​Барилгын модо басагад гаргана

Баргажанай аймагай Баргажанай-Адаг һууринда модо хюрөөдөөд, харуулдаад, гэр барилгада, мүн тэрэниие заһабарилгада хэрэгтэй юушье бүтээдэг «Байкал Лес» гэжэ байгуулга һүүлэй зургаан жэлэй туршада амжалтатай хүдэлнэ.

Эрэшүүл хүбшэ тайгада гаража, модо унагаана, бэлдэнэ. Ашаанай машинада тээгээд, байгуулгынгаа хорёо соо буулгана. Мүшэрһөөнь сэбэрлэһэн бүдүүн, шал нойтон модоёо станок дээрэ гаргажа, хабтагайнууд болгоно. Эгээл эндэһээ хойшо гушаад наһанай залуу басагад тэдэ хабтагайнуудыень хатаажа абаад, элдэб түрэлэй барилгын материал болгодог байна. Тэдэниие дурдабал, вагонка, хитад брус, блок-хаус, шалада хададаг плинтус болон бусад. Модоной үлэгдэлшье Баргажанай байгаали муухай болгон, дарайжа хэбтэдэггүй. Тэрэ дороо нютагай зон ашаанай машина татажа, худалдан абаад, түлеэ залһан болгодог. Харин жиирэй хүнэй ажабайдалдаа ехээр хэрэглэхэгүй хибэдэһэн гү, али зомгооһон зошо хүрэтэрөөшье эндэ хуул зөөри болодог байна. Түлеэнэй һүхэдэ даагдахагүй гэшүүһэлиг түлеэ, зомгоол үлтирүүлжэ, хибэдэһэнтэй холёод, тэрэнээ бэе бэедээ орошоторнь таһа дараад, пеллет гэжэ түмэр пеэшэнгээр гэрээ дулаасуулдаг уладта угаа таарамжатай түлишэ тэрэнь болоно.

- Бидэ юумээ хэхэдээ, хэжэ шадахал байнабди гээд байхын бараасаар үйлэдбэрилдэг зон бэшэбди, - гэжэ «Байкал Лес» байгуулгын модо болбосоруулгын цехэй дарга Валентина Александровна Васильева сэхыень хэлэнэ: - Хүн хэды шэнээн, юу захинаб? Барилгада мүнөөдэртөө юуниинь хэрэгтэй болохоб гэжэ хүсэд элирүүлһэн хойноол, ажалаа эхилдэгбди. Хэлсэһэн гуримһаа хадуурдаггүйл хадамнай Улаан-Үдэ хотын СМИТ компани манай байгуулгаһаа барилгын материал олон жэлэй туршада захяад, абажал байдаг.

Гэхэ зуура «Байкал Лес» байгуулгын бүтээһэн барилгада хэрэгтэй модон нютаг дээрээ ажаһууһан зондоо сохом хэрэгтэй болонхой.

- Зунай зулгы хаһада Максимихада зуһалантай айлнууднай гэрээ урилна. Шадалтай зониинь шэнээр барина ха юм, - гэжэ «Байкал Лес» байгуулгын модо болбосоруулдаг цехэй дарга ойлгуулаад орхино.

Хитадай Арадай Республикада ажаһуудаг зон хитад брус Буряад Уласһаа худалдажа абаха угаа дуратай. Тэрэниие захиха хитадуудай олон байха бүри, үнэ сэнгынь заатагүй нэмэнэ ха юм. Хитад брусай үнэтэй болоходо, барилгын бусадшье модон сэнгээ нэмэнэ. «Байкал Лес» байгуулга Хитадһаа ороһон захилнуудые мүн лэ хангана. Заримдаа Япониһоошье захил абадаг байха юм.

Эхэнэрнүүд эрэшүүлдээ орходоо харюусалгатай

Хүдөөгэй ажабайдал хэсүүхэн лэ ха юм даа. Олохон эрэшүүл архида оронги. Ажалша бүхэриг, хүдэр хүбүүд буляалдаанай. «Байкал Лес» байгуулга аргыень оложо, хүбшэ тайгада модо унагааха, бар хүсэнэй хэрэгтэй ажалнуудта тэдэниие хэрэглэнэ. Харин хабтагай болоод, хатаагдаһан модо хюрөөдэхэ, харуулдаха хэрэг эхэнэрнүүд бүтээнэ.

- Түүхэй эд барилгашанай хэрэглэхэдэ бэлэн зөөри болгохо талаар ажал олон шататай. Шата бүхэниинь харюусалгатай ха юм, - гэжэ Валентина Александровна лаблана: - Хүдэлмэришэн бүхэн өөр өөрынгөө ажалда нарин нягтаар, харюусалгатайгаар хандаха уялгатай. Манай үйлэдбэриие басагаднайл абарна.

- Нээрээшье, манай цехтэ ганса эхэнэрнүүд хүдэлнэбди. Хабтагай үргэхэ табихада, иишэ тиишэнь зөөхэдэ хүндэшөөхэ юумэн намда үгы, - гэжэ һара тухай хүдэлжэ байһан «Байкал Лес» байгуулгын оператор Наталия Коляка байһанаараа хубаалдаба: – Эрэшүүл гээшэмнай найдамгүйл зон ха юм даа. Дам саашаа юумэ хөөрэһөөр байтараа Наталия иигэжэ нэмэбэ: – Би 18-тай хүбүүтэйб, 12-той басагатайб. Украинадамнай һууха байхын аргагүй болоходонь, Баргажанай-Адаг нютагта буужа, түбхинөөбди. Һайн байнабди.

Германи, Япони гүрэнүүдтэ үйлэдбэрилэгдэһэн станогуудые эхэнэрнүүд шадамараар хэрэглэнэ.

- Манай техникэ гайхамшаг юм, - гэжэ «Байкал Лес» байгуулгын цехэй дарга Валентина Александровна Васильева ехэл дуратайгаар зугаална: - Харуулдадаг станогымнай харыт. Тэрэмнай юрын хабтагай вагонка болгоод гаргадаг. Нэгэ ябахадаа хабтагар хоёр талыень таһа харуулдана, хоёр үнсэгэйнь нэгэ таладань гурьба хэжэ үгэнэ, нүгөө таладань табсан гаргана. Үшөө би мэшээглэдэг станок тухай иигэжэ хөөрэхэ байнаб. Һанаад үзыт даа, дүрбэн метр утатай барилгада бэлэн модон цехтэмнай оробо һэн гэлэй. Нэгэ багса соо 45 хабтагай байдаг юм. Тэрэниие станок дээрэ тодхожо үгэхэдэл, тэрэмнай өөрөө үлүүень тайраад, харуулдаад, барилгада хэрэгтэй модо мэшээглээд орхино.

Гэбэшье, станогуудые тодхоходо эрэ хүнэй бүдүүн сарбуу хэрэгтэй болоод орхино. Тиин иимэ мэргэжэлтэн «Байкал Лес» байгуулгада бии. Павел Чумляков табан жэлэй туршада гуниггүй иимэ хүдэлмэри хээд ябана.

- Би бүхы станогуудые тодходогби. Хюрөө, харуулнуудые заһадагби. Минии салин нэгэ жэгдэ бэшэ. Хэһэн ажалһаа болохо. Ороһон захилнуудай тооһоо дулдыдаха. Тиибэ яабашье, би тэрэнээрээ гэр бүлэеэ тэжээжэ ябанал ха юмбиб.

Монсогор модон станок дээрэ түрүүшынхиеэ гарахадаа, хабтагай боложо гарана. Тэрэ хабтагайнууднай дүрбэн тэгшэ талатай байха ёһотой. Хонхогор, ёнхогор, эндэ тэндээ эдирээтэй байбалнь, тэрэниие саашань хэрэглэжэ болохогүй. Таһа харуулдагдаһан, ерэ елэгэр хабтагайнуудаа хатаадаг газарта оруулна. Нэгэ зулаар 150 кубометр модо хатаажархина. Тэрэнь долоон хоногой туршада хатаад орхино.

Дунда зэргыень абаад харахада, «Байкал Лес» гэжэ байгуулга нэгэ һарадаа 190 кубометр модо тайрана. Гэхэ зуура гуша хонохо бүхэндэл эды шэнээн модо гаргашална гэжэ һаналтагүй. Жэшээнь, мүнөө зун Баргажанай ой тайганууд түймэртэ хохидоһон тула, тиишэ орожо болохогүй байгаа бшибы даа. Онсо байдалай соносхогдоод байһан сагта эдэнэр ажалгүй һуугаа.

Мүнөө дээрээ «Байкал Лес» байгуулга 12 хүдэлмэришэнтэй. Тэдэнэр барилга хэхые һанаашалаад, иишэ хандаһан зоной эрилтэнүүдые хүсэд хангана.