баяр талархалаа мэдүүлнэбди. Мүн харгыемнай мүнгэ һангаар, hайхан үреэл- нүүдээрээ сагааруулhан, туhалhан нютагаархидтаа доро дохимой.
Саашадаа эхи табиhан энэ урагшатай харгымнай сэхэ сэбэр, үргэн дэлгэр үргэлжэлэлтэй байһай!
Сэсэг БАЛЬЖИНИМАЕВАГАЙ гэрэл зураг
Сэсэг БАЛЬЖИНИМАЕВА, ажалай ветеран









