1223
Иигэжэ Улаан-Үдэ хотын ажаһуугшадые Хурамхаанай аймагай Могойто нютагай мяханай комбинадай мэргэжэлтэд уряална. Энэ нютагаархидай хараһаар байтар һалажа һандаржа байһан байшан гэрнүүдые 2009 ондо аймагай захиргаанай дарга ябаһан Дабаа-Жалсан Чирипов олзын хэрэг эрхилэгшэ Бронислав Болдоновой ашаар уруугаа орожо байһан юумэ өөдэнь татаад, бодо мал үүсэлдэг цех байгуулба. 2015 оной тоо, баримтануудаар харахада, энэ байгуулга нютагайнгаа мал харадаг зонһоо 118 мянган тонно хүл дээрээ ябаһан мал худалдажа абаа. Тэдэнэй мяхаар 57 тонно бэлдэбэри хоол ба хирмаса бүтэһэн байха юм.
Долоон жэлэй саана мүнөөнэй сагта эрид таараһан бодо мал үүсэлдэг цех болон мяха хадагладаг, дам саашань болбосоруулдаг байшангуудай орондо үмхиршэһэн хушалтатай, хара нүхэн сонхонуудтай, зүдээнэ дарамтанууд налшыжа байдаг бэлэй. Хурамхаанай аймагай захиргаанай дарга ябаһан Даба-Жалсан Чирипов бэеынгээ бэрхээр Бронислав Болдонов гэжэ олзын хэрэг эрхилэгшэтэй нягта харилсаа тогтоогоод, бодо мал үүсэлдэг цех байгуулаа һэн. Бронислав Борисович үни удаан маргажа байнгүй, өөрынгөө алта мүнгэ һомолжо, нютагай дарамта байшангууд мүнөө омогорхомоор гоёнууд болоо.
- Бронислав Борисович ехэ мүнгэ эндэ оруулаа, - гэжэ Могойто нютагай захиргаанай дарга Татьяна Гаськова тон омогорхонгёор хөөрэнэ. Үйлэдбэридэ хэрэгтэй бүхы байшангуудые һууриһаань хушалта болотор заһаа. Үмхирһэн хушалтыень түлхижэ унагаагаад, байшан шэнээр хушаа. Байшангууд руу сорго татажа, уһаар хангаа. Шэнэ котельни тодхожо, эндэмнай үбэлдөө дулаан болоо. Тиигэһэн бэеэрээ мяха болбосоруулхада эрхим германиин техникэ тодхожо, ажалшадтаа зохид байдал түхеэрээ.
2009 он болотор хон-жэн байһан газарта нютагаархин ажалтай болобо. Мал баридаг баян бүдүүн айлнууд хорёо соогоо малаа үүсэлжэ, нүгэл үргэлхын орондо, иишэнь туужа асараад, малайнгаа бодииень зарюулдаг болобо. Эхилхэдээ, үүсэлэлгын цех мяхал худалдадаг байһан. Теэд үүсэ гээшэ үдэр бүри боложо байдаг бэшэ ха юм даа. “Үбһэнэй болоходо үхэдэг һайб, үүсын болоходо бододог һайб” гэжэ арадаймнай сэсэн үгые шэншэлхэдэ, үүсэ гээшэ орой намар, үбэлые угтуулан болодог. Харин үбһэнэй үе соогуур мяхан хомор болодог юм байна гэжэ ойлгохоор.
- Хада уулата Хурамхаамнай ариг уһатай. Зумнай богони һэн тула, ногоомнай шэмэтэй байдаг. Тиимэһээ эндэхи үхэрэй мяхан бусадһаа үлүү амтатай байдаг ха юм, - гэжэ «Мяха болбосоруулдаг «Хурамхаан» хамталигай дэд-захирал Анатолий Кузнецов хэлэнэ.
Автор: Баяр Жигмитов
Описание: Эндэ элдэб холисо хэрэглэнгүй, сэбэр мяхаар эдеэ хоол бэлдэдэг юм
Дэлгүүрэй харилсаанай үе сагта иимэ үзэгдэл ехэл гажа буруу байжа, Бронислав Болдонов сула мяха татажа, бууза, банша хээд, тэрэнээ таһа хүргэжэрхибэл, удаан хадагламжатай гэжэ ойлгоһон бэеэрээ «Мяха болбосоруулдаг «Хурамхаан» хамталиг» 2015 ондо байгуулаад орхибо.
Мүнөөдэр хурамхаанай бэлдэбэри хоол «Абсолют», «Титан», «Либерти» гэжэ хамжаануудта бэдэрбэл, олохот. Буряад Уласай Хүдөө ажахын болон эдеэ хоолой яаманай эмхидхэдэг яармагта жэл бүри Могойтодо бүтээгдэһэн бэлдэбэри хоол дурадхагдажа байдаг.
- Аймагайнгаа дэлгүүр хүсэд эзэлээд, мүнөө бидэ Буряад оронойнгоо дэлгүүртэ оробобди. Манай ашаанай машина Улаан-Үдэ ошохо харгыдаа Баргажанай, Байгал шадарай аймагуудта оршодог амаралтын ба элүүржүүлгын газарнуудта ашаад ябаһан эрхим шанартай хоолоо оруулдаг юм. Улаан-Үдэ хотодо «Заря» гэжэ дэлгүүр шадар өөрын мэдэлэй баазатайбди. Улаан-Үдын «Либерти», «Абсолют», «Титан» мэтын хамжаанууд эгээл тэндэһээмнай хангагдана.
Бэлдэбэри хоолоо магтаха зуураа дэд-захирал иигэжэ нэмэнэ:
- Хурамхаанай үхэрэй мяханай амта абаһан хүн, бусад үхэрэй мяханда дүтэшье хүрэхэгүй. Тиимэ, дабтагдашагүй мяхатай амитан даа, манай хада уулата нютагаймнай бодо мал. Теэд томо-томо хамжаанууд мяхыемнай дан үнэгүйгөөр худалдан абахаа һанадаг. Соя гэжэ ехэ муухай юумэн бии болоо. Тэрэмнай мяханай сэн нилээн унагаана. Үгы, энэ, улаан-үдөөрхимнай яахадааш соя эдихэ дуратай болошоо гээшэб даа?
Хүн зониие мэхэлхэ, булхайлха хэды олон онол аргануудай байбашье, хурамхаанаархин тэдэниие ажалдаа хэрэглэхэһээнь тэбшэнэ. Үнэншэ хүн үүдэндэ, худалша хүн хойморто һуудаг сүбэй сагай үни хада мандаһаншье һаа, хүниие хооллуулхадаа, нүгэл хилэнсэгүйгөөр, амтатайгаар хооллуулхые оролдоно.
- Мүнөө бидэ татаһан мяха, гурил, дабһан, һонгинотойгоор холёод монсойлгоһон жэжэхэн мяхануудаа нэгэ килограммынь 192 түхэригөөр наймаалнабди. Буряад арадаймнай һайндэрлэхэдөө, айлшадтаа дурадхадаг гол эдеэ – нэгэ килограмм бууза бидэ 210 түхэригөөр худалданабди, - гэжэ Анатолий Кузнецов тайлбарилна.
Үүсэлхэ мал худалдажа абагты гэжэ гүрэн хүнгэлэлтэтэй урьһаламжа 2015 ондо үгөө. «Үйлэдбэриин эмхинүүдые дэмжэхэ, бага ба дунда олзын хэрэг эрхилэгшэдэй, наймаашадай ажал үргэдхэхэ» тухай гүрэнэй программын ёһоор туһаламжа «Мяха болбосоруулдаг «Хурамхаан»» хамталигта хүргэгдэһэн байха юм.
Гол фото-зураг дээрэ: Могойто нютагай захиргаанай дарга Татьяна Гаськова, мяха болбосоруулдаг "Хурамхаан" хамталигай дэд-захирал Анатолий Кузнецов.
Автор: Баяр ЖИГМИТОВ
