1435
Хэжэнгэ һууринһаа зүүн-урагшаа даб гэхэдэ, Толгой гэжэ газар байдаг. Мүнөө тэндэ Цокто Цырендоржиевич Цыдыповэй мал ажахы һайн үдэжэ байна. Мяхалиг үүлтэрэй сагаан толгойтой, улаан бэетэй 200 гаран казах бодо мал Хэжэнгынгээ шэмэтэй ногоо бүхэли зунаараа зулгаажа эдеэд, эрэ малынь намартаа мяхалагдажа, ажахыдаа мүнгэ оруулна.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: "Толгойн" эзэн Цокто Цыдыпов
- Энэ сагаан толгойтой казах үхэр Ага, Ононһоо, Яруунаһаа 2006 ондо асаржа эхилээ һэмди. Урданай үбгэдэй үгэ шагнахада, хүдөө ажахын эрдэмэй доктор, профессор Дылгыр Цыдыпович Гармаевай хэлээшээр болоходо, сагаан толгойто казах үүлтэрэй мал Хэжэнгэдэмнай ехэл таарана. Энэ эрдэмтэнтэй бидэ 6 жэл суг хүдэлжэ, түлөө олон болгообди. Энэ жэлдэ Москваһаа саарһан ерэбэ. Манай ажахы эгээл иимэ үүлтэрэй малые үдхэдэг газар болобо гээшэ, - гэнэ «Толгой» ажахын түрүүлэгшэ Цокто Цырендоржиевич Цыдыпов.
2015 оной зун хуурай, хохюур байжа, үбһэ хулһан мүртэй ургаагүй. Гэбэшье, казах мал симментал үүлтэртэндэ орходоо, багаар хүнэй хара хүлһөө адхажа олоһон үбһэ үрэбхинэ. Энэ малайнгаа барлаг болохогүйн тула ажахыгаархин намартаа ехэ үүсэ хэдэг байна.
- Бидэ эрэ малайнгаа жэлһээ үнгэрхэдэнь, тоншоод орхинобди. Эмэ буруу, хашарагуудаа үлээнэбди. Олон болгохо хэрэгтэй ха юм даа. Жэлтэйдээ 150-160 килограмм шэгнүүртэй болоод байдаг. Энэ мал шахахада, түргэн таргалдагаараа һайн. Гэбэшье, талха таряа, комбикорм аманданшье хүргэнгүй, ганса ногоон дээрэл ябуулаад лэ, эрэ малаа гарганабди,- гэжэ Цокто Цырендоржиевичай хөөрэжэ байхыень шагнаха зуураа урагша-хойшоо, зүүлжээ-баруулжаа шэртэн харахада, тала дайда уужам, энэ жэлдэ үбһэ ногоотой байхаар шэнги байба.
Заншалта ёһоороо июлиин хуушаар хэжэнгээрхин үбһэндөө гаража эхилхэ. Олохон малшад хажууртаа гаршье хүрөөгүй ёһотой. Харин Цыдыповтэнэй ажахыда мүнөө хүл хөөрсэг. Ушар юуб гэхэдэ, техникумдэ һурадаг үхибүүд иишээ ерэнхэй. Шүрэб шүүхэ мушхажа, түмэр түдэгэ шэншэлэнгээ, ажахын тракторай арадаа шагтагалха хажуур, тармуур болон бусад техникэ зунай гол ажалда бэлдэжэ байна.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Техникумэй хүбүүд хүдөөгэй ажалда дүршэжэ байна
- Цокто Цырендоржиевич Цыдыповэй ажахыда үхибүүдые хүдөөгэй ажалда һургахада, тон таарамжатай, зохид. Энэ талаар энэмнай аймаг соогоо эгээл эрхим, түрүү ажахы болоно. Мүнөө үхибүүднай үбһэндэ ябаха тоног зэмсэг түхеэржэ, бэлдэжэ байна. Саашаа обёос тариха хэрэг гараха. Тиихэдэнь манайхин тэрэ ажалдань мүн лэ хабаадахабди. Манай хүбүүд механизаторай туһалагшаар хүдэлхэ юм, - гэжэ Барилгын болон хотын ажахын техникумэй Хэжэнгэдэхи хэлтэсэй хүтэлбэрилэгшэ Дугар Викторович Мункин хэлэхэ зуураа иигэжэ нэмэнэ: - Иимэ ажахынууд Хэжэнгэдэмнай олон байхаа яана гээшэб. Мүнөөдэр эндэ мал үүсэлдэг цех хараба ха юмбибди. Цокто Цырендоржиевичай хүбүүн һаамхай үнеэдые үдхэнэ. Тэндэ үнеэ һаадаг оньһонууд бии. Иимэ юумэ аймаг соомнай бэшэ хаанашье үгы. Цокто Цырендоржиевич хүн шанараараашье ехэ зохид хүн. Залуушуулһаамнай хашаржа, муу һайн һэжэг түрэжэ байдаггүй. Бүри олоороо ерэг лэ, юумэ хэжэ һураг лэ гэжэ уряалдаг хүн лэ даа. Тиимэһээ һуралсалайнгаа программые бидэ энэ ажахын ажалтай зохилдуулһан байна гээшэбди.
Үбһэ сабшалган соогуур ехэ мүнгэн хэрэгтэй болодог ааб даа. Тиимэһээ Цокто Цырендоржиевич мяхаяа зондо наймаалха талаар нэгэ һайн онсолигтай. Хэжэнгын аймаг хурдан интернедээр хангагданхай гэжэ мэдээжэ. Тэрэниие хэрэглэн, Цыдыповтэн өөрын сайт тэндэ тайлаад, эсэгэнь зөөлэн аад, амта шэмэтэй мяха, хүбүүниинь сагаан эдеэгээ үрхирсэ тэндээ наймаална. Улаан-Үдэһөө захил амаргүйгөөр ородог.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Сагаан толгойто казах үүлтэрэй эрэ үхэр жэлтэй болоходоо, 150 килограмм мяха үгэнэ
- Тэндэмнай 5 килограммһаа дээшээ мяха абаха дуратай зон бэшүүлдэг юм. Гахайн мяха тэды, үхэрэй мяха тэды, адуунай мяха тэды гэжэ байгаад, захихада хамаагүй. Тиихэдэнь бидэ эндээ шэгнээд, хуу сабшаад, бэлдээд, ветеринарһаа справка абаад лэ, Улаан-Үдэ ошожо, айл айлаар, гэр гэртэнь ябажа тараадагбди. Зариман ажалдаа байдаг. Ажалһаа гаража байгаад абахадань, хуу тараагаад лэ, үдэр соогоо гүйлгэлдэжэ ерэшэдэгбди. Мяха, һү, тоһо, зөөхэйгөө Үбэр-Байгалай хизаар руу абаашанабди. Тодорхойлходо, Хёлго байна. Тэндэхи яармагта ошонобди. Яармаг гэжэ ехэ һайн юумэ бии болоо. Тиихэдээ бидэ ходо Түбэй дэлгүүр абаашажа, үнэгүйгөөр үгэхэгүй, өөһэдөө абаашажа, тэрэ зондоо, үргэн Буряадтаа абаашажа худалдахадаа, ехэ һайн байна.
Тус ажахы мүнгэтэй боложо абахадаал, мал худалдан абадаг. Бухануудаа 3 жэлэй 1 дахин һэлгэдэг байна.
Автор: Баяр Жигмитов
