​Үлүү үгэгүйгөөр, үнэн бодотоор

Үлүү үгэгүйгөөр, үнэн бодотоор буряад хэлэнэйнгээ түлөө оролдожо, тодорхой үйлэ хэрэгүүдые бэелүүлжэ байһан зон үнгэрhэн долоон хоногой гарагай табанда буряад хэлэнэй габшагай hарын түгэсхэлэй найрта сугларба. Бүхэли hарын туршада Буряадаймнай хамаг hуралсалай эмхинүүдтэ үнгэргэгдэhэн элдэб харалга, мүрысөөнүүдэй дүнгүүдэй согсологдоходо, гол түлэб сэсэрлигүүдэй, hургуулинуудай буряад хэлэнэй багшанар, тэдэнэй шабинар, мүн гэртэхин зорюута шармайжа хабаадалсаа. Буряад хэлэн хосоржо байна гээд сүлжээ холбоондо шанга шангаар бэшэдэг, хэрэгтэ хэрэггүй шууяа үүдхэжэ байжа аашалдаг зон буряад хэлэнэй үдэртэ дүтэ нааша харагдаагүй. Ехээр хэлэжэ байнхаар, ехээр үмхэ гэhэн буряад үгэ иимэ зондо сэхэ хабаатай ха.

Үдэшын найрай эхилхэhээ түрүүн театрай фойе соо Буряад Уласта барлагдаhан номууд дэлгэгдэжэ, олоной hонорто табигдаа. Мэдээжэ найруулагша Олег Юмовай зохёоһон түсэлэй үедэ буулгагдаһан гэрэл зурагуудай үзэсхэлэнтэй танилсаад, Буряад дайдадамнай хосоржо, хооһоржо, үгы боложо байhан хүдөө нютагуудые харахадаа, сэдьхэлээ хүмэрингүй байхын аргагүй. Түнхэнэй аймагһаа гарбалтай, мүнөө Улаан-Үдэдөө бата бэхеэр түбхинэжэ ажаһуугаа эдэбхитэдэй байгуулhан «Саяан» бүлгэмэйхид сахим (электрон) толи, бэшэгшэтэеэ, мүн тэрэниие хаража һууһан шабинартай харилсадаг самбар зохёогоод, олондо hайшаагдаба. «Буряад үнэн» Хэблэлэй байшанай хүтэлбэрилэгшэдэй оролдолгоор, хүүгэдтэ зорюулhан «Бэрхэшүүл» гэжэ журнал хэблээд, уншагшадтаа дурадхаа. Эрхилэгшэнь - Дыжид Мархадаева.

Буряадай арадай дуушан Билигма Ринчиноватай суг Буряад театрай зүжэгшэдэй бүлэг «Аялгата hайхан буряад хэлэмнай» гэhэн дуу hүр жабхалантайгаар гүйсэдхэжэ, буряад хэлэнэй hайндэр нээбэ. Болбосоролой болон эрдэм ухаанай сайд Баир Жалсанов үгэ абахадаа, Буряад Уласай Толгойлогшо Алексей Цыденовэй зүгhөө энэ үдэшэ Буряад театр ерэһэн бүгэдэниие амаршалаа.

- Буряад хэлэнэй урданайнгаа хэб соо үлэхын тулада горитой ажал ябуулагдана. Усть-Орда, Агын Буряадай тойрог болон Буряад Улас гурбан буряад хэлэ, уран зохёол үзэхэ, шудалхадаа, мүн тэдэнээ заадаг багшанарай сэнтэй онол аргануудые, баян дүй дүршэлые үргэн олониитэдэ хүргэжэ байха тухай хэлсээ баталаабди. Габшагай hарын уряа доро олон хэмжээ ябуулганууд эрхимээр боложо дүүрээ. 100 гаран сэсэрлигтэ ябадаг, 300 гаран hургуулида һурадаг улаан бургааһаднай буряад хэлэеэ шудална. Долоотой болоодүй балшар багашуулые буряадаар хөөрэлдэжэ һургадаг хүмүүжүүлэгшэдэй, багшанарай абадаг салин дээшэлүүлэгдэхэ, - гэжэ Баир Жалсанов хэлэжэ, найдалай ошоор сугларагшадай сэдьхэл гэрэлтүүлээд, - Буряад арадаймнай хии морин дээгүүр намилзажа байхань болтогой!» - гээд, амаршалгынгаа үгэ түгэсхэбэ.

Арадаймнай урдаа хараха алдарта зүжэгшэдтэй хамта «Алые паруса» сэсэрлигэй хүмүүжэмэлнүүд, Буряад Уласай багшанарай колледжын оюутад, мүн тиихэдэ Хэжэнгэ нютагай эдиршуул тайзан дээрэ гаража, талаан бэлигээ дурадхаха золтой байгаа. Балдан Ябжановай, Даши-Рабдан Батажабайн зохёолнуудhаа хэhэгүүдые шадамар бэрхээр Буряад театрай артистнар гүйсэдхэбэд. Михаил Елбонов, Лариса Егорова, Дамба-Дугар Бочиктоев, Дарима Сангажапова, Олег Бабуев гэгшэд аялга дуугаа дэлгэжэ, уянгата шүлэгүүдээ уншаа.

Мүн тиихэдэ габшагай hарын үедэ үнгэрhэн мүрысөөнүүдтэ илагшад Баярай бэшэгүүдтэ, гарай бэлэгүүдтэ олоороо хүртэhэн байха юм. Жэшээнь, манай Хэблэлэй байшанай «Амар мэндэ» гэһэн соёл болбосоролой түбтэй хамта эмхидхэһэн «Хүхюү зохёолшон» гэжэ мүрысөөндэ Ринчин Санданов илажа, 30 мянган түхэригэй шанда хүртөө. Оюутан Сэндэма Цыренова һургуулидаа hайнаар hураhанай ашаар Иринчей Матхановай нэрэмжэтэ тэдхэбэри (стипенди) абаха болобо.

Иигэжэ 2019 ондо эмхидхэгдэһэн буряад хэлэнэй габшагай hарын ниитэ дүн соносхогдожо, энэ үйлэ хэрэг түүхын хуудаhанда оробо.

egov-buryatia.ru minobr