​Малай үүлтэрэй шэнэ оньһото түб баригдаха

"Буян” гэһэн хүдөө ажахын үйлэдбэриин ажахын дэргэдэ үүлтэр элирүүлдэг лаборатори нээгдэхэнь. Буряад Уласай Толгойлогшо Вячеслав Наговицын тээмэндэ Хитад гүрэнэй Үбэр Монголой автономно тойрогой эрдэмтэн - олзын хэрэг эрхилэгшэ Се Хи Литэй уулзажа, шэнэ оньһото арга хүдөө ажахыда хэрэглэхэ тухай хэлсэгдээ һэн. Үшөө урдань манай засаг түрын түлөөлэгшэд Хитадай “Сайкесин” гэһэн компаниин ажал ябуулгатай танилсаһан байгаа.

- Манай эндэ танай үндэр технологитой жэшэмэ оньһото арга хэрэглэгдэдэггүйнь харамтай. Танай ажал ябуулгатай танилсажа, суг хамта ажалаа нэгэдүүлжэ ажаллаха хүсэлтэй байнабди, - гэжэ Толгойлогшо мэдүүлээ һэн.

Тэрэ уулзалгын шугамаар Буряад ороной “Буян” гэһэн ажахытай энэ Хитадай компани хэлсээ баталһан байна. Энэ үйлэ Вячеслав Владимирович түрүүшын алхам гэжэ нэрлээ бэлэй.

Хитад гүрэнэй байгуулха лабораторидо мал хэмэл аргаар үрэжүүлхын урда тээ эрэ гү, али эмэ түл абаха тухай эли тодоруулагдажа, мяханай болон һүнэй үүлтэртэ мал хүгжөөлгэдэ хэрэглэгдэхэ. Манай Буряад орон дотор болон дүтын хүршэ можонуудташье иимэ лаборатори үгы ха юм. Тиимэһээ энэ шэнэ оньһото түб манай Росси гүрэнэй хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ ехэ нүлөөлхэ ёһотой.

Хитад гүрэнэй “Сайкесин” үйлэдбэриинхид “”Буян” ажахын ажал ябуулгануудтай танилсажа, тэндэ лаборатори байгуулха талмай шэлэжэ абаад, һаяын сагта өөһэдынгөө түхеэрэлгэнүүдые асаржа тодхоод, ажалаа ябуулха гэжэ мэдүүлээ.

- Танай газарай дэбисхэр, уларилтнай эгээ тааруу байна. Мүн мяханай үйлэдбэриин эдеэ хоол амсажа, амтатай, шанар һайтай байһыень үзэбэбди. Тиимэһээ бидэ танай мяханай үйлэдбэриин зүйл манай гүрэн руу худалдаанда табиха тухай хэлсэхэ хүсэлтэйбди. Танай мяханай зүйл Хитадай үйлэдбэриин зүйлтэй үрдилдөөтэ харилсаанда өөрынгөө тусхай һуури эзэлхээр лэ байна, - гэжэ Се Хи Ли мэдээсэбэ.

Бүхы Сибириин тойрогой дэбисхэр дээрэ малай үүлтэр һайжаруулгын хэрэгтэ удха шанартай энэ проект хоёр шатаар үнгэргэгдэхэ. Түрүүшын шатада Хитад гүрэнэй мэргэжэлтэд өөһэдынгөө асарһан үрэһөөр хүдэлхэ, удаань манай дэбисхэрэй бухануудай үрэ ашаглалгын лаборатори ажаллуулха.

“Сайкесин” компаниин мал багахан сагай болзорто үхэр малай толгой олошоруулжа, һүнэй, мяханай үйлэдбэриин орошо дээшэлүүлэнхэй. Нэгэ һаамал үнеэнһөө жэл соо 9 мянган тонно һү һааха аргатай, харин манай үнеэн жиирэй 3-4 мянган лэ тонно һү һаалгадаг ха юм даа. Энэ талаар манай Буряад Уласай һүнэй үйлэдбэри хүгжөөгдэхэ аргатай гэжэ Хүдөө ажахын болон эдеэ хоолой яаманай сайд Даба-Жалсан Чирипов тэмдэглээ.

- Малай үрэһэ шэнжэлэлгын талаар Хитад гүрэнэй эрдэмтэд шэнэ оньһото арга хэрэглэжэ, нилээн өөдөө болонхой. Энэ лаборатори байгуулга хадаа манай өөһэдымнай эрдэмтэдые ехэ һонирхуулаа. Шэнэ арга хадаа багахан болзор соо малай тоо олошоруулха аргатай, энэнь хадаа манай байдалда эгээл таарама гээшэ. Хитад тала манай эндэхи байдал үзөөд, малай үүлтэр хүгжөөхэ арга боломжо бии гэжэ тэмдэглээ,- гэжэ Даба-Жалсан Шагжиевич хөөрэбэ.

Үүлтэр элирүүлгын шэнжэлэлгын ажал манай эндэ байгуулагдахадаа, хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ ехэ арга боломжо олгуулагдаха. Хитадай олзын хэрэг эрхилэгшэд манай газар байра хэрэглэжэ, өөһэдынгөө түхеэрэлгэнүүдые асаржа тодхохо болоно. “Сайкесин” компани иимэ 14 түхеэрэлгэтэй байгаа, тэрэнэй хоёрыень манай эндэ асарха юм. Тэрэнь ехэ үнэ сэнтэй юм, тиимэһээ тэдэнэр өөрынгөө түхеэрэлгээр ажаллаха, манай Буряад Улас тэрэниие худалдажа абахагүй.

- Мүнөө дээрэ манай Буряад Улас дотор хүдөө ажахын үйлэдбэриин түрүүшүүлэй нэгэн болохо “Буян” ажахыда энэ лаборатори байгуулагдаха, тиигэһээр иимэ шэнэ түхэлэй малай үүлтэр хэмэл аргаар һайжаруулан хэрэглэхэ хүсэлтэй бусад ажахынуудые нэгэдүүлжэ, саашадаа хүдөө ажахын үйлэдбэрилэгшэдэй бэе бэеһээ дулдыдаагүй холдинг байгуулха аргатайбди,- гэжэ хүдөө ажахын сайд мэдүүлбэ.

Тэрэ уулзалгын үедэ Хитадай олзын хэрэг эрхилэгшэд өөһэдынгөө шэнэ оньһото тэжээл бэлдэлгын арга боломжо манай дэбисхэр дээрэ ябуулха тухай мэдээсэһэн байна. Энэнь хадаа манай шэрүүншэг сагай уларилтай, ган гасууртайшаг газар дэбисхэртэ аша туһатай байжа болохо гэжэ хүдөө ажахынхид багсаамжална.