1079
Бүхэроссиин хүдөө ажахын тоо бүридхэл һараһаа үлүүхэн болоод эхилхэнь. Энэ тоо бүридхэл хадаа Орос Уласай статистикын албангай эгээл томо хэмжээн гээшэ. 2016 ондо июлиин 1-һээ августын 15 хүрэтэр болон холын газар дэбисхэртэ сентябриин 15-һаа ноябриин 15 болотор үнгэргэгдэхэ юм.
Энээн тухай Буряадай статистикын албангай даргын орлогшо Александр Сарапов Буряад Уласай Засагай газарта үнгэргэгдэдэг брифинг дээрэ мэдээсэбэ.
- Бэлдэлгын ажалнууд түгэсхэлдөө оронхой. Буряад Уласай хотын болон хүдөө һуурингуудай газар дэбисхэрнүүдэй хубаарилгын ажалай дүнгөөр 56 инструкторска, 336 тоо бүридхэлэй түб байгуулагдаа. Тоо бүридхэлэй дансанууд хэблэгдэжэ, бүхыдөө 119 мянган хуудаһан бэлдэгдээ. Тоо бүридхэлдэ абтагдаха эмхинүүдые ондо ондоо янзаар бэлдэгдэһэн хуудаһан дээрэ бэшэгдэхэ, тэдэ хуудаһануудые хэмэл аргаар бүтээгдэхэгүй, тусхай хамгаалалтатай юм, - гэжэ Александр Сарапов мэдээсэбэ.
Тэдэ тоо бүридхэлэй хуудаһануудай жэшээтэ түхэл Буряадай статистикын сахим сооһоо шэнгүүлэн абахада болоно.
Буряад орон дотор 400 гаран хүн тоо бүридхэл үнгэргэхэ. Үнэн сэхэ харюунуудые суглуулха, зүб мүрөөр асуултануудые хэхэ харюусалгатай, хүн зонтой хэлээ ойлгосолдожо шадаха тоо бүридхэгшэ зон хэрэгтэй.
Буряадай статистикын албатан олондо мэдээсэл тараадаг эмхинүүдэй түлөөлэгшэдтэ тоо бүридхэгшэ хүн ямар тусхай хубсаһа үмдэхэб, юрын зонһоо ямар илгаатай байхаб гэжэ харуулба. Тоо бүридхэгшэ паспорт болон үнэмшэлгэтэй байха, сүүмхэ баряад ябаха. Жиледынь харанхыда ялагар гал гэрэлтүүлдэг тэмдэгүүдтэй, наранһаа хамгаалдаг малгайтай. Сүүмхэ дээрэнь “ВСХП” болон “Росстат” гэһэн тэмдэгүүд байха. Үнэмшэлгэ дээрэнь тоо бүридхэгшын нэрэ обог, тушаал, хүтэлбэрилэгшын гар болон тамга табяатай байха ёһотой.
Үмсын хамһабариин ажахынуудые бүридхэлдэ абахадаа, тусхай планшет хэрэглэхэ. Энэнь хадаа хэрэгтэй мэдээсэл түргэн мүрөөр суглуулха болон ажалайнь шанар дээшэлүүлхэ.
Мүнөө дээрээ тоо бүридхэгшэд ажалда абтагдажа байна. Тэдэнэй салин 16 мянга 200 түхэриг хэмжүүртэй.
- Тоо бүридхэгшэд ажалаа июниин 19-һөө эхилээд, августын 15-да түгэсэхэ, хамта дээрээ 58 үдэр ажаллаха болоно. Бүридхэгшэ бүхэн жиирэй 460 ЛПХ, КФХ-нуудые гү, али 644 саадай, огородой, дачануудай нэгэдэлнүүдые бүридхэхэ ёһотой, - гэжэ Буряадай статистикын албангай даргын орлогшо тайлбарилба.
Урдахи 2006 ондо үнгэргэгдэһэн тоо бүридхэлэй дүнгүүд ямаршье аргаар хүдөө ажахы эрхилэгшэдтэ нүлөөлөөгүй. Бүридхэлдэ хабаадуулагшадай налог түлбэридэ гү, али олзо орошодо гарза оруулаагүй гэжэ тэмдэглэлтэй.
Хүдөө ажахын яаманай орлогшо сайд Юлия Дагдановагай тэмдэглэһээр, хүдөө ажахын тоо бүридхэл хадаа ажаһуудалда шухала үйлэ гээшэ.
- 2006 ондо үнгэрһэн тоо бүридхэлэй дүнгүүдээр хүдөө ажахын хүгжэлтын хуули баталагдаад, хүдөө һуурингуудые гүрэнэй талаар дэмжэлгэдэ хубилалтанууд хэгдээ. Орос Уласай Засагай газарта хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ тусхай анхарал табигдана. Тиимэһээ мүнөө жэлэй тоо бүридхэлэй дүнгүүд баһал хүдөө һуурингуудые хүгжэлтын талаар дэмжэгдэжэ болохо. Тиимэһээ тоо бүридхэлһөө айлтагүй. Эдэ мэдээсэлнүүд хаанашье ондоо тээшэнь дамжуулагдахагүй, дүн согсологдоходоо, нэгэдүүлэгдэн бэшэгдэхэ,- гэжэ Юлия Дагданова мэдээсэбэ.
Сэхыень хэлэхэдэ, хүн зон тоо бүридхэлһөө бэшээрхэдэг. Ушар юуб гэхэдэ, эдэ баримта мэдээсэлнүүд налог түлбэриие дээшэлүүлхэ гү, али мал үдхэдэг зондо ямар нэгэ шэнэ хатуу эрилтэ байгуулагдашаха гү гэжэ һанадаг. Теэд энэ тоо бүридхэл гансал статистикын мэдээсэлдэ хэрэглэгдэхэ. Эдэ бүридхэгдэһэн тоо баримтаар манай Буряад Улас дотор хэды мал үсхэбэрилэгдэнэб, хэды талмай газар дэбисхэр ашаглагданаб гэжэ элирүүлэгдээд, жэл бүри федеральна һангай мүнгэн зөөриһөө үгтэхэ субсиди-дэмжэлтын хэмжээн тодордог. Хэрбэеэ бага тоо бэшүүлэгдэбэл, бага мүнгэн зөөри манай Буряад Уласай хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ һомологдохо болоно. Зүгөөр, энэ тообүридхэлгэдэ ажахы болон үмсын малай тоо бэшэгдээд, нэрэ обогуудынь, тон энээхэн хүн үмсэдөө хэды малтайб гэжэ тодорхойлогдохогүй болоно.
Мүнөөдэрэй байдалаар бүхы Буряад орон дотор 275 хүдөө ажахы, 3 мянга 377 КФХ болон 131 мянга 552 үмсын ЛПХ ажалладаг юм.
Автор: Цырегма САМПИЛОВА
